Thursday, October 29, 2026

ЁЯЩП рдк्рд░рднु! рддुрдо्рд╣ाрд░ो рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХрд╣ाँ рдкрд╣рдЪाрдиूँ?


ЁЯЩП рдк्рд░рднु! рддुрдо्рд╣ाрд░ो рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХрд╣ाँ рдкрд╣рдЪाрдиूँ?

 English post - sunata-hai-guru-gyani

рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा рдХी рднाрд╡рднूрдоि рдоें рдПрдХ рд╡िрдирдп-рд╡िрдиोрдж

рд░ूрдк рдФрд░ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХे рдЕंрддрд░, рдмाрд╣рд░ी рдЖрдбंрдмрд░ рдФрд░ рдЕंрддрд░्рдорди рдХी рдиिрд░्рдорд▓рддा рдкрд░ рдПрдХ рд╡्рдпंрдЧ्рдпाрдд्рдордХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдХрд╡िрддा


рд╡िрдирдп рд╕ुрдиो рд╣े рджीрдирджрдпाрд▓ा,
рдХрд▓िрдпुрдЧ рдХी рдорд╣िрдоा рдЕрддि рдиिрд░ाрд▓ी।
рдоुрдХुрдЯ, рдЫрдд्рд░, рдкрдЯ्рдЯे рдХी рдоाрдпा,
рднूрд▓ рдЧрдП рд╕рдм рджीрди-рджुрдЦी рдХी рд▓ाрд▓ी॥

рдкрд╣рдЪाрди рд▓ेрдд рд╣ूँ рдк्рд░рднु рдоैं, рдХाрд▓ी рдЯोрдкी рд╕े,
рдмुрдж्рдзि рдмँрдзी рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рдКँрдЪी рдЪौрдХी рд╕े।
рд╕िрд░ рдкрд░ рдоुрдХुрдЯ рд╣ो, рдЪाрд╣े рдЯोрдкी,
рдЕрднिрдоाрди рдХी рдЧрдард░ी, рд╡िрд╡ेрдХ рдХी рдЭोрд▓ी рдЦोрдИ॥

рдЬिрд╕рдХे рдКрдкрд░ рдЫрдд्рд░ рд╡िрд░ाрдЬे,
рдЙрд╕рдХे рдЖрдЧे рдХौрди рд╕рдоाрдЬे?
рдмोрд▓рдд-рд╕ुрдирдд рд╕рдмै рдмिрд╕рд░ाрдпो,
рдЫрдд्рд░ рджेрдЦ рдорди рдоौрди рд╕рдоाрдпो॥

рд╣े рдк्рд░рднु! рдмрддрд▓ाрдУ, рдпрд╣ рдХैрд╕ी рд░ीрддि рдмрдиाрдИ?
рдЬрд╣ँ рд╕िрд░ рдКрдкрд░ рдЫрдд्рд░, рд╡рд╣ाँ рдмुрдж्рдзि рд╢рд░рдоाрдИ॥

рдХंрдЪрди-рд╡рд░рдг рддрди, рд░ेрд╢рдо-рд╡рд╕рдиा,
рдКँрдЪी рдкीрда, рдиिрд░ाрд▓ी рдЖрд╕рдиा।
рдХाрдирди рдХुंрдбрд▓, рд╕िрд░ рдкрд░ рдкрдЧрдб़ी,
рдХंрдзे рдкрдЯ्рдЯा, рдЬрдиेрдК рдХी рдЕрдЧрдб़ी॥

рддिрд▓рдХ рд▓рдЧाрдп, рд╕ुрд╡ेрд╢ рдмрдиाрдпो,
рдКँрдЪ-рдиीрдЪ рдХा рднेрдж рдмрдв़ाрдпो।
рдкीрда рдЪрдв़े, рдЬрдЧ рдиीрдЪे рджेрдЦैं,
рдЕрдкрдиे рдХो рд╣ी рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╡िрд╢ेрд╖ैं॥

рдк्рд░рднु! рддुрдо्рд╣ाрд░ो рд░ूрдк рдХрд╣ाँ рдкрд╣рдЪाрдиूँ?
рдХिрд╕рдХो рдкूрдЬूँ, рдХिрд╕рдХो рдЬाрдиूँ?
рдоुрдХुрдЯ рджेрдЦूँ рддो рдоाрди рдмрдб़ाрдИ,
рдЯोрдкी рджेрдЦूँ рддो рдЕрдХрдб़ рджिрдЦाрдИ॥

рд░ूрдк рдФрд░ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рдЕंрддрд░

рд░ूрдк рдирдпрди рдХे рд╕рдо्рдоुрдЦ рдЖрд╡ै,
рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЕंрддрд░्рджृрд╖्рдЯि рджрд░рд╕ाрд╡ै।
рд░ूрдк рджिрдЦे рдмाрд╣рд░ी рдирдпрдиा,
рд╕्рд╡рд░ूрдк рд▓рдЦै рд╡िрд╡ेрдХ-рд╕рдпाрдиा॥

рд░ूрдк рдирдпрди рджेрдЦैं рд╕рдм рдХोрдИ,
рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рд╕ुрдзि рдмिрд░рд▓ा рд╣ोрдИ।
рдЕंрддрд░-рдЬ्рдпोрддि рдЬрдЧे рдмिрдиु рд╕्рд╡ाрдоी,
рдХैрд╕े рдЬाрдиूँ рдЕंрддрд░्рдпाрдоी?

рднेрд╖ рдЕрдиेрдХ, рдЕрднिрдоाрди рдЕрдкाрд░ा,
рднीрддрд░ рдЭाँрдХूँ, рдХौрди рд╣рдоाрд░ा?
рдоंрджिрд░-рдорд╕्рдЬिрдж, рдорда-рджрд░рдмाрд░ा,
рдорди рдоें рдмैрдаा рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣рдоाрд░ा॥

рдХрд╣ैं рд╡ेрдж, рдкुрд░ाрди, рд╕ंрдд-рдорд╣ाрдд्рдоा,
рджीрдирди рдоें рдмрд╕рдд рд╣ैं рдЕंрддрд░्рдпाрдоी।
рдкрд░ рджीрдирди рдХी рд╕ुрдзि рдХौрдирд╣ि рдЖрд╡ै?
рдХौрди рдЕрдзрдо рдХे рдж्рд╡ाрд░рд╣िं рдзाрд╡ै?

рдЬिрд╕рдХे рдШрд░ рдоें рджीрдк рди рдмाрддी,
рдЬिрд╕рдХी рднूрдЦ рди рдоिрдЯрддी рд░ाрддी,
рдЬिрд╕рдХे рддрди рдкрд░ рд╡рд╕्рдд्рд░ рди рдкूрд░ा,
рдЙрд╕рд╕े рджूрд░ рд╣ुрдЖ рдк्рд░рднु рддेрд░ा рдиूрд░ा?

рдКँрдЪे рдЖрд╕рди рдк्рд░рднु рдХो рднाрдпें?
рдпा рджीрдирди рдХे рдЖँрд╕ू рдмुрд▓ाрдпें?
рд░рдд्рдирдЬрдЯिрдд рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдк्рдпाрд░ा,
рдпा рд╢्рд░рдордЬीрд╡ी рдХा рдкрд╕ीрдиा рдЦाрд░ा?

рддुрд▓рд╕ी-рд╡िрдирдп рд╕ुрдиो рд░рдШुрд░ाрдИ,
рдмाрд╣्рдп рднेрд╖ рдоें рдк्рд░ीрддि рдмрдв़ाрдИ।
рдорди рдХी рдоैрд▓ рди рдХोрдИ рдиिрд╣ाрд░े,
рд╕рдм рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рд░ूрдк рд╕ँрд╡ाрд░े॥

рдХाрд▓ी рдЯोрдкी, рдкीрд▓ी рдкрдЧрдб़ी,
рдХिрд╕рдХी рдмुрдж्рдзि рдХрд╣ाँ рдкрд░ рдЕрдЯрдХी?
рд░ंрдЧ-рд╡ेрд╢ рд╕े рд╕рдд्рдп рди рдЬाрдиा,
рдорди рдХे рднीрддрд░ рджीрдк рдЬрд▓ाрдиा॥

рдЬрдм рдк्рд░рддीрдХ рд╣ी рдмрди рдЬाрдПँ рдЕрд╣ंрдХाрд░

рдоुрдХुрдЯ рдЕрдЧрд░ рд╕ेрд╡ा рдХा рдж्рдпोрддрдХ,
рддो рд╡рд╣ рд╣ो рдЬрди-рд╣िрдд рдХा рдкोрд╖рдХ।
рдЫрдд्рд░ рдЕрдЧрд░ рд╣ै рд░рдХ्рд╖ा-рдЫाрдпा,
рддो рдиिрд░्рдмрд▓ рдкрд░ рднी рдЙрд╕े рдлैрд▓ाрдпा॥

рдЬрдиेрдК рдпрджि рдХрд░्рддрд╡्рдп рдЬрдЧाрд╡े,
рддो рд╣рд░ рдк्рд░ाрдгी рдоें рдм्рд░рд╣्рдо рджिрдЦाрд╡े।
рддिрд▓рдХ рдЕрдЧрд░ рд╕рдж्рдмुрдж्рдзि рдЬрдЧाрд╡े,
рддो рдорди рд╕े рдж्рд╡ेрд╖ рдоिрдЯाрд╡े॥

рдкрд░ рдЬрдм рдЪिрд╣्рди рдмрдиे рдЕрднिрдоाрдиा,
рдзрд░्рдо рдмрдиे рдХेрд╡рд▓ рдкрд╣рдЪाрдиा,
рд╡ेрд╢-рд╡िрднूрд╖рдг рд╕рдд्рдп рдЫिрдкाрд╡ैं,
рдЕंрддрд░ рдХे рдХрдкрдЯ рди рджिрдЦाрд╡ैं॥

рддрдм рдХैрд╕े рдкрд╣рдЪाрдиूँ рдк्рд░рднु рддुрдордХो?
рдХैрд╕े рдЬाрдиूँ рдЕрдкрдиे рдорди рдХो?
рдХिрд╕рдХे рдоाрдеे рддेрдЬ рддुрдо्рд╣ाрд░ा,
рдХिрд╕рдХे рд╣ृрджрдп рдмрд╕े рдЙрдЬिрдпाрд░ा?

рд░ूрдк рддुрдо्рд╣ाрд░ो рдЖँрдЦ рджिрдЦाрд╡ै,
рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХौрди рд╣ृрджрдп рд╕рдордЭाрд╡ै?
рд░ूрдк-рд░ंрдЧ, рдЖрдХाрд░, рдиिрд╕ाрдиी,
рд╕्рд╡рд░ूрдк рдк्рд░ेрдо, рд╕рдд्рдп, рдХрд░ुрдгा рд╡ाрдгी॥

рд░ूрдк рдЕрдиेрдХ, рд╕्рд╡рд░ूрдк рди рджूрдЬा,
рдХिрд╕рдоें рджेрдЦूँ рдм्рд░рд╣्рдо рдХी рдкूрдЬा?
рдХिрд╕рдоें рд╕ेрд╡ा, рдХिрд╕рдоें рдоाрдпा?
рдХिрд╕рдиे рдЕंрддрд░-рджीрдк рдЬрд▓ाрдпा?

рдХृрдкा рдХрд░ो, рдРрд╕ी рджृрд╖्рдЯि рджिрдЦрд▓ाрдУ,
рднेрд╖ рдирд╣ीं, рдЕंрддрд░ рдкрдв़ рдкाрдКँ।
рдкрджрд╡ी, рдкрдЯ्рдЯा, рдЫрдд्рд░ рдмिрд╕ाрд░ूँ,
рд╕рдмрдоें рдПрдХ рддुрдо्рд╣ें рдиिрд╣ाрд░ूँ॥

рди рдоैं рдЯोрдкी рд╕े рдмैрд░ рдмрдв़ाрдКँ,
рди рдоुрдХुрдЯ рджेрдЦ рд╢ीрд╢ рдирд╡ाрдКँ।
рдХрд░्рдо рджेрдЦूँ, рдХрд░ुрдгा рдкрд╣рдЪाрдиूँ,
рд╕рдд्рдп рдЬрд╣ाँ рд╣ो, рд╢ीрд╢ рдЭुрдХाрдКँ॥

рджीрдирдмंрдзु! рдЗрддрдиी рд╡िрдирддी,
рдоिрдЯे рдЕрд╣ं рдХी рдЕंрдзी рд╡ृрдд्рддि।
рдКँрдЪ-рдиीрдЪ рдХा рдн्рд░рдо рдоिрдЯ рдЬाрд╡े,
рдордиुрдЬ-рдордиुрдЬ рд╕े рдк्рд░ेрдо рдмрдв़ाрд╡े॥

рдЕрдмрдХी рдмाрд░ рдпрд╣ी рд╡рд░ рджीрдЬै,
рдорди рдоें рд╕рдд्рдп-рд╡िрд╡ेрдХ рднрд░ рджीрдЬै।
рдмाрд╣्рдп рднेрд╖ рдХी рдЧाँрда рдЦुрд▓ाрдпो,
рдЕंрддрд░ рдХा рдЗंрд╕ाрди рдЬрдЧाрдпो॥

рдЬрдЧ рдХे рд╕्рд╡ाрдоी, рдЕंрддрд░्рдпाрдоी,
рддुрдо рдмिрди рдХौрди рд╕ुрдиे рдЕрд░рдЬ рд╣рдоाрд░ी?
рдоुрдХुрдЯ, рдЫрдд्рд░ рд╕рдм рдпрд╣ीं рд░рд╣ेंрдЧे,
рдХрд░्рдо рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рд╕ाрде рдЪрд▓ेंрдЧे॥

рд░ूрдк рдирдпрди рдХे рд╕рдо्рдоुрдЦ рдЖрд╡ै,
рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕рд╣рдЬ рди рд╕рдордЭ рдоें рдЖрд╡ै।
рдЕंрддрд░-рдЬ्рдпोрддि рдЬрдЧे рдЬрдм рднाрдИ,
рдПрдХрд╣ि рд╕рдд्рдп рд╕рдмै рдоें рдкाрдИ॥

рдмाрд▓-рд╣ृрджрдп рдоें рдк्рд░рднु рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк

рдмाрд▓рдХ рдХी рдиिрд░्рдорд▓ рдоुрд╕्рдХाрди рдоें,
рджेрдЦूँ рдк्рд░рднु рддुрдЭрдХो рдЕрдирдЬाрди рдоें।
рди рдЫрд▓-рдХрдкрдЯ, рди рдоाрди-рдмрдб़ाрдИ,
рддेрд░ी рдЫрд╡ि рдЙрд╕рдоें рдЙрддрд░ि рдЖрдИ॥

рдмाрд▓рдХ рди рдЬाрдиे рднेрдж-рднाрд╡ рдХो,
рди рдКँрдЪ-рдиीрдЪ, рди рдкрдж-рдк्рд░рднाрд╡ рдХो।
рдЙрд╕рдХी рд╣ँрд╕ी рдоें рдк्рд░ेрдо рддुрдо्рд╣ाрд░ा,
рдЙрд╕рдХी рдЖँрдЦों рдоें рдЬрдЧ рдЙрдЬिрдпाрд░ा॥

рдмाрд▓-рд╣ृрджрдп рдиिрд░्рдорд▓ рджрд░्рдкрди рдЬैрд╕ा,
рддेрд░ा рд░ूрдк рдЭрд▓рдХे рдЙрд╕рдоें рд╡ैрд╕ा।
рди рдоुрдХुрдЯ рдЪाрд╣िрдП, рди рдЫрдд्рд░ рдХी рдЫाрдпा,
рдк्рд░ेрдо рдоें рддेрд░ा рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕рдоाрдпा॥

рд▓ाрд▓рд╣ि рджेрдЦрдд рд▓ाрд▓ рд▓рдЦाрдИ,
рдмाрд▓-рд╣ृрджрдп рдоें рдЫрд╡ि рд╕рдоाрдИ।
рдиिрд░्рдорд▓ рдорди рдЬрдм рджрд░्рдкрдг рд╣ोрдИ,
рддрдм рдк्рд░рднु-рджрд░рд╕ рджुрд░्рд▓рдн рди рд╣ोрдИ॥

рдЕрдм рди рдоुрдХुрдЯ, рди рдЫрдд्рд░ рдиिрд╣ाрд░ूँ,
рди рдмाрд╣्рдп рднेрд╖рди рдкрд░ рдмрд▓िрд╣ाрд░ूँ।
рдЬрд╣ँ рдиिрд╖्рдХрдкрдЯ рдк्рд░ेрдо рдХी рд▓ाрд▓ी,
рддрд╣ँ рдЫрд╡ि рджेрдЦूँ рджीрдирджрдпाрд▓ी॥

рд╡िрдирдп рд╕ुрдиो рд╣े рдк्рд░рднु рдоुрд░ाрд░ी,
рдиिрд░्рдорд▓ рдХрд░ рджो рджृрд╖्рдЯि рд╣рдоाрд░ी।
рд░ूрдк рдирд╣ीं, рд╕्рд╡рд░ूрдк рдиिрд╣ाрд░ूँ,
рд╕рдмрдоें рддेрд░ो рд░ूрдк рдиिрд╣ाрд░ूँ॥


ЁЯМ║ рдЕंрддिрдо рдЕрдиुрднूрддि ЁЯМ║

рд▓ाрд▓ी рдоेрд░े рд▓ाрд▓ рдХी, рдЬिрдд рджेрдЦूँ рддिрдд рд▓ाрд▓।
рд▓ाрд▓ी рджेрдЦрди рдоैं рдЪрд▓ी, рдоैं рднी рд╣ो рдЧрдИ рд▓ाрд▓॥

рднाрд╡ाрд░्рде: рдЬрдм рд╕ाрдзрдХ рдк्рд░рднु рдХे рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рджिрд╡्рдпрддा рдХो рджेрдЦрдиे рдиिрдХрд▓рддा рд╣ै, рддो рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЙрд╕рдХा рдЕрдкрдиा рдорди рднी рдЙрд╕ी рдк्рд░ेрдо рдХे рд░ंрдЧ рдоें рд░ंрдЧ рдЬाрддा рд╣ै। рдмाрд▓рдХ рдХी рдиिрд╖्рдХрдкрдЯ рдоुрд╕्рдХाрди рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдпрд╣ рд▓ाрд▓ी рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рд░ंрдЧ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдиिрд░्рдорд▓рддा, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।

рд╕ंрджेрд╢: рдк्рд░рднु рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХेрд╡рд▓ рдоुрдХुрдЯ, рдЫрдд्рд░, рддिрд▓рдХ, рд╡рд╕्рдд्рд░ рдпा рдХिрд╕ी рдмाрд╣рд░ी рдкрд╣рдЪाрди рдоें рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдЬрд╣ाँ рд╕рдд्рдп, рдХрд░ुрдгा, рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рдиिрд╖्рдХрдкрдЯ рдк्рд░ेрдо рд╣ै, рд╡рд╣ीं рджिрд╡्рдпрддा рдХी рдЭрд▓рдХ рд╣ै। рдмाрд╣рд░ी рд░ूрдк рдЖँрдЦों рдХो рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рдкрд░ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░्рджृрд╖्рдЯि рдЪाрд╣िрдП।


рдпрд╣ рд░рдЪрдиा рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा рдХी рд╡िрдирдп-рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рдПрдХ рдоौрд▓िрдХ рднाрд╡ाрдд्рдордХ рдПрд╡ं рд╡्рдпंрдЧ्рдпाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╕्рддुрддि рд╣ै।

Wednesday, October 28, 2026

рд▓рдЧाрдо рдХिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ै? — рд░ाрдо рдиाрдо, рдЖрдд्рдордмोрдз рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЕंрддрд░्рдж्рд╡ंрдж्рд╡

 

рд▓рдЧाрдо рдХिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ै? — рд░ाрдо рдиाрдо, рдЖрдд्рдордмोрдз рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЕंрддрд░्рдж्рд╡ंрдж्рд╡

рд╕ंрд╕्рдХाрд░, рднाрдЧ्рдп, рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдФрд░ рдиिрд╖्рдХाрдо рдХрд░्рдордпोрдЧ рдХे рдмीрдЪ рдордиुрд╖्рдп рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдЦोрдЬ

рдХ्рдпा рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХा рдмंрджी рд╣ै, рдпा рд╡िрд╡ेрдХ рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдирд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рднी рд░рдЦрддा рд╣ै? рдХ्рдпा рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЕрд░्рде рдХрд░्рдоों рдХा рдд्рдпाрдЧ рд╣ै, рдЕрдерд╡ा рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рдлрд▓ рдХी рдЖрд╕рдХ्рддि рд╕े рдоुрдХ्рддि?


1. рд░ाрдо рдиाрдо рдХी рдорд╣िрдоा рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХा рдк्рд░рд╢्рди

рдЪрд╣ुँ рдпुрдЧ рддीрди рдХाрд▓ рддिрд╣ुँ рд▓ोрдХा рднрдП рдиाрдо рдЬрдк рдЬीрд╡ рдмिрд╕ोрдХा।
рд╡ेрдж рдкुрд░ाрдг рд╕ंрдд рдордд рдПрд╣ू рд╕рдХрд▓ рд╕ुрдХृрдд рдлрд▓ рд░ाрдо рд╕рдиेрд╣ू॥
рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХी рд░ाрдорднрдХ्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рд░ाрдо рдиाрдо рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рд╢рдм्рдж рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдк्рд░ेрдо, рд╢्рд░рдж्рдзा, рд╕्рдорд░рдг рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдПрдХ рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдарддा рд╣ै—рдпрджि рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдорди, рдмुрдж्рдзि, рдЪिрдд्рдд, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рдЗंрдж्рд░िрдпों рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХी рджिрд╢ा рд╕्рд╡рдпं рдХैрд╕े рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░े? рдХ्рдпा рд╡рд╣ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ै, рдпा рдЕрдкрдиे рдкूрд░्рд╡ рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों, рдЗрдЪ्рдЫाрдУं, рднрдп, рд╕्рдоृрддिрдпों рдФрд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рд╣ाрдеों рдХी рдХрдардкुрддрд▓ी? рдЗрд╕ी рдк्рд░рд╢्рди рдХो рдПрдХ рдЧुрд░ु-рд╢िрд╖्рдп рд╕ंрд╡ाрдж рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдордЭрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं।

2. рдордиुрд╖्рдп рдХी рд▓рдЧाрдо рдХिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ै?

рдЧुрд░ु:
рдмेрдЯा, рдЕрдкрдиी рдЗंрдж्рд░िрдп, рдмुрдж्рдзि, рдорди, рдЪिрдд्рдд рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рд▓рдЧाрдо рдЦुрдж рдордд рд╕ंрднाрд▓ो, рд╡рд░рдиा рдЬрди्рдо-рдЬрди्рдоांрддрд░ों рдХे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рддुрдо्рд╣ें рдЬрди्рдо-рдоृрдд्рдпु рдХे рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЙрд▓рдЭा рджेंрдЧे।
рд╢िрд╖्рдп:
рдлिрд░ рдЧुрд░ुрджेрд╡, рдпे рд▓рдЧाрдо рдХौрди рдеाрдоेрдЧा?
рдЧुрд░ु:
рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो। рддुрдо рдмрд╕ рдЕрдкрдиे рд╢ुрдж्рдз рдЖрдд्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рдкрд╣рдЪाрди рд▓ो। рдХोрдИ рдЫрд▓-рдХрдкрдЯ, рдк्рд░рдкंрдЪ-рдкाрдЦंрдб рдирд╣ीं; рдХोрдИ рдЬ्рдЮाрди, рдоाрди рдпा рдЕрднिрдоाрди рдирд╣ीं; рдХोрдИ рдорди рдХे рд╕ंрдХрд▓्рдк-рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं; рдХोрдИ рдЗрдЪ्рдЫा, рддрдб़рдк рдпा рдЪाрд╣ рдирд╣ीं। рддुрдо्рд╣ें рдХिрд╕ी рд╕े рдЕрдкрдиी рддुрд▓рдиा рдирд╣ीं рдХрд░рдиी, рдХोрдИ рдХिрд▓ा рдлрддрд╣ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा।
рд╢िрд╖्рдп:
рдлिрд░ рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рд╣ै, рдк्рд░рднु?
рдЧुрд░ु:
рдЬो рдоैं рдХрд╣ूँ, рдмрд╕ рдЙрддрдиा рд╣ी। рд╕рдм рдХрд░्рдо, рдзрд░्рдо, рдпрдЬ्рдЮ, рдЕрдиुрд╖्рдаाрди, рдзंрдзा-рдкाрдиी рдЖрдЬ рд╣ी рд╕े рдмंрдж рдХрд░ рджो।
рджिрд▓ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рднी рд╕ुрди,
рдоोрд╣-рдоाрдпा рдХे рдлँрд╕ाрдиे рдоें рди рдЬा।
рдоेрд░ी рдирдЬ़рд░ों рдХी рддрд░рдл рджेрдЦ,
рдЬ़рдоाрдиे рдоें рдЬा।
рддू рдХेрд╡рд▓ рдоेрд░ा рднрдЬрди-рдХीрд░्рддрди рдХрд░। рдоेрд░े рдиाрдо рдХी рдорд╣िрдоा рд╕ंрддों рдиे рдЧाрдИ рд╣ै। рдРрд╕ा рдХрд░рдиे рд╕े рдЗрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдФрд░ рдкрд░рд▓ोрдХ рдоें рднी рддेрд░ा рдХрд▓्рдпाрдг рд╣ी рд╣ोрдЧा। рд╢्рд░ेрдп рдФрд░ рдк्рд░ेрдп рджोрдиों рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрдЧी।
рд╢िрд╖्рдп:
рдЬैрд╕ी рдЖрдЬ्рдЮा, рдк्рд░рднु!
рдпрд╣ рд╕ंрд╡ाрдж рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рднाрд╖ा рдоें рдордиुрд╖्рдп рдХी рдПрдХ рдоूрд▓рднूрдд рд╕рдорд╕्рдпा рд╕ाрдордиे рд░рдЦрддा рд╣ै—рдХ्рдпा рдорди рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╕्рд╡рдпं рдорди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ी рд╕ंрднрд╡ рд╣ै? рдФрд░ рдпрджि рдорди рд╣ी рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ै, рддो рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд╣ाँ рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै?

3. рд╕ंрд╕्рдХाрд░, рднाрдЧ्рдп рдФрд░ рдкрд░рддंрдд्рд░рддा

рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдПँ рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╣рдоाрд░ी рд╕рдЪेрдд рдкрд╕ंрдж рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЖрдХाрд░ рд▓ेрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं। рдХिрд╕ी рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╕ुрдирдХрд░ рдХ्рд░ोрдз рдЖрдиा, рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдкрд░ рдиिрд░ाрд╢ рд╣ो рдЬाрдиा, рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдмрдв़рдиा, рдпा рдХिрд╕ी рдкुрд░ाрдиे рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рднрдпрднीрдд рд╣ो рдЬाрдиा—рдЗрди рд╕рдмрдХे рдкीрдЫे рд╣рдоाрд░े рд╕ंрд╕्рдХाрд░, рд╕्рдоृрддिрдпाँ, рдЖрджрддें рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпाँ рдХाрдо рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдоें рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХो рдорди рдкрд░ рдкрдб़े рдЙрди рдк्рд░рднाрд╡ों рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ рдЗрди्рд╣ें рдкूрд░्рд╡рдЬрди्рдоों рд╕े рднी рдЬोрдб़рддी рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдЗрди्рд╣ें рд╕ीрдЦрдиे, рдЕрдиुрднрд╡ों, рдЖрджрддों рдФрд░ conditioning рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭрддा рд╣ै। рдЗрди рджोрдиों рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдУं рдХो рдПрдХ рд╣ी рдк्рд░рдоाрдгिрдд рддрде्рдп рдоाрди рд▓ेрдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдлिрд░ рднी, рджोрдиों рдоें рдПрдХ рд╕ाрдЭा рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै—рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ा рд╡рд░्рддрдоाрди рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╣рдоाрд░े рдЕрддीрдд рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै? рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े, рдЕрдиेрдХ рдмाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрдиा рдФрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╣ोрдиा рдПрдХ рд╣ी рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

4. рднाрдЧ्рдп рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде: рдкрд░рддंрдд्рд░рддा рд╕े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдУрд░

рдЗрд╕ рд╡िрдЪाрд░ рдХो рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:
“рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЖрдд्рдордЪिंрддрди, рд╡िрд╡ेрдХ, рдЕрдн्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЙрдЪिрдд рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиा рдФрд░ рдмрджрд▓рдиा рднी рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।”
рдЗрд╕рдоें рджो рдкрдХ्рд╖ рд╣ैं।

рднाрдЧ्рдп рдЕрдерд╡ा рдкрд░рддंрдд्рд░рддा рдХा рдкрдХ्рд╖

рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдоाрд░ी рдЬрди्рдо-рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ, рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг, рдЕрддीрдд рдХे рдЕрдиुрднрд╡, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕ीрдоाрдПँ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рднी рд╣рдоाрд░े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдФрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ों рдХो рдЖрдХाрд░ рджेрддी рд╣ैं। рдпрд╣ рдЙрд╕ рд╕ीрдоा рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╣рдоाрд░ी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕े рднाрдЧ्рдп рдпा рдкрд░рддंрдд्рд░рддा рдХा рдкрдХ्рд╖ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै—рд╣ाрд▓ाँрдХि рдЬीрд╡рди рдХी рд╣рд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдХो рдХेрд╡рд▓ рдкूрд░्рд╡рдЬрди्рдоों рдХा рдлрд▓ рдоाрдирдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдпा рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдЕрдерд╡ा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдкрдХ्рд╖

рдЖрдд्рдордЪिंрддрди, рд╡िрд╡ेрдХ, рдЕрдн्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЙрдЪिрдд рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиा, рд╕рдордЭрдиा рдФрд░ рдмрджрд▓рдиा рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ी рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рд╣ै। рдпрджि рдХ्рд░ोрдз рдЖрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдоें рддुрд░ंрдд рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджेрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд░ुрдХрдиा рд╕ीрдЦрдиा рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рд╣ै। рдпрджि рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣рдоें рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддी рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рд╕े рд░ोрдХрддा рд╣ै, рддो рд╕्рд╡рдпं рдХो рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рджेрдЦрдиा рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рд╣ै। рдпрджि рд▓ोрдн рд╣рдоें рдЕрдиुрдЪिрдд рд▓ाрдн рдХी рдУрд░ рдЦींрдЪрддा рд╣ै, рддो рд╡िрд╡ेрдХ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рд╣ी рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиा рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рд╣ै। рдФрд░ рдпрджि рдХोрдИ рдкुрд░ाрдиी рдЖрджрдд рдмाрд░-рдмाрд░ рд╣рдоें рдЙрд╕ी рдЪрдХ्рд░ рдоें рд▓े рдЬाрддी рд╣ै, рддो рдЕрдн्рдпाрд╕ рдФрд░ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдЙрд╕рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рд╣ै।
рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рднाрдЧ्рдп рдЕрдерд╡ा рдкрд░рддंрдд्рд░рддा рдХा рдкрдХ्рд╖ рд╣ै; рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдХрд░ рд╡िрд╡ेрдХрдкूрд░्рдг рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рд╣ै।
рдпрд╣ाँ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рдордиुрд╖्рдп рд╣рд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдХो рдЕрдкрдиी рдЗрдЪ्рдЫा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдФрд░ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХे рдмीрдЪ рднी рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдХुрдЫ рд╣рдж рддрдХ рд╕рдордЭрдиे, рдЪुрдирдиे, рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рдмрджрд▓рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

5. рд▓ेрдХिрди рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХैрд╕े рд╣ोрддी рд╣ै?

рдпрд╣ाँ рдПрдХ рдФрд░ рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рд╢्рди рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै। рдпрджि рд╣рдоाрд░ी рдЗрдЪ्рдЫाрдПँ, рд╡िрдЪाрд░ рдФрд░ рдиिрд░्рдгрдп рднी рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХो рдмрджрд▓рдиे рдХा рд╡िрдЪाрд░ рдХрд╣ाँ рд╕े рдЖрдпा? рдХ्рдпा рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рднी рдХिрд╕ी рдкुрд░ाрдиे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै? рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рд╣рдоें рдиिрдпрддिрд╡ाрдж рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рдХे рдмीрдЪ рдЦрдб़ा рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрдИ рдмाрд░ рдХिрд╕ी рдЕрдиुрднрд╡, рдк्рд░рд╢्рди, рдкीрдб़ा, рдк्рд░ेрд░рдгा, рдЧुрд░ु, рдкुрд╕्рддрдХ, рд╕ंрд╡ाрдж рдпा рдЖрдд्рдордмोрдз рдХे рдХ्рд╖рдг рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै। рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХा рдХाрд░рдг рд╣рдоेрд╢ा рд╣рдоाрд░े рдкूрд░्рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдХे рд╕ाрде рд╣рдо рдХ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдоें рд╣рдоाрд░ी рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╣рдо рдЕрдкрдиी рд╣рд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдирд╣ीं рдЪुрдирддे, рд▓ेрдХिрди рдЕрдиेрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдЕрдкрдиी рдЕрдЧрд▓ी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиा рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рд╕рдд्рдп рдоाрди рд▓ेрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрди्рд╣ें рджेрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рджेрддा рд╣ै। рд╡िрд╡ेрдХ рд╣рдоें рдЙрдЪिрдд рдФрд░ рдЕрдиुрдЪिрдд рдХे рдмीрдЪ рднेрдж рдХрд░рдиा рд╕िрдЦाрддा рд╣ै। рдЕрдн्рдпाрд╕ рдЙрд╕ рд╕рдордЭ рдХो рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдЙрддाрд░рддा рд╣ै। рдЙрдЪिрдд рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╣рдоाрд░ी рджृрд╖्рдЯि рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рдЗрдЪ्рдЫा-рд╢рдХ्рддि рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рдмрджрд▓рдиे рдХी рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै।

6. рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЕрд░्рде рдХ्рдпा рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЫोрдб़ рджेрдиा рд╣ै?

рдЧुрд░ु рдХा рдХрдерди рд╣ै:
“рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो, рддुрдо рдмрд╕ рдЕрдкрдиे рд╢ुрдж्рдз рдЖрдд्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рдкрд╣рдЪाрди рд▓ो।”
рдпрд╣ाँ рджो рд╕ंрднाрд╡िрдд рдЕрд░्рде рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд╣ैं। рднрдХ्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдЕрднिрдоाрди рдФрд░ рд╕ीрдоिрдд рд╕्рд╡ाрд░्рде рдХो рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдоें рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░рдиा। рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдоें рдЖрдд्рдордмोрдз рдХा рдЕрд░्рде рдЕрдкрдиे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рд╢рд░ीрд░, рдорди, рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рд╕ीрдоिрдд рдкрд╣рдЪाрди рд╕े рдкрд░े рд╕рдордЭрдиा рд╣ै। рдЗрди рджोрдиों рджृрд╖्рдЯिрдпों рдоें рд╕рдоाрдирддा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрдирдХे рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЖрдзाрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдПрдХ рдЬैрд╕े рдирд╣ीं рд╣ैं। рднрдХ्рддि рдоें рд╕ाрдзрдХ рдФрд░ рдЖрд░ाрдз्рдп рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░ेрдордкूрд░्рдг рд╕ंрдмंрдз рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрдж्рд╡ैрдд рдоें рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рдХी рдПрдХрддा рдХा рдмोрдз рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╣ै। рдЕрди्рдп рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдЗрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЙрдд्рддрд░ рджेрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЕрд░्рде рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╣ी рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдирд╣ीं рд╣ै। рдлिрд░ рднी, рдПрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЕрд░्рде рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै—рдордиुрд╖्рдп рдЬрдм рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рд╣ी рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рдоाрдирдиा рдЫोрдб़рддा рд╣ै, рддрдм рд╡рд╣ рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЕрдзिрдХ рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।

7. рдХ्рдпा рд╕рднी рдХрд░्рдо, рдзрд░्рдо рдФрд░ рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдЫोрдб़ рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП?

рдЧुрд░ु рдХे рд╕ंрд╡ाрдж рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै:
“рд╕рдм рдХрд░्рдо, рдзрд░्рдо, рдпрдЬ्рдЮ, рдЕрдиुрд╖्рдаाрди, рдзंрдзा-рдкाрдиी рдЖрдЬ рд╣ी рд╕े рдмंрдж рдХрд░ рджो।”
рдЗрд╕ рд╡ाрдХ्рдп рдХो рдпрджि рд╢ाрдм्рджिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд▓िрдпा рдЬाрдП, рддो рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ोрдЧा рдХि рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рд╕рднी рдХрд░्рдо, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдФрд░ рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдЫोрдб़ рджे। рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рдпрд╣ी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдХा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдЕрд░्рде рд╣ै? рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдирд╣ीं। рдХिрд╕ी рд╡िрд░рдХ्рдд рд╕ाрдзрдХ рдХे рд▓िрдП рдмाрд╣рд░ी рдХрд░्рдоों рдХा рдд्рдпाрдЧ рдЙрд╕рдХी рд╕ाрдзрдиा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЧृрд╣рд╕्рде рдЬीрд╡рди рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╕рдоाрдЬ, рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рдХрдерди рдХी рдПрдХ рджूрд╕рд░ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднी рд╕ंрднрд╡ рд╣ै—рдХрд░्рдоों рд╕े рдЕрдзिрдХ, рдХрд░्рдоों рдХे рдкीрдЫे рдЫिрдкे рдЕрд╣ंрдХाрд░, рджिрдЦाрд╡े, рд▓ोрдн рдФрд░ рдЖрд╕рдХ्рддि рдХो рдЫोрдб़рдиा। рдпрджि рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рдиिрднाрддे рд╣ुрдП рднी рднीрддрд░ рд╕े рд╡िрдирдо्рд░, рди्рдпाрдпрдкूрд░्рдг рдФрд░ рдиिрд╖्рдХाрдо рд░рд╣рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдХ्рдпा рдЙрд╕рдХा рдЬीрд╡рди рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддा? рдпрд╣ाँ рдк्рд░рд╢्рди рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╣рдо рдХ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рдХ्рдпों рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдХिрд╕ рднाрд╡ рд╕े рдХрд░рддे рд╣ैं।

8. рд╕्рд╡ाрд░्рде, рдкрд░рдоाрд░्рде рдФрд░ рдЖрдд्рдордХрд▓्рдпाрдг

рд╕्рд╡ाрд░्рде рд╢рдм्рдж рдХे рднी рдЕрдиेрдХ рдЕрд░्рде рд╣ैं। рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा, рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдХрдоाрдиा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рд╣ोрдиा рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рд╕ंрдХीрд░्рдг рд╕्рд╡ाрд░्рде рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕рдорд╕्рдпा рддрдм рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬрдм рдЕрдкрдиा рд▓ाрдн рджूрд╕рд░ों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों, рд╕рдо्рдоाрди рдпा рд╣िрддों рдХो рдХुрдЪрд▓рдХрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рдЬाрдП। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣, рдкрд░рдоाрд░्рде рдХा рдЕрд░्рде рд╣рдоेрд╢ा рд╕्рд╡рдпं рдХो рдоिрдЯा рджेрдиा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрджि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рд╕ंрддुрд▓рди, рд╡िрд╡ेрдХ рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рджूрд╕рд░ों рдХे рд▓िрдП рднी рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдд्рдордХрд▓्рдпाрдг рдФрд░ рд▓ोрдХрдХрд▓्рдпाрдг рдкрд░рд╕्рдкрд░ рд╡िрд░ोрдзी рд╣ों, рдпрд╣ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдирд╣ीं। рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЪुрдиौрддी рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдФрд░ рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдЕंрддрд░ рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦें; рдЕрдкрдиी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдФрд░ рд▓ाрд▓рд╕ाрдУं рдоें рднेрдж рдХрд░ рд╕рдХें; рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд▓ाрдн рдХी рдЦोрдЬ рдоें рдиैрддिрдХрддा рдХो рди рднूрд▓ें।

9. рдиिрд╖्рдХाрдо рдХрд░्рдордпोрдЧ: рдХрд░्рдо рдХрд░ो, рд▓ेрдХिрди рдХрд░्рдо рдХे рджाрд╕ рдордд рдмрдиो

рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХा рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╢्рд▓ोрдХ рдЗрд╕ рдЪрд░्рдЪा рдХो рдПрдХ рдирдпा рдЖрдпाрдо рджेрддा рд╣ै:
рдХрд░्рдордг्рдпेрд╡ाрдзिрдХाрд░рд╕्рддे рдоा рдлрд▓ेрд╖ु рдХрджाрдЪрди।
рдоा рдХрд░्рдордлрд▓рд╣ेрддुрд░्рднूрд░्рдоा рддे рд╕рдЩ्рдЧोрд╜рд╕्рдд्рд╡рдХрд░्рдордгि॥

— рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा, 2.47
рдЗрд╕ рд╢्рд▓ोрдХ рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рднाрд╡ рд╣ै рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдХрд░्рдо рдХрд░рдиे рдоें рд╣ै, рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХे рдлрд▓ рдкрд░ рдирд╣ीं। рдЙрд╕े рдлрд▓ рдХी рдЖрд╕рдХ्рддि рдХे рдХाрд░рдг рдХрд░्рдо рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рди рд╣ी рдЕрдХрд░्рдордг्рдпрддा рдоें рдЖрд╕рдХ्рдд рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рдкрд░िрдгाрдоों рдХी рдкрд░рд╡ाрд╣ рд╣ी рди рдХी рдЬाрдП। рдиिрд╖्рдХाрдо рдХрд░्рдордпोрдЧ рдХा рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै:
  • рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░рдЦें: рд╕рдордЭें рдХि рдЖрдк рдХोрдИ рдХाрдо рдХ्рдпों рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।
  • рдХрд░्рдо рдЙрдЪिрдд рдвंрдЧ рд╕े рдХрд░ें: рдкрд░िрд╢्рд░рдо, рджрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рдиैрддिрдХрддा рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиा рдХрд░्рддрд╡्рдп рдиिрднाрдПँ।
  • рдкрд░िрдгाрдо рд╕े рд╕ीрдЦें: рд╕рдлрд▓рддा рдоें рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдоें рдЖрдд्рдорд╡िрдиाрд╢ рд╕े рдмрдЪें।
  • рдЖрд╕рдХ्рддि рдкрд╣рдЪाрдиें: рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдХो рдХेрд╡рд▓ рдкрдж, рдзрди, рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдпा рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рд╕े рди рдмाँрдзें।
  • рд╡िрд╡ेрдХ рдмрдиाрдП рд░рдЦें: рдлрд▓ рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдоें рдЕрдиुрдЪिрдд рд╕ाрдзрдиों рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рди рд▓ें।
рдпрд╣ाँ рдХрд░्рдо рдХा рдд्рдпाрдЧ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдирд╣ीं рд╣ै। рдмрд▓्рдХि рдХрд░्рдо рдХрд░рддे рд╣ुрдП рднी рднीрддрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ै।
рдиिрд╖्рдХाрдо рдХрд░्рдордпोрдЧ рдХा рд╕ाрд░ рдХрд░्рдо рд╕े рднाрдЧрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдХрд░्рдо рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрд╣ंрдХाрд░, рд╕ंрдХीрд░्рдг рд╕्рд╡ाрд░्рде рдФрд░ рдлрд▓ рдХी рдЕंрдзी рдЖрд╕рдХ्рддि рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиे рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╣ै।

10. рджिрд▓ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдХा рд╕ंрдмंрдз

рд╕ंрд╡ाрдж рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै:
“рджिрд▓ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рднी рд╕ुрди, рдоोрд╣-рдоाрдпा рдХे рдлँрд╕ाрдиे рдоें рди рдЬा।”
рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рджिрд▓ рдХी рд╣рд░ рдЖрд╡ाрдЬ рд╕рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै? рд╣рдоाрд░ी рдЗрдЪ्рдЫाрдПँ рдХрднी рдХрд░ुрдгा рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं, рддो рдХрднी рднрдп, рдоोрд╣, рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдпा рд▓ाрд▓рд╕ा рд╕े। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣рд░ рдЖंрддрд░िрдХ рдЖрд╡ेрдЧ рдХो рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рдоाрди рд▓ेрдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं। рджिрд▓ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдХो рд╕ुрдирдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕े рд╡िрд╡ेрдХ рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░ рдкрд░рдЦрдиा рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдХ्рдпा рдпрд╣ рдЖрд╡ाрдЬ рд╣рдоें рдЕрдзिрдХ рдИрдоाрдирджाрд░ рдмрдиा рд░рд╣ी рд╣ै? рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдмрдв़ा рд░рд╣ी рд╣ै? рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╣рдоें рд╕рдд्рдп рдХे рдиिрдХрдЯ рд▓े рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рдпा рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиी рд╕ुрд╡िрдзा рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै? рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдорди рдХी рд╣рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рдХो рджрдмाрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдХो рд╕рдордЭрдиा рд╣ै। рдоोрд╣-рдоाрдпा рд╕े рдоुрдХ्рддि рдХा рдЕрд░्рде рд╕ंрд╕ाрд░ рд╕े рдШृрдгा рдХрд░рдиा рднी рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рд╣рдо рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиी рдЖрд╕рдХ्рддि, рд▓ाрд▓рдЪ рдФрд░ рдн्рд░рдо рдХो рдкрд╣рдЪाрдиें।

11. рднрдЬрди, рдиाрдо-рд╕्рдорд░рдг рдФрд░ рд╢्рд░ेрдп-рдк्рд░ेрдп

рд╕ंрд╡ाрдж рдоें рдЧुрд░ु рдХрд╣рддे рд╣ैं:
“рддू рдХेрд╡рд▓ рдоेрд░ा рднрдЬрди-рдХीрд░्рддрди рдХрд░। рдоेрд░े рдиाрдо рдХी рдорд╣िрдоा рд╕ंрддों рдиे рдЧाрдИ рд╣ै। рдРрд╕ा рдХрд░рдиे рд╕े рдЗрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдФрд░ рдкрд░рд▓ोрдХ рдоें рднी рддेрд░ा рдХрд▓्рдпाрдг рд╣ी рд╣ोрдЧा, рд╢्рд░ेрдп рдФрд░ рдк्рд░ेрдп рджोрдиों рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрдЧी।”
рднрдЬрди рдФрд░ рдиाрдо-рд╕्рдорд░рдг рдЕрдиेрдХ рднрдХ्рддों рдХे рд▓िрдП рдорди рдХो рдПрдХाрдЧ्рд░ рдХрд░рдиे, рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдкрд░िрд╖्рдХृрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрд░ाрдз्рдп рд╕े рд╕ंрдмंрдз рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рдиे рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╣ैं। рдЗрдирдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрджि рдиाрдо-рд╕्рдорд░рдг рдХे рд╕ाрде рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдХрд░ुрдгा, рд╕рдд्рдп, рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдпрдо рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рд╕ाрдзрдиा рдЬीрд╡рди рдХो рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рдЪिंрддрди рдоें рд╢्рд░ेрдп рдФрд░ рдк्рд░ेрдп рдХा рдЕंрддрд░ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдк्рд░ेрдп рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рддрдд्рдХाрд▓ рд╕ुрдЦрдж рдпा рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд▓рдЧрддा рд╣ै। рд╢्рд░ेрдп рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рд╣िрдд рдХी рджिрд╢ा рдоें рд▓े рдЬाрддा рд╣ै। рдХрдИ рдмाрд░ рджोрдиों рдПрдХ рд╣ी рджिрд╢ा рдоें рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдЙрдирдХे рдмीрдЪ рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै। рддрдд्рдХाрд▓ рд▓ाрдн рдХे рд▓िрдП рдЕрд╕рдд्рдп рдмोрд▓рдиा рдк्рд░ेрдп рд▓рдЧ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╕рдд्рдп рдмोрд▓рдиे рдХा рдХрдаिрди рдиिрд░्рдгрдп рд╢्рд░ेрдп рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░, рдХिрд╕ी рдЗрдЪ्рдЫा рдХी рддрдд्рдХाрд▓ рдкूрд░्рддि рд╕ुрдЦрдж рд▓рдЧ рд╕рдХрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕ंрдпрдо рдФрд░ рдзैрд░्рдп рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдкрд░рд▓ोрдХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдлрд▓ рдХे рдк्рд░рд╢्рди рд╢्рд░рдж्рдзा рддрдеा рд╡िрднिрди्рди рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕िрдж्рдз рдкрд░िрдгाрдо рдХी рддрд░рд╣ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдлिрд░ рднी, рдиाрдо-рд╕्рдорд░рдг рдФрд░ рд╕ाрдзрдиा рдХा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдиुрднрд╡ рдЕрдиेрдХ рд▓ोрдЧों рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдЕрд░्рдердкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднा рд╕рдХрддा рд╣ै।

12. рдЖрдд्рдордмोрдз: рдХ्рдпा рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ैं?

рдЗрд╕ рдкूрд░ी рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╕рдмрд╕े рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ी рд╣ै। рдпрджि рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ों, рдЗрдЪ्рдЫाрдУं, рднрдп, рд╕्рдоृрддिрдпों рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рддो рдХ्рдпा рд╣рдо рдХेрд╡рд▓ рдЗрди्рд╣ीं рдХे рдпोрдЧрдлрд▓ рд╣ैं? рдЖрдд्рдордмोрдз рдХी рд╡िрднिрди्рди рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЙрдд्рддрд░ рджेрддी рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдмाрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै—рдЕрдкрдиे рдорди рдоें рдЙрдардиे рд╡ाрд▓े рд╣рд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХो рдЕрдкрдиी рдЕंрддिрдо рдкрд╣рдЪाрди рдоाрди рд▓ेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдирд╣ीं। рдХ्рд░ोрдз рдЖрдиा рдФрд░ рдХ्рд░ोрдз рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рдиा рдЕрд▓рдЧ рдмाрддें рд╣ैं। рднрдп рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рдиा рдФрд░ рднрдп рдХे рдХाрд░рдг рд╣рд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рд╕े рдкीрдЫे рд╣рдЯ рдЬाрдиा рдЕрд▓рдЧ рдмाрддें рд╣ैं। рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдЙрднрд░рдиा рдФрд░ рдЙрд╕े рдкрд╣рдЪाрдирдХрд░ рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддी рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдЕрд▓рдЧ рдмाрддें рд╣ैं। рдЬрдм рд╣рдо рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдЙрдардиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╣рдоाрд░ा рд╕ंрдмंрдз рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ै। рдпрд╣ी рд╡िрд╡ेрдХ рдХे рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХी рднूрдоि рд╣ै। рдФрд░ рдпрд╣ी рд╡рд╣ рд╕्рдеाрди рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде, рд╕рдорд░्рдкрдг рддрдеा рдЖрдд्рдордмोрдз рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрд╡ाрдж рд╕ंрднрд╡ рд╣ोрддा рд╣ै।

13. рдЕंрддिрдо рдк्рд░рд╢्рди: рд▓рдЧाрдо рдХिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ो?

рдХ्рдпा рд▓рдЧाрдо рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╣рдоाрд░े рд╣ाрде рдоें рд╣ै? рд╢ाрдпрдж рдирд╣ीं। рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рдоें рдРрд╕ी рдЕрдиेрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рд╣рдо рдЪुрдирддे рдирд╣ीं рд╣ैं। рд╣рдоाрд░े рд╕ंрд╕्рдХाрд░, рд╢рд░ीрд░, рдЬрди्рдо-рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдвाँрдЪे рдФрд░ рдЕрдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рдШрдЯрдиाрдПँ рд╣рдоाрд░ी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдХ्рдпा рд▓рдЧाрдо рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдХिрд╕ी рдЕрджृрд╢्рдп рд╢рдХ्рддि рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ै? рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдЖрд╕्рдеा, рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╣рдоाрд░े рд╕ाрдордиे рдПрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕ंрднाрд╡рдиा рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ै—рд╣рдо рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдУं рдХो рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдХा рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЙрдЪिрдд рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдЪрд░рдг рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рд╣рд░ рдкрд░िрдгाрдо рдХे рд╕्рд╡ाрдоी рдирд╣ीं рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиे рдХрд░्рдоों рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рдмрдирдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдЕрддीрдд рдХो рдмрджрд▓ рдирд╣ीं рд╕рдХрддे, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд░рдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рд╣рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рдХौрди-рд╕ी рдЗрдЪ्рдЫा рд╣рдоाрд░े рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╣ै рдФрд░ рдХौрди-рд╕ी рд╣рдоें рдмंрдзрди рдоें рдбाрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै। рдФрд░ рд╢ाрдпрдж рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдПрдХ рдЕрд░्рде рдпрд╣ рднी рд╣ै—рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рд╣ी рдЬीрд╡рди рдХा рдЕंрддिрдо рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдоाрдирдиा рдЫोрдб़ рджेрдиा।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рднाрдЧ्рдп, рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдФрд░ рдиिрд╖्рдХाрдо рдХрд░्рдордпोрдЧ рдХा рд╕ंрдЧрдо

рдЗрд╕ рдкूрд░े рдЪिंрддрди рдХो рддीрди рд╕ूрдд्рд░ों рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:
рднाрдЧ्рдп рдЕрдерд╡ा рдкрд░рддंрдд्рд░рддा:
рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рддрдеा рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдЕрдерд╡ा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рджिрд╢ा:
рдЖрдд्рдордЪिंрддрди, рд╡िрд╡ेрдХ, рдЕрдн्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЙрдЪिрдд рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рдмрджрд▓рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдиिрд╖्рдХाрдо рдХрд░्рдордпोрдЧ:
рдХрд░्рдо рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕्рд╡ाрд░्рде, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рдлрд▓ рдХी рдЕंрдзी рдЖрд╕рдХ्рддि рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиे рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЖрдд्рдордмोрдз рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдХो рдФрд░ рдЧрд╣рд░ा рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХेрд╡рд▓ рд╣рдоाрд░े рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों, рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рдЬीрд╡рди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиी рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдХी рдкूрд░्рддि рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рдордЭрдиा, рд╡िрд╡ेрдХрдкूрд░्рдг рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиा, рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХो рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рдиिрднाрдиा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рднी рд╣ै। рд░ाрдо рдиाрдо рд╣ो, рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рд╣ो, рдЧुрд░ु рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╣ो рдпा рдиिрд╖्рдХाрдо рдХрд░्рдордпोрдЧ—рдЗрди рд╕рдмрдХी рд╕ाрд░्рдердХрддा рдЗрд╕ рдмाрдд рдоें рдЦोрдЬी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдХि рд╡े рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рдХो рдХिрддрдиा рдЕрдзिрдХ рд╕рдд्рдпрдиिрд╖्рда, рдХрд░ुрдгाрдордп, рд╡िрд╡ेрдХрдкूрд░्рдг рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░-рдоुрдХ्рдд рдмрдиाрддे рд╣ैं। рдЕंрддрддः рдк्рд░рд╢्рди рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рд▓рдЧाрдо рдХिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ै; рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдЙрдардиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдХрд░ рдХिрд╕ рджिрд╢ा рдоें рдЪрд▓рдиा рдЪुрдирддे рд╣ैं।

рдЖрдкрдХी рджृрд╖्рдЯि рдоें рдордиुрд╖्рдп рдХा рдЬीрд╡рди рдХिрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै—рднाрдЧ्рдп, рд╕ंрд╕्рдХाрд░, рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдпा рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкрдг? рдХ्рдпा рдиिрд╖्рдХाрдо рдХрд░्рдордпोрдЧ рдЗрди рд╕рднी рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕ेрддु рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै? рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд╕ाрдЭा рдХрд░ें।

рдЬрдп рд╢्рд░ीрд░ाрдо।

```

Tuesday, October 27, 2026

рджीрдирдмंрдзु рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें: рдХрдЯोрд░ा рд▓ेрдХрд░ рдЦрдб़ा рдЗंрд╕ाрди рдФрд░ рдоंрджिрд░ рдоें рдХैрдж рднрдЧрд╡ाрди

 

рджीрдирдмंрдзु рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें: рдХрдЯोрд░ा рд▓ेрдХрд░ рдЦрдб़ा рдЗंрд╕ाрди рдФрд░ рдоंрджिрд░ рдоें рдХैрдж рднрдЧрд╡ाрди

рд╕рдЪ्рдЪा рджीрди рдХौрди рд╣ै—рд╡рд╣ рдЬो рдЭुрдХрдиा рдЬाрдирддा рд╣ै, рдпा рд╡рд╣ рдЬो рдзрди рдФрд░ рдзрд░्рдо рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рддा рд╣ै?

“рд╕рдЪ्рдЪा рдорди рдХो рд╣ी рджीрдирддा рдХрд╣рддे рд╣ैं, рджीрди рдмрдирдиे рдХो рдХोрдИ рддैрдпाрд░ рдирд╣ीं। рд╕рднी рдзрдирд╡ाрди, рд╕ेрда рд╣ैं рдпрд╣ाँ рддो!”

рдмाрдд рдЫोрдЯी-рд╕ी рд╣ै, рдордЧрд░ рдЪोрдЯ рдЧрд╣рд░ी рд╣ै।

рдЖрдЬ рд╣рд░ рдХोрдИ рдХुрдЫ рди рдХुрдЫ рд╣ै—рдХोрдИ рдзрдирд╡ाрди рд╣ै, рдХोрдИ рдкрджрд╡ाрди, рдХोрдИ рдЬ्рдЮाрдирд╡ाрди, рддो рдХोрдИ рдзрд░्рдо рдФрд░ рдкुрдг्рдп рдХा рдаेрдХेрджाрд░। рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХे рдкाрд╕ рдЕрдкрдиी рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै। рдХोрдИ рдЕрдкрдиे рдзрди рдкрд░ рдЗрддрд░ाрддा рд╣ै, рдХोрдИ рдЕрдкрдиे рдЬ्рдЮाрди рдкрд░, рдХोрдИ рдЕрдкрдиी рдЬाрддि рдкрд░, рддो рдХोрдИ рдЕрдкрдиी рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдкрд░।

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдРрд╕ा рдХौрди рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдЙрддाрд░рдХрд░ рд╕рдЪрдоुрдЪ рджीрди рдмрди рд╕рдХे?

рджीрдирддा рдХा рдЕрд░्рде рдиिрд░्рдзрдирддा рдирд╣ीं рд╣ै। рджीрдирддा рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै—рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиा, рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдУं рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдХे рджुःрдЦ рдХो рдЕрдкрдиे рд╣ृрджрдп рдоें рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рдиा।

рдЬिрд╕ рдорди рдоें рдЕрдкрдиी рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдХा рдЕрднिрдоाрди рднрд░ा рд╣ो, рд╡рд╣ рднрд▓े рд╣ी рдоंрджिрд░ों рдоें рдоाрдеा рдЯेрдХे, рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рднрдХ्рддि рдХा рдЬрди्рдо рдХैрд╕े рд╣ोрдЧा?

1. рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХी рд╡िрдирдп: рджीрди рдХौрди рдФрд░ рджीрдирдмंрдзु рдХौрди?

рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕ рдоें рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиी рд╡िрдирдп рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддे рд╣ैं—

“рдоो рд╕рдо рджीрди рди рджीрди рд╣िрдд рддुрдо्рд╣ рд╕рдоाрди рд░рдШुрдмीрд░। рдЕрд╕ рд╡िрдЪाрд░ि рд░рдШुрд╡ंрд╢рдордгि рд╣рд░рд╣ु рд╡िрд╖рдо рднрд╡ рднीрд░॥”

рдЕрд░्рдеाрдд्, рд╣े рд░рдШुрд╡ीрд░! рдоेрд░े рдЬैрд╕ा рджीрди рдХोрдИ рдирд╣ीं рдФрд░ рдЖрдкрдХे рд╕рдоाрди рджीрдиों рдХा рд╣िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдХोрдИ рдирд╣ीं। рдРрд╕ा рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдХे, рд╣े рд░рдШुрд╡ंрд╢рдордгि, рдоेрд░े рд╕ंрд╕ाрд░-рд░ूрдкी рдЬीрд╡рди рдХे рдХрдаिрди рднрдп рдХो рджूрд░ рдХीрдЬिрдП।

рдЗрд╕ рдЪौрдкाрдИ рдоें рднрдХ्рддि рдХा рдПрдХ рдЕрдж्рднुрдд рджрд░्рд╢рди рд╣ै।

рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рд╡िрдж्рд╡рдд्рддा рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдирд╣ीं рдХрд░рддे। рд╡े рдЕрдкрдиे рдЬ्рдЮाрди, рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдЕрдерд╡ा рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рдмрдЦाрди рдирд╣ीं рдХрд░рддे। рд╡े рдк्рд░рднु рдХे рд╕ाрдордиे рд╕्рд╡рдпं рдХो рджीрди рдХрд╣рддे рд╣ैं।

рдпрд╣ рджीрдирддा рдЖрдд्рдорд╕рдо्рдоाрди рдХा рдд्рдпाрдЧ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдд्рдпाрдЧ рд╣ै।

рдЬो рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХी рдХрдордЬोрд░िрдпों рдХो рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХрддा рд╣ै, рд╡рд╣ी рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рд╕ुрдзाрд░ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рджेрдЦ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЬो рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рд░्рд╡рдЬ्рдЮ рдоाрди рдмैрдаा, рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рд╕ीрдЦрдиे рдХे рд╕ाрд░े рджрд░рд╡ाрдЬे рдмंрдж рд╣ो рдЧрдП।

рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै—рдоैं рд╕рдм рдХुрдЫ рдЬाрдирддा рд╣ूँ। рджीрдирддा рдХрд╣рддी рд╣ै—рдоैं рдЕрднी рд╕ीрдЦ рд░рд╣ा рд╣ूँ।

рдФрд░ рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рд╡рд╣ рдмिंрджु рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╕े рд╕рдЪ्рдЪी рднрдХ्рддि рдЖрд░ंрдн рд╣ोрддी рд╣ै।

2. рдк्рд░рднु, рдЬрдм рд╕े рддेрд░ा рдиाрдо рд╕ुрдиा ‘рджीрдирдмंрдзु’...

рдПрдХ рд╡्рдпंрдЧ्рдпाрдд्рдордХ рдХрд▓्рдкрдиा рдХीрдЬिрдП—

рдПрдХ рднрдХ्рдд рдк्рд░рднु рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рд╣ाрде рдлैрд▓ाрдХрд░ рдЦрдб़ा рд╣ै।

рд╡рд╣ рдХрд╣рддा рд╣ै—

“рдк्рд░рднु, рдЬрдм рд╕े рддेрд░ा рдиाрдо рд╕ुрдиा ‘рджीрдирдмंрдзु’, рддрднी рд╕े рдХрдЯोрд░ा рд▓ेрдХрд░ рд▓ाрдЗрди рдоें рдЦрдб़ा рд╣ूँ!”

рд╕ुрдирдиे рдоें рд╣ाрд╕्рдп рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рд╣ाрд╕्рдп рдХे рдкीрдЫे рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рдк्рд░рд╢्рди рднी рд╣ै।

рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ी рднрдХ्рддि рдХेрд╡рд▓ рдоाँрдЧрдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдИ рд╣ै?

рд╣рдо рдоंрджिрд░ рдЬाрддे рд╣ैं рддो рдХुрдЫ рдоाँрдЧрддे рд╣ैं। рдкूрдЬा рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рдХिрд╕ी рд▓ाрдн рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рдЕрдкрдиी рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдХी рд╕ूрдЪी рд╕ाрдордиे рд░рдЦ рджेрддे рд╣ैं।

рдзрди рдЪाрд╣िрдП, рдкрдж рдЪाрд╣िрдП, рд╕рдлрд▓рддा рдЪाрд╣िрдП, рд╢рдд्рд░ु рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдЪाрд╣िрдП, рд╕ंрдХрдЯ рд╕े рдоुрдХ्рддि рдЪाрд╣िрдП।

рдоाँрдЧрдиे рдоें рдХोрдИ рдмुрд░ाрдИ рдирд╣ीं। рдордиुрд╖्рдп рджुःрдЦ рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдоाँрдЧрддा рд╣ी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рдХрднी рд╣рдордиे рдпрд╣ рднी рдкूрдЫा рдХि рд╣рдо рд╕्рд╡рдпं рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдХे рджुःрдЦ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं?

рдпрджि рд╣рдо рджीрдирдмंрдзु рдХो рдкुрдХाрд░рддे рд╣ैं, рддो рдХ्рдпा рд╣рдо рдХिрд╕ी рджीрди рдХे рдмंрдзु рдмрдирддे рд╣ैं?

рдпрджि рд╣рдо рдХрд░ुрдгा рдХे рдЕрд╡рддाрд░ рдХी рдкूрдЬा рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдХрд░ुрдгा рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै?

рдпрджि рд╣рдо рдк्рд░рднु рд╕े рдХृрдкा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдХ्рдпा рд╣рдо рдХिрд╕ी рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рдХे рд▓िрдП рдХृрдкा рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдирддे рд╣ैं?

рджीрдирдмंрдзु рдХा рдиाрдо рд▓ेрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдХिрд╕ी рджीрди рдХे рд▓िрдП рд╕्рдеाрди рд╣ै рднी рдпा рдирд╣ीं।

рдЕрди्рдпрдеा, рдХрдЯोрд░ा рд╣ाрде рдоें рд╣ोрдЧा, рд▓ेрдХिрди рд╣ृрджрдп рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕े рднрд░ा рд░рд╣ेрдЧा।

3. рдХ्рдпा рдХрд╣ा, рддुрдо рдоंрджिрд░ рдоें рд╣ो?

рдЕрдм рдЗрд╕ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХी рджूрд╕рд░ी рдкंрдХ्рддि рдкрд░ рдЖрдЗрдП—

“рдХ्рдпा рдХрд╣ा рддुрдо рдоंрджिрд░ рдоें рд╣ो? рдЕрд░े, рдЬрд░ि рдЬाрдИ рдРрд╕ा рдоंрджिрд░!”

рдпрд╣ рдХिрд╕ी рдоंрджिрд░ рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдХрдерди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рдоाрдирд╕िрдХрддा рдкрд░ рдПрдХ рддीрдЦा рдк्рд░рд╣ाрд░ рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬो рдИрд╢्рд╡рд░ рдХो рдоंрджिрд░ рдХी рдЪाрд░рджीрд╡ाрд░ी рдоें рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ рджेрддी рд╣ै рдФрд░ рдордиुрд╖्рдп рдХे рджुःрдЦ рд╕े рдЖँрдЦें рдлेрд░ рд▓ेрддी рд╣ै।

рдоंрджिрд░ рд╕ुंрджрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдЕрдж्рднुрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╡рд╣ाँ рдШंрдЯिрдпाँ рдмрдЬ рд╕рдХрддी рд╣ैं, рджीрдкрдХ рдЬрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рднрдЬрди рдЧूँрдЬ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рдпрджि рдЙрд╕ी рдоंрджिрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ рдХोрдИ рднूрдЦा рдмैрдаा рд╣ै, рдХोрдИ рдЕрд╕рд╣ाрдп рд╕рд╣ाрдпрддा рдХी рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рдХोрдИ рд╡ृрдж्рдз рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╣ै рдФрд░ рдХोрдИ рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдоाрдиिрдд рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, рддो рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рдзрд░्рдо рдХे рдЖрдЪрд░рдг рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╣рдо рдХрд╣ाँ рдЦрдб़े рд╣ोрдХрд░ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдХिрд╕рдХे рд╕ाрдордиे рдЦрдб़े рд╣ोрдХрд░ рдЙрд╕े рдЕрдкрдоाрдиिрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдЬिрд╕ рдзрд░्рдо рдХे рдХाрд░рдг рдордиुрд╖्рдп рдоें рдХрд░ुрдгा, рди्рдпाрдп рдФрд░ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рди рд╣ो, рдЙрд╕рдХे рдЕрдн्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╕рдордЭ рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдоंрджिрд░ рдЬрд▓ाрдиे рдХी рдмाрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдЬрд▓ाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдЬो рдоंрджिрд░ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рдХे рд╕्рд╡рдпं рдХो рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ рдЦрдб़े рдордиुрд╖्рдп рдХो рддुрдЪ्рдЫ рд╕рдордЭрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдШрд░ рдХा рд╕рдо्рдоाрди рддрднी рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ै, рдЬрдм рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рд╕ृрд╖्рдЯि рдХे рдк्рд░рддि рднी рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рд╕рдо्рдоाрди рд╣ो।

4. рджीрдирддा рдмрдиाрдо рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрд╣ंрдХाрд░

рдЖрдЬ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдзрди рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╣ै, рдЬ्рдЮाрди рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╣ै, рдзрд░्рдо рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рд╡िрдирдо्рд░рддा рдХा рднी рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╣ै।

рдХрднी-рдХрднी рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиी рд╡िрдирдо्рд░рддा рдХा рднी рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдкाрд▓ рд▓ेрддा рд╣ै।

рд╡рд╣ рдХрд╣рддा рд╣ै—рджेрдЦो, рдоैं рдХिрддрдиा рд╡िрдирдо्рд░ рд╣ूँ!

рд▓ेрдХिрди рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдХो рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी।

рд╡рд╣ рд╣рдоाрд░े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддी рд╣ै।

рд╡рд╣ рддрдм рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдХрдордЬोрд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдмाрдд рдз्рдпाрди рд╕े рд╕ुрдирддे рд╣ैं।

рд╡рд╣ рддрдм рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рдЬрдм рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддी рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд╡рд╣ рддрдм рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдЬो рд╣рдоें рдХोрдИ рд▓ाрдн рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХрддा।

рдФрд░ рд╡рд╣ рддрдм рднी рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдЕрд╕рд╣рдордд рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЕрдкрдоाрдиिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрд╕рдХे рддрд░्рдХ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рджीрдирддा рдХा рдЕрд░्рде рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЫोрдЯा рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рджूрд╕рд░े рдХो рдЫोрдЯा рд╕рдордЭрдиे рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиा рд╣ै।

рдзрдирд╡ाрди рд╣ोрдиा рдЕрдкрд░ाрдз рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡िрдж्рд╡ाрди рд╣ोрдиा рджोрд╖ рдирд╣ीं рд╣ै। рдзाрд░्рдоिрдХ рд╣ोрдиा рднी рдХोрдИ рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рд╣ै।

рд╕рдорд╕्рдпा рддрдм рдЖрд░ंрдн рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдзрди рд╕ेрд╡ा рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдмрди рдЬाрдП, рдЬ्рдЮाрди рд╕ंрд╡ाрдж рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рд╕ाрдзрди рдмрди рдЬाрдП рдФрд░ рдзрд░्рдо рдХрд░ुрдгा рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╡िрднाрдЬрди рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рдЬाрдП।

5. рджीрдирдмंрдзु рдХे рднрдХ्рдд рдмрдиें рдпा рджीрдиों рдХे рдмंрдзु?

рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХी рдЪौрдкाрдИ рд╣рдоें рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдУं рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдФрд░ рдк्рд░рднु рдХे рдк्рд░рддि рд╡िрдирдп рд░рдЦрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддी рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рд╡िрдирдп рдХो рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрддाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдФрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै—

рдпрджि рдк्рд░рднु рджीрдиों рдХे рдмंрдзु рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рднрдХ्рдд рд╣ोрдиे рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЕрд░्рде рдХ्рдпा рд╣ै?

рдХ्рдпा рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рднु рдХे рдиाрдо рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै?

рдпा рдЙрд╕ рд╕्рдорд░рдг рд╕े рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдРрд╕ी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рднी рдЬाрдЧрдиी рдЪाрд╣िрдП рдЬो рд╣рдоें рджूрд╕рд░े рдордиुрд╖्рдп рдХे рджुःрдЦ рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рдмрдиाрдП?

рдХिрд╕ी рднूрдЦे рдХो рднोрдЬрди рджेрдиा, рдХिрд╕ी рдЕрд╕рд╣ाрдп рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рдиा, рдХिрд╕ी рдкीрдб़िрдд рдХे рд▓िрдП рди्рдпाрдп рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрдиा рдФрд░ рдХिрд╕ी рдЕрдкрдоाрдиिрдд рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджेрдиा—рдпे рд╕рдм рдХрд░ुрдгा рдХे рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕ेрд╡ा рдХा рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рджाрди рджेрдиा рднी рдирд╣ीं рд╣ै। рдХрднी рдХिрд╕ी рдХी рдмाрдд рд╕ुрди рд▓ेрдиा, рдХिрд╕ी рдХे рд╕ाрде рдЕрди्рдпाрдп рди рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЕрдкрдиी рд╢рдХ्рддि рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрд╕ी рдХрдордЬोрд░ рдХो рджрдмाрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрд╕рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдХрд░рдиा рднी рд╕ेрд╡ा рд╣ै।

рджीрдирддा рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ुंрджрд░ рд░ूрдк рд╡рд╣ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдордиुрд╖्рдп рд╕्рд╡рдпं рдХो рджूрд╕рд░ों рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдЕрдиुрднрд╡ рдирд╣ीं рдХрд░рддा।

рд╡рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпाँ рдЙрд╕े рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рджेрддी рд╣ैं, рджूрд╕рд░ों рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं।

6. рдЖрдЦिрд░ рд╕рдЪ्рдЪी рджीрдирддा рд╣ै рдХ्рдпा?

рд╕рдЪ्рдЪी рджीрдирддा рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдЬो рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдкрдоाрди рд╕рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡рд╢ рдХрд░े।

рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдЬो рдЕрди्рдпाрдп рдХे рд╕ाрдордиे рдЪुрдк рд░рд╣рдиा рд╕िрдЦाрдП।

рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдЬो рдиिрд░्рдзрдирддा рдХो рдорд╣िрдоाрдоंрдбिрдд рдХрд░े рдпा рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдЫोрдб़ рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░े।

рд╕рдЪ्рдЪी рджीрдирддा рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдХрдо рдХрд░े, рд▓ेрдХिрди рдЖрдд्рдорд╕рдо्рдоाрди рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦे; рдЬो рд╡िрдирдо्рд░ рдмрдиाрдП, рд▓ेрдХिрди рдЕрди्рдпाрдп рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдмोрд▓рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рднी рджे; рдЬो рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдУं рдХा рдмोрдз рдХрд░ाрдП, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдирдХाрд░े рдирд╣ीं।

рдпрд╣ी рд╡िрдирдп рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╕рдо्рдоाрди рдХा рд╕ंрддुрд▓рди рд╣ै।

рдФрд░ рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рдЙрд╕ рднрдХ्рддि рдХा рд╕ाрд░ рднी рд╣ै рдЬो рдХेрд╡рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै। 

рдЕंрддिрдо рдк्рд░рд╢्рди

рд╣рдо рд╕рднी рдХрднी рди рдХрднी рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдпाрдЪрдХ рд╣ैं।

рдХोрдИ рдк्рд░ेрдо рдоाँрдЧрддा рд╣ै, рдХोрдИ рд╕рдо्рдоाрди, рдХोрдИ рд╢ांрддि, рдХोрдИ рд╕рдлрд▓рддा рдФрд░ рдХोрдИ рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕े рдоुрдХ्рддि।

рдоाँрдЧрдиा рдордиुрд╖्рдп рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рд╣рдо рдЬीрд╡рди рднрд░ рдХेрд╡рд▓ рдоाँрдЧрдиे рд╡ाрд▓े рдмрдиे рд░рд╣ेंрдЧे?

рдХ्рдпा рд╣рдо рдХрднी рдЗрддрдиे рд╕рдорд░्рде, рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рд╡िрдирдо्рд░ рдмрдиेंрдЧे рдХि рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкूрд░ी рдХрд░рдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рд╕рдХें?

рдХ्рдпा рд╣рдо рджीрдирдмंрдзु рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдХрдЯोрд░ा рд▓ेрдХрд░ рдЦрдб़े рд░рд╣рдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдХिрд╕ी рджीрди рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиा рд╣ाрде рднी рдмрдв़ाрдПँрдЧे?

рдФрд░ рдЬрдм рд╣рдо рдХрд╣ें рдХि рд╣рдо рдоंрджिрд░ рдоें рд╣ैं, рддрдм рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░े рдЖрдЪрд░рдг рдоें рднी рдХрд░ुрдгा, рд╕рдд्рдп рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХा рдХोрдИ рд╕्рдеाрди рд╣ोрдЧा?

рдХ्рдпोंрдХि рдЕंрддрддः рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рд╣рдо рдк्рд░рднु рдХो рдХिрддрдиा рдкुрдХाрд░рддे рд╣ैं।

рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдк्рд░рднु рдХे рдиाрдо рд╕े рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдХिрддрдиा рдордиुрд╖्рдп рдЬाрдЧрддा рд╣ै।

рдФрд░ рдпрджि рдЙрд╕ рдкुрдХाрд░ рдХे рдмाрдж рднी рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣ी рд╢ेрд╖ рд╣ै, рддो рд╢ाрдпрдж рд╣рдоें рдоंрджिрд░ рдЬाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиे рдорди рдХे рдж्рд╡ाрд░ рдкрд░ рдХुрдЫ рджेрд░ рдард╣рд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рджीрдирдмंрдзु рдХो рдкाрдиे рдХी рдпाрдд्рд░ा рд╢ाрдпрдж рд╡рд╣ीं рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдордиुрд╖्рдпрддा рдХो рдЕрдкрдиाрддा рд╣ै।

7. рджोрд╣े-рджрд░рдмाрд░ рдоें рд▓ोрдХрддंрдд्рд░: рдЖрдЬ рдХे рд░ाрдЬрддंрдд्рд░ рдкрд░ рдПрдХ рд╡्рдпंрдЧ्рдп

рдХрдЯोрд░ा, рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдФрд░ рджीрдирдмंрдзु

рд░ाрдЬा рдмोрд▓े, рд╕ेрд╡рдХ рд╣ूँ, рдЬрдирддा рдоेрд░ी рдЬाрди। рдкाँрдЪ рдмрд░рд╕ рдкрд░ рдпाрдж рд╣ै, рдлिрд░ рдЬрдирддा рдЕрдирдЬाрди॥

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдоंрдЪ рдкрд░, рд░ाрдЬрддंрдд्рд░ рдХा рд░ाрдЬ। рд╕ेрд╡рдХ рдЬी рдХे рд╢ीрд╢ рдкрд░, рд╕рдд्рддा рдХा рд╕рд░рддाрдЬ॥

рдоंрджिрд░ рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╣ैं, рдмाрд╣рд░ рднूрдЦा рд▓ाрд▓। рдШंрдЯा рдмрдЬрддा рдЬ़ोрд░ рд╕े, рдоौрди рдкрдб़ा рд╣рд░ рд╕рд╡ाрд▓॥

рджीрдирдмंрдзु рдХे рдиाрдо рдкрд░, рдЪрдв़рддा рд╕ोрдиे-рдЪाँрдж। рджीрди рдЦрдб़ा рджрд░рд╡ेрд╢-рд╕ा, рдХौрди рд╕ुрдиे рдлрд░िрдпाрдж॥

рдзрдирд╡ाрдиों рдХी рдЖрд░рддी, рдиिрд░्рдзрди рдХा рдЙрдкрд╣ाрд╕। рдХैрд╕ा рдзрд░्рдо-рдХрд░्рдо рд╣ै рдпрд╣, рдХैрд╕ी рдк्рд░рднु рд╕े рдЖрд╕॥

рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдХो рдЪाрд╣िрдП, рдЬрдп-рдЬрдпрдХाрд░ рдЕрдкाрд░। рд╕рдЪ рдмोрд▓ो рддो рд╣ो рдЧрдП, рджेрд╢рдж्рд░ोрд╣ी рддрдд्рдХाрд▓॥

рд░ाрдЬा рдЬी рдХे рд░ाрдЬ рдоें, рд╕рдм рдХुрдЫ рд╣ै рдЦुрд╢рд╣ाрд▓। рдмрд╕ рдЬрдирддा рдХे рдкेрдЯ рдоें, рд░ोрдЯी рдХा рдЕрдХाрд▓॥

рджрд░рдмाрд░ी рд╡िрдж्рд╡ाрди рд╕рдм, рдХрд░рддे рдЬрдп-рдЬрдпрдХाрд░। рд╕рдЪ рдХी рдЧрдард░ी рдмाँрдзрдХрд░, рдмैрдаा рд╣ै рд▓ाрдЪाрд░॥

рдоंрдЪों рдкрд░ рдЙрдкрджेрд╢ рд╣ैं, рднाрд╖рдг рдоें рд╕рдж्рднाрд╡। рдкीрдЫे-рдкीрдЫे рдЪрд▓ рд░рд╣ा, рд╕्рд╡ाрд░्рдеों рдХा рдк्рд░рднाрд╡॥

рдЬो рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рдкूрдЫрддा, рд╡рд╣ рдЙрдкрдж्рд░рд╡ी рдЖрдЬ। рдЬो рддрд▓рд╡े рд╕рд╣рд▓ाрддा, рд╡рд╣ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рддाрдЬ॥

рджीрди рд╡рд╣ी рдЬो рдоौрди рд╣ै, рдзрдирд╡ाрдиों рдХा рдоाрди।
рд╕рдд्рддा рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें, рдмिрдХрддा рд╕्рд╡ाрднिрдоाрди॥

рдФрд░ рдЕंрдд рдоें—

рдк्рд░рднु, рддेрд░े рджрд░рдмाрд░ рдоें, рдХैрд╕ी рд▓рдЧी рдХрддाрд░? рдзрдирд╡ाрдиों рдХो рд╕िंрд╣ाрд╕рди, рджीрдиों рдХो рдЗंрддрдЬ़ाрд░!

рддुрдордХो рдХрд╣рддे рджीрдирдмंрдзु, рд╣рдо рднी рд╣ुрдП рдиिрд╣ाрд▓। рдХрдЯोрд░ा рд▓ेрдХрд░ рдЦрдб़े рд╣ैं, рдХрдм рдмрджрд▓ेрдЧा рд╣ाрд▓?

рдоंрджिрд░ рдКँрдЪा, рдз्рд╡рдЬा рдмрдб़ी, рдКँрдЪा рд╣ुрдЖ рдордЪाрди। рдиीрдЪे рдХुрдЪрд▓ा рдЬा рд░рд╣ा, рднूрдЦा рдФрд░ рдЗंрд╕ाрди॥

рдХрд╣рддे рд╣ैं рдпрд╣ рд░ाрдорд░ाрдЬ्рдп, рдХрд╣рддे рд╣ैं рд╕्рд╡рд░ाрдЬ। рдХिрд╕рдХा рд░ाрдЬ, рдХिрд╕рдХा рд░ाрдо—рдкूрдЫ рд░рд╣ा рд╕рдоाрдЬ!

рд░ाрдЬा рдмрджрд▓े, рд░ाрдЬ рдмрджрд▓े, рдмрджрд▓ा рдирд╣ीं рдоिрдЬ़ाрдЬ। рдЬрдирддा рдЕрдм рднी рдпाрдЪрдХ рд╣ै, рд╕िंрд╣ाрд╕рди рд╕рд░рддाрдЬ॥


рдПрдХ рдЖрдЦिрд░ी рд╕рд╡ाрд▓

рдпрджि рдЬрдирддा рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╣ो, рдпрджि рдЧрд░ीрдм рдХेрд╡рд▓ рднाрд╖рдгों рдоें рдкूрдЬрдиीрдп рд╣ो, рдпрджि рдзрд░्рдо рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдХी рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХा рд╕ाрдзрди рдмрди рдЬाрдП рдФрд░ рдпрджि рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрдиा рдЕрдкрд░ाрдз рдоाрдиा рдЬाрдиे рд▓рдЧे—рддो рдХ्рдпा рдЙрд╕े рд╕рдЪ्рдЪे рдЕрд░्рдеों рдоें рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╕рдЪ्рдЪा рд╕्рд╡рд░ाрдЬ рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдЬिрд╕рдоें рдХेрд╡рд▓ рд╢ाрд╕рдХ рдмрджрд▓ें; рд╕рдЪ्рдЪा рд╕्рд╡рд░ाрдЬ рд╡рд╣ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдиाрдЧрд░िрдХ рдХी рдЧрд░िрдоा, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рди्рдпाрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ों।

рдФрд░ рд╕рдЪ्рдЪा рджीрдирдмंрдзु рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдЬो рдХेрд╡рд▓ рджीрдиों рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╕िंрд╣ाрд╕рди рд╕рдЬाрдП, рдмрд▓्рдХि рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рджीрди рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдк्рд░рдХाрд╢ рд▓ाрдП।


рдЪिंрддрди рдХे рд▓िрдП: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХी рд╡िрдирдп, рднрдХ्рддि рдоें рджीрдирддा рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрдЪрд░рдг рдкрд░ рдпрд╣ рд╡िрдЪाрд░ рдПрдХ рдЖрдд्рдордоंрдерди рдХा рдиिрдоंрдд्рд░рдг рд╣ै—рджूрд╕рд░ों рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рдгрдп рд╕ुрдиाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕्рд╡рдпं рдХो рдкрд░рдЦрдиे рдХा рдиिрдоंрдд्рд░рдг।

Monday, October 26, 2026

рдЬрдм рдпुрд╡ा рд╢рдХ्рддि рдЬाрдЧрддी рд╣ै

 

рдЬрдм рдпुрд╡ा рд╢рдХ्рддि рдЬाрдЧрддी рд╣ै

 

рдЧ़рдЬ़рд▓ рдХा рдкैрдЧ़ाрдо: рдпुрд╡ा рд╢рдХ्рддि рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдмрд▓ рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд░ोрдз рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдд्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдиिрд╖्рдаा, рдЕрди्рдпाрдп рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдиिрд░्рднीрдХрддा рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдоें рдЕрд╣िंрд╕ा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рд╣ै। рд╕рдд्рддा рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдХे рд╕ाрде рдХैрд╕ा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै।
рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХा рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдХो рдЭुрдХाрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдд्рдп рдХे рд╕ाрдордиे рд╕рдд्рддा рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ—рджोрдиों рдХो рдЖрдд्рдордоंрдерди рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡рд╢ рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдПрдХ рдЧ़рдЬ़рд▓ — рд╕рдд्рдп, рдЕрд╣िंрд╕ा рдФрд░ рдЗंрд╕ाрдл़ рдХे рдиाрдо

рдЬрдм рдЬाрдЧрд░ूрдХ, рд╕рдд्рдпрдиिрд╖्рда, рди्рдпाрдпрдк्рд░िрдп рдпुрд╡ा рд╢рдХ्рддि рд╕े рд╕рдд्рддा рдЯрдХрд░ाрддा рд╣ै,
рддो рдордд рдкूрдЫिрдП рдХ्рдпा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпा рддूрдл़ाрди рдЙрда рдЬाрддा рд╣ै।

рдЫूрдЯрддी рд╣ै рд▓ाрдаी рд╣ाрдеों рд╕े, рдЭुрдХрддी рд╣ैं рдирдЬ़рд░ें рдЬ़ाрд▓िрдо рдХी,
рдоाрдеे рдкे рдкрд╕ीрдиा рдЖрддा рд╣ै, рджिрд▓ рдЙрд╕рдХा рдШрдмрд░ाрддा рд╣ै।

рдЬो рд╕рдЪ рдХी рд░ाрд╣ рдкे рдЪрд▓рддे рд╣ैं, рдЬो рдЭूрда рд╕े рдЖँрдЦ рдоिрд▓ाрддे рд╣ैं,
рдЙрдирдХी рдЦ़ाрдоोрд╢ рдиिрдЧाрд╣ों рд╕े рднी рддрдЦ़्рддों рдоें рднूрдХрдо्рдк рдЖрддा рд╣ै।

рди рддрд▓рд╡ाрд░ों рдХी рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ै, рди рдЦ़ूрди рдмрд╣ाрдиे рдХी рд╣ाрдЬрдд,
рдЬрдм рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХा рджीрдк рдЬрд▓े, рдЕँрдзिрдпाрд░ा рдЦ़ुрдж рдоिрдЯ рдЬाрддा рд╣ै।

рдирдл़рд░рдд рдХी рджीрд╡ाрд░ें рдЖрдЦ़िрд░ рдХрдм рддрдХ рд░ाрд╣ рд░ोрдХ рдкाрдПँрдЧी?
рдЬрдм рдк्рд░ेрдо рдХा рджрд░िрдпा рдЙрдордб़े, рд╣рд░ рдмाँрдз рдЯूрдЯрддा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╡ो рд╕рдордЭ рд░рд╣े рд╣ैं рдЦ़ाрдоोрд╢ी рдХो рдХрдордЬ़ोрд░ी рдХा рдкैрдоाрдиा,
рдкрд░ рд╕рдм्рд░ рдХा рдк्рдпाрд▓ा рднрд░ рдЬाрдП, рддो рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдмрджрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।

рдЬो рдХुрд░्рд╕ी рдХो рдЦ़ुрджा рд╕рдордЭрдХрд░ рдЗंрд╕ाрдл़ рдХुрдЪрд▓рдиे рдЖрддे рд╣ैं,
рдЬрдирддा рдХी рдПрдХ рд╣ुंрдХाрд░ рд╕े рдЙрдирдХा рдЧुрд░ूрд░ рдмिрдЦрд░ рдЬाрддा рд╣ै।

рдиौрдЬрд╡ाрдиों рдХी рдЖँрдЦों рдоें рдЬрдм рдЦ़्рд╡ाрдм рдмрд░ाрдмрд░ी рдХे рдкрд▓рддे рд╣ैं,
рд╣рд░ рдЬ़ुрд▓्рдо рдХा рдХ़िрд▓ा рд╡рдХ़्рдд рдХे рд╣ाрдеों рдврд╣рддा рдЬाрддा рд╣ै।

рди рдордЬ़рд╣рдм рдХी рджीрд╡ाрд░ рд░рд╣े, рди рдЬाрддि рдХा рдХोрдИ рдмंрдзрди рд╣ो,
рдЗंрд╕ाрди рдЬрд╣ाँ рдЗंрд╕ाрди рдмрдиे, рд╡рд╣ीं рдирдпा рдпुрдЧ рдЖрддा рд╣ै।

рдЧाँрдзी рдХी рд▓ाрдаी рдпाрдж рдХрд░ो, рд╡ो рдЪрд░рдЦा рдФрд░ рд╡ो рд╕рдд्рдп рдХी рддाрдХ़рдд,
рдмिрди рд╣рдеिрдпाрд░ों рдХे рднी рдХैрд╕े рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдЭुрдХाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕рдд्рдп, рдЕрд╣िंрд╕ा, рдк्рд░ेрдо, рдХрд░ुрдгा—рдпे рдХрдордЬ़ोрд░ों рдХे рдЧрд╣рдиे рдирд╣ीं,
рдЗрдирдХे рдЖрдЧे рдмрдб़े-рдмрдб़ों рдХा рдЕрднिрдоाрди рднी рдЭुрдХ рдЬाрддा рд╣ै।

рдЬो рд╕рдд्рддा рдЬрди рдХी рд╕ेрд╡рдХ рд╣ो, рдЙрд╕рдХो рдХिрд╕ рдмाрдд рдХा рдбрд░ рд╣ोрдЧा?
рдЬो рд╕рдд्рддा рдЬрди рд╕े рдбрд░рддी рд╣ो, рдЙрд╕рдХा рдЕंрдд рдирдЬ़рд░ рдЖрддा рд╣ै।

рдР рдЕрд╣рд▓-рдП-рд╕рдд्рддा, рд╕ुрди рд▓ो рддुрдо, рдпे рджौрд░ рдирдпा, рдпे рдирд╕्рд▓ рдирдИ,
рдЕрдм рдЭूрда рдХा рд╣рд░ рдЗрдХ рддाрдЬ рдпрд╣ाँ рд╕рд╡ाрд▓ों рд╕े рдЯрдХрд░ाрддा рд╣ै।

рдЬрдм рдЬाрдЧрд░ूрдХ, рд╕рдд्рдпрдиिрд╖्рда, рди्рдпाрдпрдк्рд░िрдп рдпुрд╡ा рд╢рдХ्рддि рд╕े рд╕рдд्рддा рдЯрдХрд░ाрддा рд╣ै,
рддो рдордд рдкूрдЫिрдП рдХ्рдпा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै—
рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдирдпा рд▓िрдЦ рдЬाрддा рд╣ै!

рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा, рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдФрд░ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рд╕ंрд╡ाрдж

 

рдк्рд░рднु, рдоेрд░े рдпा рдЬрдирддा рдХे?

рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा, рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдФрд░ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рд╕ंрд╡ाрдж


 

рдХैрд╕े рджिрди рдЪрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं?

рдк्рд░рднु, рдоेрд░े рдпा рдЬрдирддा рдХे?

рдоैं рддो рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा рдХा рдПрдХ рдЕंрд╢ рд╣ूँ!

рдПрдХ рдЫोрдЯी-рд╕ी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдоें рд▓िрдЦा рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рд╣рдоाрд░े рд╕рдордп рдХी рдПрдХ рдмрдб़ी рд╡िрдбंрдмрдиा рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЬрдм рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиे рдЕрдЪ्рдЫे рджिрдиों рдХा рд╢्рд░ेрдп рдИрд╢्рд╡рд░ рдХो рджेрддा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рдЙрд╕рдХी рдЖрд╕्рдеा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдХोрдИ рд╢ाрд╕рдХ рдЕрдкрдиी рд╕рдлрд▓рддा рдХो рдИрд╢्рд╡рд░ीрдп рдХृрдкा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╢ाрд╕рди рдХो рдИрд╢्рд╡рд░ीрдп рдЗрдЪ्рдЫा рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдмрддाрдиे рд▓рдЧे, рддрдм рдПрдХ рдмुрдиिрдпाрджी рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдарддा рд╣ै:

рдХ्рдпा рд╕рдд्рддा рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдиिрдЬी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рд╣ै, рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡рд░рджाрди рд╣ै, рдпा рдЬрдирддा рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХा рдкрд░िрдгाрдо?

рдФрд░ рдпрджि рдкрд░рдоाрдд्рдоा рд╕рдорд╕्рдд рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै, рддो рдХ्рдпा рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╢ाрд╕рдХ рдХे рд╕ाрде рд╣ै? рдХ्рдпा рд╡рд╣ рдЙрд╕ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рд╕ाрде рдирд╣ीं рд╣ै рдЬो рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी, рдорд╣ँрдЧाрдИ, рдЕрди्рдпाрдп рдФрд░ рдЕрднाрд╡ рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣ा рд╣ै?

рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрдд्рддрд░ рдЦोрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़рдХрд░ рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдФрд░ рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХी рдУрд░ рджेрдЦрдиा рд╣ोрдЧा।

рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ाँ рдПрдХ рдФрд░ рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рд╢्рди рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै:

рдпрджि рдкрд░рдоाрдд्рдоा рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкрдХ рдкрд░рдо рдЪैрддрди्рдп рд╣ै, рддो рдХ्рдпा рд╣рдо рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЙрд╕ рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा рдХे рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЕंрд╢ рд╣ैं, рдпा рд╣рдоाрд░ा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрдд्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЙрд╕ी рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рд╕े рдЕрднिрди्рди рд╣ै?


1. рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрд░: рдХ्рдпा рджोрдиों рдПрдХ рд╣ी рд╣ैं?

рд╕ाрдоाрди्рдп рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдоें 'рд╡िрд╢्рд╡' рдФрд░ 'рд╕ंрд╕ाрд░' рдХो рдк्рд░ाрдпः рд╕рдоाрди рдЕрд░्рдеों рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рднाрд░рддीрдп рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें 'рд╕ंрд╕ाрд░' рдХा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЕрд░्рде рднी рд╣ै।

рд╡िрд╢्рд╡ рд╕рдорд╕्рдд рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡, рд╕рдордЧ्рд░ рдЬрдЧрдд् рдЕрдерд╡ा рд╕ृрд╖्рдЯि рдХी рд╡्рдпाрдкрдХрддा рдХा рдмोрдз рдХрд░ा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕ंрд╕ाрд░ рдХा рдЕрд░्рде рдЬрдЧрдд् рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЬрди्рдо-рдорд░рдг рдХे рдЪрдХ्рд░, рдХрд░्рдоों рдХे рдмंрдзрди рдФрд░ рд╕ुрдЦ-рджुःрдЦ рд╕े рдпुрдХ्рдд рдЬीрд╡ рдХे рдЕрдиुрднрд╡рдордп рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рд╕े рднी рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрди рджोрдиों рд╢рдм्рджों рдХो рд╣рд░ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा рдкрд░्рдпाрдп рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा।

рдИрд╢ाрд╡ाрд╕्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж् рдХा рдк्рд░рдердо рдоंрдд्рд░ рдХрд╣рддा рд╣ै:

рдИрд╢ाрд╡ाрд╕्рдпрдоिрджं рд╕рд░्рд╡ं рдпрдд्рдХिрдЮ्рдЪ рдЬрдЧрдд्рдпां рдЬрдЧрдд्।

рдЕрд░्рдеाрдд् рдЗрд╕ рдЬрдЧрдд् рдоें рдЬो рдХुрдЫ рднी рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕рдм рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕े рд╡्рдпाрдк्рдд рд╣ै।

рдпрд╣ाँ рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рд╕рдордЭрдиे рдХी рд╣ै।

рдпрджि рд╕рдорд╕्рдд рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕े рд╡्рдпाрдк्рдд рд╣ै, рддो рдИрд╢्рд╡рд░ рдХो рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि, рдиाрдо, рд░ूрдк, рд╕्рдеाрди, рд╕рдоुрджाрдп рдЕрдерд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдд्рддा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдХैрд╕े рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рдИрд╢्рд╡рд░ рдХिрд╕ी рд╢ाрд╕рдХ рдХी рдиिрдЬी рд╕ंрдкрдд्рддि рдирд╣ीं рд╣ै।

рди рд╣ी рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдлрд▓рддा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдиे рдЙрд╕े рджूрд╕рд░ों рд╕े рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдПрдХ рд╣ी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╣ैं?

рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХा рдЙрдд्рддрд░ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╣ै। рдм्рд░рд╣्рдо рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рд╣ै; рдЬрдЧрдд् рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдЙрд╕ी рдкрд░рдо рдЖрдзाрд░ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭा рдЬाрддा рд╣ै। рдЬрдЧрдд् рдХे рдиाрдо-рд░ूрдк рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рдХे рдкрд░рдо рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рдПрдХ рд╣ी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд░рдЦ рджेрдиा рдЕрдж्рд╡ैрдд рдХी рдкूрд░ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЕंрддрд░ рдХो рд╕рдордЭे рдмिрдиा рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा, рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдФрд░ рдЬीрд╡ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдкрд░ рдХोрдИ рднी рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдЕрдзूрд░ा рд░рд╣ेрдЧा।


2. рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा рдХ्рдпा рдкрд░рдо рдЪैрддрди्рдпрд╕्рд╡рд░ूрдк рдм्рд░рд╣्рдо рд╣ै?

'рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा' рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै। рдЗрд╕े рд╕рднी рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдпा рд╡ेрджांрдд рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдкाрд░िрднाрд╖िрдХ рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा।

рдлिрд░ рднी, рдпрджि рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा рд╕े рд╣рдоाрд░ा рдЖрд╢рдп рдЙрд╕ рдкрд░рдо, рдЕрдЦंрдб рдФрд░ рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкрдХ рдЪैрддрди्рдп рд╕े рд╣ै рдЬो рд╕рдорд╕्рдд рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै, рддो рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдоें рдЗрд╕рдХी рддुрд▓рдиा рдм्рд░рд╣्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЪैрддрди्рдп рд╕े рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

рддैрдд्рддिрд░ीрдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж् рдоें рдм्рд░рд╣्рдо рдХा рд▓рдХ्рд╖рдг рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै:

рд╕рдд्рдпं рдЬ्рдЮाрдирдордирди्рддं рдм्рд░рд╣्рдо।

рдЕрд░्рдеाрдд् рдм्рд░рд╣्рдо рд╕рдд्рдпрд╕्рд╡рд░ूрдк, рдЬ्рдЮाрдирд╕्рд╡рд░ूрдк рдФрд░ рдЕрдиंрдд рд╣ै।

рдпрд╣ाँ рдЬ्рдЮाрди рдХो рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдоाрдирд╕िрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рдЕрдерд╡ा рд╕ूрдЪрдиाрдУं рдХे рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдоें рдм्рд░рд╣्рдо рдХो рдЪैрддрди्рдпрд╕्рд╡рд░ूрдк рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдм्рд░рд╣्рдо рдХोрдИ рдРрд╕ा рд╕ीрдоिрдд рдорди рдирд╣ीं рд╣ै рдЬो рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рдШрдЯрдиाрдУं рдХो рджेрдЦ рд░рд╣ा рд╣ो। рд╡рд╣ рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЬ्рдЮाрддा, рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЬ्рдЮेрдп рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдХो рд╕рдордЭा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрджि рд╣рдо 'рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा' рд╢рдм्рдж рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЙрд╕ рдкрд░рдо рдЪैрддрди्рдп рдХे рдЕрд░्рде рдоें рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдЬो рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдиिрдЬी рдЪेрддрдиा рд╕े рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдЗрд╕े рдм्рд░рд╣्рдо рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХे рдиिрдХрдЯ рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рд╕ाрд╡рдзाрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдкрд░рдо рдЪैрддрди्рдп рдХो рдм्рд░рд╣्рдо рдХрд╣рдиा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдоाрдирд╕िрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рдХो рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХा рдкूрд░्рдг рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоाрди рд▓ेрдиा рдПрдХ рд╣ी рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдорди рдоें рдЙрдардиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрдЪाрд░, рдЙрд╕рдХी рдЗрдЪ्рдЫा, рдЙрд╕рдХा рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдиिрд░्рдгрдп рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдирд╣ीं рд╣ो рдЬाрддे।

рдпрд╣ी рдЕंрддрд░ рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рдХो рдЖрдд्рдордоुрдЧ्рдзрддा рдмрдирдиे рд╕े рдмрдЪाрддा рд╣ै।


3. рдХ्рдпा рдоैं рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा рдХा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЕंрд╢ рд╣ूँ?

рдЕрдм рдЙрд╕ рд╡ाрдХ्рдп рдкрд░ рд▓ौрдЯिрдП рдЬो рдЗрд╕ рдкूрд░ी рдЪрд░्рдЪा рдХा рдХेंрдж्рд░ рд╣ै:

рдоैं рддो рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा рдХा рдПрдХ рдЕंрд╢ рд╣ूँ।

рдпрд╣ рдХрдерди рд╡िрдирдо्рд░рддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдпрджि рд╣рдо рдЗрд╕े рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░ рд░рдЦें, рддो рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдарддा рд╣ै।

рдХ्рдпा рдЖрдд्рдоा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдкрд░рдо рдЪैрддрди्рдп рдХा рдХोрдИ рдЫोрдЯा-рд╕ा рдЯुрдХрдб़ा рд╣ै?

рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा 15.7 рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै:

рдордоैрд╡ांрд╢ो рдЬीрд╡рд▓ोрдХे рдЬीрд╡рднूрддः рд╕рдиाрддрдиः।

рдЕрд░्рдеाрдд् рдЬीрд╡-рдЬрдЧрдд् рдоें рдЬीрд╡ рдоेрд░ा рд╣ी рд╕рдиाрддрди рдЕंрд╢ рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди 'рдЕंрд╢' рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕рднी рд╡ेрджांрдд рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рд╕рдоाрди рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдоें рдЖрдд्рдоा рдХो рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХोрдИ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ, рд╕ीрдоिрдд рдЯुрдХрдб़ा рдоाрдирдиा рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЫांрджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж् 6.8.7 рдХा рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп рд╣ै:

рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि।

рдЕрд░्рдеाрдд्—рддू рд╡рд╣ी рд╣ै।

рдпрд╣ाँ 'рддू' рд╢рд░ीрд░, рдиाрдо, рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдпा рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рдЕрд░्рде рдоें рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЖрдд्рдоा рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕े рд╣ै।

рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рдХे рдмीрдЪ рдЬो рднेрдж рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдЕрд╡िрдж्рдпा рдФрд░ рд╕ीрдоिрдд рдкрд╣рдЪाрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै। рдЖрдд्рдоा рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рдмोрдз рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрднिрди्рдирддा рдЬाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।

рдЗрд╕े рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдШрдб़े рдФрд░ рдЖрдХाрд╢ рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд▓िрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдШрдб़े рдХे рднीрддрд░ рдХा рдЖрдХाрд╢ рдЕрд▓рдЧ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै рдФрд░ рдмाрд╣рд░ рдХा рдЖрдХाрд╢ рдЕрд▓рдЧ। рд▓ेрдХिрди рдШрдб़ा рдЙрд╕ рдЖрдХाрд╢ рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЯुрдХрдб़ों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддा। рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ीрдоा рдХा рдЖрднाрд╕ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЕрдж्рд╡ैрдд рдоें рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рдорди рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдХे рдХाрд░рдг рдЖрдд्рдоा рд╕ीрдоिрдд рдФрд░ рдкृрдердХ् рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдоूрд▓ рдХрдерди рдХो рдЕрдзिрдХ рд╕рдЯीрдХ рд░ूрдк рдоें рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдоैं рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░, рдорди рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рд╕ीрдоिрдд рдкрд╣рдЪाрди рдоाрдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ूँ। рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдоेрд░ा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрдд्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдкрд░рдо рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрднिрди्рди рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдоेрд░ा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣ी рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдмрди рдЧрдпा рдпा рдоेрд░ा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡िрдЪाрд░ рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рд╣ो рдЧрдпा।

рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рдпрд╣ рд╡िрдЪाрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рджाрд╡े рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрддा рд╣ै।

рдпрджि рдоेрд░ा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХिрд╕ी рд╕ीрдоिрдд рдкрд╣рдЪाрди рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рддो рдлिрд░ рдоैं рдЕрдкрдиी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕рдлрд▓рддा, рдкрдж, рд╕ंрдкрдд्рддि, рдк्рд░рд╕िрдж्рдзि рдпा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╢рдХ्рддि рдХो рдЕрдкрдиा рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХैрд╕े рдоाрди рд╕рдХрддा рд╣ूँ?

рдФрд░ рдпрджि рдоेрд░ा рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣ी рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдоैं рджूрд╕рд░ों рдХो рдЕрдкрдиे рд╕े рд╣ीрди рдХैрд╕े рд╕рдордЭ рд╕рдХрддा рд╣ूँ?


4. рдЬрдм рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдИрд╢्рд╡рд░ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЬрддाрдиे рд▓рдЧे

рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдХी рдЗрд╕ рдЪрд░्рдЪा рдХा рдПрдХ рд╕ीрдзा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд░्рде рднी рд╣ै।

рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиी рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рдоाрди рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕े рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै। рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдпрд╣ рдЙрд╕рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рд╡рд╣ी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕рдд्рддा рдХो рдЕрдЪूрдХ рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рдЬाрддा рд╣ै, рддрдм рд╕рдорд╕्рдпा рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ै।

рдпрджि рдХिрд╕ी рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдиीрддि рд╕рдлрд▓ рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рддрде्рдпों рдФрд░ рдкрд░िрдгाрдоों рд╕े рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрджि рдХोрдИ рдиिрд░्рдгрдп рдЕрд╕рдлрд▓ рд╣ुрдЖ рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдпрджि рдХोрдИ рдиाрдЧрд░िрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаाрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХा рдЙрдд्рддрд░ рддрд░्рдХ рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдг рд╕े рджिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдХिрд╕ी рд╢ाрд╕рдХ рдХा рдпрд╣ рджाрд╡ा рдХि рдЙрд╕рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдИрд╢्рд╡рд░ीрдп рдХृрдкा рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै, рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдХिрд╕ी рдиीрддि рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдирд╣ीं рдмрди рдЬाрддा।

рдЖрд╕्рдеा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै; рд▓ेрдХिрди рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕рдд्рддा рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рд╕े рдоुрдХ्рдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा।

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╡ैрдзрддा рд╕ंрд╡िрдзाрди, рдХाрдиूрди, рдЬрдиाрджेрд╢ рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рд╕े рдЖрддी рд╣ै।

рдХिрд╕ी рд╢ाрд╕рдХ рдХी рдиिрдЬी рдзाрд░्рдоिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕े рдирд╣ीं।

рдФрд░ рдпрджि рдкрд░рдоाрдд्рдоा рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХी рдХृрдкा рдкрд░ рдХिрд╕ी рдПрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдПрдХाрдзिрдХाрд░ рдоाрдирдиे рдХा рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЖрдзाрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?


5. рдЧांрдзी рдХा рд╕्рд╡рд░ाрдЬ: рд╕рдд्рддा рдирд╣ीं, рдЖрдд्рдорд╢ाрд╕рди

рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдзрд░्рдо рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХा рдЧрд╣рд░ा рд╕ंрдмंрдз рдеा। рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯि рдоें рд╕рдд्рдп, рдЕрд╣िंрд╕ा, рдЖрдд्рдордкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрди рдеा।

рдЙрдирдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рд░ाрдЬ рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрддрдиा рдирд╣ीं рдеा рдХि рджेрд╢ рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХौрди рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЙрд╕рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рднी рдеा рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХो рдХिрддрдиा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░, рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдпрджि рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдд्рддा рдмрджрд▓ рдЬाрдП, рд▓ेрдХिрди рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдЕрди्рдпाрдп рдФрд░ рд╢ोрд╖рдг рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдмрдиी рд░рд╣े, рддो рдХ्рдпा рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХो рдкूрд░्рдг рд╕्рд╡рд░ाрдЬ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рдпрджि рдХोрдИ рд╢ाрд╕рдХ рдЬрдирддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХा рджाрд╡ा рдХрд░े, рд▓ेрдХिрди рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХो рд╕рд╣рди рди рдХрд░ рд╕рдХे, рддो рдЙрд╕рдХी рд╕ेрд╡рдХрддा рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХैрд╕े рд╣ोрдЧी?

рдЧांрдзीрд╡ाрджी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЗрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рдЬीрддрдиे рдХा рдиाрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕рдд्рддा рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рд╕ंрдпрдо, рд╡िрд░ोрдзिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рдк्рд░рддि рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рднी рдоाँрдЧрддा рд╣ै।

рдпрд╣ाँ рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ंрдмंрдз рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै।

рдпрджि рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаाрдиा рд╕ीрдЦрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рд╕рдд्рддा рдХो рднी рдЕрдкрдиे рдиिрдЬी рдЧौрд░рд╡ рдХा рд╕ाрдзрди рдоाрдирдиे рд╕े рдмрдЪ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕्рд╡рд░ाрдЬ рдХा рдПрдХ рдиैрддिрдХ рдЕрд░्рде рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕्рд╡рдпं рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦे, рддाрдХि рджूрд╕рд░ों рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░рдиे рдХी рд╢рдХ्рддि рдЙрд╕рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рди рдмрди рдЬाрдП।


6. рдмुрдж्рдз рдХा рд╕ंрджेрд╢: рд╕рдм рдХुрдЫ рдХेрд╡рд▓ рдоेрд░ा рдирд╣ीं

рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдк्рд░рддीрдд्рдпрд╕рдоुрдд्рдкाрдж рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдШрдЯрдиाрдПँ рдЕрдиेрдХ рдХाрд░рдгों рдФрд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ोрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╣рдоाрд░ी рд╕рдлрд▓рддा рднी рдХेрд╡рд▓ рд╣рдоाрд░ी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЗрдЪ्рдЫा рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддी।

рдЙрд╕рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╕рдоाрдЬ, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕ंрд╕्рдеाрдУं, рд╕рд╣рдХрд░्рдоिрдпों, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдФрд░ рдЕрдиेрдХ рд▓ोрдЧों рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХी рднूрдоिрдХा рд╣ोрддी рд╣ै।

рдПрдХ рдиेрддा рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдоें рдиाрдЧрд░िрдХों рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХा рдХाрд░्рдп, рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХा рд╢्рд░рдо рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдПрдХ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдХे рдкीрдЫे рдкूрд░्рд╡рд╡рд░्рддी рдЬ्рдЮाрди, рд╢िрдХ्рд╖рдХों, рд╕рд╣рдпोрдЧिрдпों рдФрд░ рдЕрдиेрдХ рдкीрдв़िрдпों рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╣ोрддा рд╣ै।

рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рдлрд▓рддा рднी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдФрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдЕрд╡рд╕рд░ों рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕ाрд░ी рд╕рдлрд▓рддा рдХा рд╢्рд░ेрдп рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡рдпं рдХो рджेрдиा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХो рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕рд░рд▓ рдмрдиा рджेрдиा рд╣ै।

рдмुрдж्рдз рдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрдХрд░ рд╣рдо рдкूрдЫ рд╕рдХрддे рд╣ैं:

рдпрджि рдШрдЯрдиाрдПँ рдЕрдиेрдХ рдХाрд░рдгों рдФрд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ैं, рддो рд╕рдлрд▓рддा рдкрд░ рд╣рдоाрд░ा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдХिрддрдиा рдкूрд░्рдг рд╣ै?

рдпрд╣ाँ рдмौрдж्рдз рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХो рдПрдХ рд╣ी рд╕िрдж्рдзांрдд рдоाрди рд▓ेрдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рджोрдиों рдоें рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЕंрддрд░ рд╣ैं।

рдлिрд░ рднी, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рдЖрдд्рдордХेंрдж्рд░िрдд рджृрд╖्рдЯि рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаाрдиे рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рджोрдиों рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рдЧрд╣рди рдЪिंрддрди рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдПрдХ рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рдШрдЯрдиाрдУं рдХो рдЙрдирдХे рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХाрд░рдгों рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭो।

рджूрд╕рд░ा рдЕрдкрдиे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдвाँрдЪे рдоें рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рдХी рдЕрднिрди्рдирддा рдХा рдмोрдз рдХрд░ाрддा рд╣ै।

рджोрдиों рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрдХрд░ рд╣рдо рдХрдо-рд╕े-рдХрдо рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рддो рдкूрдЫ рд╣ी рд╕рдХрддे рд╣ैं:

рдХ्рдпा рдоेрд░ी рд╕рдлрд▓рддा рдХेрд╡рд▓ рдоेрд░ी рд╣ै, рдпा рдоैं рднी рдЙрд╕ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХा рд╕рд╣рднाрдЧी рд╣ूँ рдЬिрд╕рдиे рдоेрд░े рд▓िрдП рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХिрдП?


7. рдЬрдирддा рдХे рдЕрдЪ्рдЫे рджिрди: рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдХрд╕ौрдЯी

рдЕрдм рдоूрд▓ рдк्рд░рд╢्рди рдкрд░ рд▓ौрдЯрддे рд╣ैं:

рдХैрд╕े рджिрди рдЪрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं—рдк्рд░рднु, рдоेрд░े рдпा рдЬрдирддा рдХे?

рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЕрдЪ्рдЫे рджिрди рдЙрд╕рдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕рдлрд▓рддा рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдХिрд╕ी рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕, рдмुрдиिрдпाрджी рдвाँрдЪे рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдпा рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдХे рджाрд╡ों рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╣рдоें рдпрд╣ рднी рдкूрдЫрдиा рдЪाрд╣िрдП:

  • рдХ्рдпा рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрдв़े рд╣ैं?
  • рдХ्рдпा рдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рд╢्рд░рдоिрдХों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдордЬрдмूрдд рд╣ुрдИ рд╣ै?
  • рдХ्рдпा рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдПँ рдЕрдзिрдХ рд╕ुрд▓рдн рд╣ुрдИ рд╣ैं?
  • рдХ्рдпा рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рди्рдпाрдп рдкाрдиे рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╣ुрдИ рд╣ै?
  • рдХ्рдпा рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рдЕрдзिрдХ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ рдмрдиी рд╣ैं?
  • рдХ्рдпा рдЕрд╕рд╣рдорддि рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдиाрдЧрд░िрдХ рдХो рднी рд╕рдоाрди рд╕рдо्рдоाрди рдоिрд▓рддा рд╣ै?

рдпे рдк्рд░рд╢्рди рдХिрд╕ी рдПрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдирд╣ीं, рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдмुрдиिрдпाрджी рдХрд╕ौрдЯी рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╣ैं।

рдмрд╣ुрдордд рдХा рдЬрдиाрджेрд╢ рд╢ाрд╕рди рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рджेрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиिрд░्рдгрдп рдХो рд╕्рд╡рддः рд╕рд╣ी рдирд╣ीं рдмрдиा рджेрддा।

рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд╕ंрд╡िрдзाрди, рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рдФрд░ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं।

рдпрджि рдЬрдирддा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдЬрдирддा рдХो рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рднी рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрджि рдЬрдирддा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рджाрд╡ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдЬрдирддा рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЕрдиुрднрд╡ों рдХो рднी рд╕ुрдирдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдФрд░ рдпрджि рдХोрдИ рд╢ाрд╕рдХ рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЬрдирддा рдХा рд╕ेрд╡рдХ рдХрд╣рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХी рд╕ेрд╡рдХрддा рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХे рдк्рд░рддि рдЙрд╕рдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╕े рднी рд╣ोрдЧी।

рдЕрдЪ्рдЫे рджिрдиों рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдХрд╕ौрдЯी рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рд╕рдд्рддा рдоें рдмैрдаे рд▓ोрдЧों рдХे рджिрди рдХैрд╕े рдЪрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдХिрддрдиी рдЧрд░िрдоा, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рди्рдпाрдп рдЖрдпा рд╣ै।


8. рдЕрдж्рд╡ैрдд рдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрджेрд╢: рджूрд╕рд░ा рдХौрди рд╣ै?

рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдоें рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рдХी рдЕрднिрди्рдирддा рдХा рд╡िрдЪाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдмौрдж्рдзिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдмрдирдХрд░ рдирд╣ीं рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрджि рдЗрд╕ рд╡िрдЪाрд░ рд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдоें рд╡िрдирдо्рд░рддा, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рдЖрдд्рдордкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рдЙрд╕рдХा рдиैрддिрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै।

рдпрджि рдоैं рдЕрдкрдиे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рд╢рд░ीрд░, рдкрдж, рдЬाрддि, рд╕ंрдкрдд्рддि, рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдпा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рдоाрдирддा, рддो рджूрд╕рд░े рдордиुрд╖्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдоेрд░ा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рднी рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдШेрд░े рдоें рдЖрддा рд╣ै।

рдХ्рдпा рдоैं рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЙрд╕рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдХे рдХाрд░рдг рдЫोрдЯा рд╕рдордЭрддा рд╣ूँ?

рдХ्рдпा рдоैं рдХिрд╕ी рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЙрд╕рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдХाрд░рдг рдХрдо рд╕рдо्рдоाрди рджेрддा рд╣ूँ?

рдХ्рдпा рдоैं рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡िрдЪाрд░ों рд╕े рдЕрд╕рд╣рдордд рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд╢рдд्рд░ु рдоाрди рд▓ेрддा рд╣ूँ?

рдХ्рдпा рдоैं рдЕрдкрдиे рдиेрддा рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХो рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдкрдоाрди рд╕рдордЭрддा рд╣ूँ?

рдпрджि рдРрд╕ा рд╣ै, рддो рдХ्рдпा рдоेрд░ा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЪिंрддрди рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдоेрд░े рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдХрдо рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै?

рдпрд╣ाँ рдПрдХ рд╕ाрд╡рдзाрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдХिрд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд╕िрдж्рдз рдирд╣ीं рдХрд░рддा। рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоाрдирддा, рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдиैрддिрдХ рдПрд╡ं рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рддрд░्рдХ рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ैं।

рдлिрд░ рднी, рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рдЗрд╕ рдЪिंрддрди рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдиैрддिрдХ рдкрд░िрдгाрдо рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдордиुрд╖्рдп рдХी рдЧрд░िрдоा рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдЙрд╕рдХे рд╡िрдЪाрд░ों рд╕े рд╕рд╣рдордд рд╣ोрдиा рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЙрд╕рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рдиा рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиिрд░्рдгрдп рдХो рд╕рд╣ी рдоाрдирдиा рдирд╣ीं рд╣ै।

рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рд╣ै рдХि рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ो рдЬाрддे рдХि рд╡рд╣ рд╣рдорд╕े рдЕрд╕рд╣рдордд рд╣ै।


9. рдлिрд░ рдоूрд▓ рд╡ाрдХ्рдп рдХ्рдпा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдЪिрдд्рд░ рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै:

рдоैं рддो рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा рдХा рдПрдХ рдЕंрд╢ рд╣ूँ।

рдпрджि рдЗрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭें, рддो рдЗрд╕рдХा рдЖрд╢рдп рд╣ै рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рдордЧ्рд░ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рд╕े рдмрдб़ा рди рдоाрдиे।

рд▓ेрдХिрди рдпрджि рдЗрд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд▓िрдЦрдиा рд╣ै, рддो 'рдЕंрд╢' рд╢рдм्рдж рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдн्рд░рдо рдкैрджा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЕрдж्рд╡ैрдд рдоें рдЖрдд्рдоा рдХो рдм्рд░рд╣्рдо рдХा рдХोрдИ рдЕрд▓рдЧ, рд╕ीрдоिрдд рдЯुрдХрдб़ा рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрддा।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рд╕рдЯीрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै:

"рдоेрд░ा рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕ीрдоिрдд рд╣ै, рдоेрд░ा рдЬ्рдЮाрди рд╕ीрдоिрдд рд╣ै; рд▓ेрдХिрди рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдоेрд░ा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрдд्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдкрд░рдо рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрднिрди्рди рд╣ै।"

рдпा, рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें:

"рдоैं рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рд╕ीрдоिрдд рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ूँ; рдоेрд░ा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрдд्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрднिрди्рди рд╣ै।"

рдпрд╣ाँ 'рдоैं' рдХा рдЕрд░्рде рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдирд╣ीं, рдЖрдд्рдоा рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рдХрдерди рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рд░्рд╡рдЬ्рдЮ, рд╕рд░्рд╡рд╢рдХ्рддिрдоाрди рдпा рджूрд╕рд░ों рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдХा рдЖрд╢рдп рдЙрд▓рдЯा рд╣ै।

рдпрджि рдоेрд░ा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣ी рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдоुрдЭे рдЕрдкрдиी рд╕рдлрд▓рддा рдкрд░ рдШрдоंрдб рдХ्рдпों рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдпрджि рдоेрд░ा рдЬ्рдЮाрди рд╕ीрдоिрдд рд╣ै, рддो рдоुрдЭे рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдЕрдЪूрдХ рдХ्рдпों рдоाрдирдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдпрджि рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдХो рдоैं рдХिрд╕ी рдПрдХ рдиाрдо, рд░ूрдк рдпा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдоें рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा, рддो рдоुрдЭे рджूрд╕рд░ों рдХी рдЖрд╕्рдеा рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдПрдХाрдзिрдХाрд░ рдХ्рдпों рдЬрддाрдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдФрд░ рдпрджि рдоेрд░े рдЬीрд╡рди рдХी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рдЕрдиेрдХ рдХाрд░рдгों рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ुрдИ рд╣ैं, рддो рдоुрдЭे рдЕрдкрдиी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рдкूрд░ा рд╢्рд░ेрдп рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡рдпं рдХो рдХ्рдпों рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП?


10. рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдк्рд░рднु, рдоेрд░े рдпा рдЬрдирддा рдХे?

рдЕрдм рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдХो рддीрди рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░: рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдиिрдЬी рд╕ंрдкрдд्рддि рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा। рдпрджि рд╡िрд╢्рд╡рдЪेрддрдиा рд╕े рдЖрд╢рдп рдкрд░рдо, рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкрдХ рдЪैрддрди्рдп рд╣ै, рддो рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдоें рдЙрд╕े рдм्рд░рд╣्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЪैрддрди्рдп рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░: рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрдд्рдоा рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрднिрди्рди рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдд्рдоा рдХो рдкрд░рдо рдЪैрддрди्рдп рдХा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ीрдоिрдд рдЯुрдХрдб़ा рдХрд╣рдиा рдЕंрддिрдо рдЕрдж्рд╡ैрдд рджृрд╖्рдЯि рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╡्рдпрдХ्рдд рдирд╣ीं рдХрд░рддा।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░: рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХो рдЬрдирддा рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдоाрди рд▓ेрдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди, рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдЧрд░िрдоा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдоूрд▓ рдк्рд░рд╢्рди рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдХे рдЕрдЪ्рдЫे рджिрдиों рдХा рдирд╣ीं, рд╣рдоाрд░े рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рд╣рдоाрд░ी рдЪेрддрдиा рдХा рднी рд╣ै।

рдпрджि рдоैं рдЕрдкрдиी рд╕рдлрд▓рддा рдХो рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рдоाрдг рдоाрдирддा рд╣ूँ, рддो рдХ्рдпा рдоैं рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рднी рджेрдЦрддा рд╣ूँ рдЬिрдирдХी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рдоुрдЭрд╕े рднिрди्рди рд╣ैं?

рдпрджि рдоैं рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдоाрдирддा рд╣ूँ, рддो рдХ्рдпा рдоैं рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддिрдпों рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ूँ?

рдпрджि рдоैं рдЬрдирддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХा рджाрд╡ा рдХрд░рддा рд╣ूँ, рддो рдХ्рдпा рдоैं рдЬрдирддा рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╕ुрди рд╕рдХрддा рд╣ूँ?

рдФрд░ рдпрджि рдоैं рдЕрдж्рд╡ैрдд рдХी рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ूँ, рддो рдХ्рдпा рдоेрд░े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рджूрд╕рд░ों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдЬрдЧрддा рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै?

рдХ्рдпोंрдХि рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрдб़े-рдмрдб़े рджाрд╡े рдХрд░рдиा рд╕рд░рд▓ рд╣ै; рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиा рдХрдаिрди।

рдФрд░ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирддा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдмोрд▓рдиा рд╕рд░рд▓ рд╣ै; рдЬрдирддा рдХे рдк्рд░рддि рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ рд░рд╣рдиा рдХрдаिрди।

рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ рдЫोрдЯी-рд╕ी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЧрд╣рд░ा рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ी рд╣ै:

рдоेрд░े рдЕрдЪ्рдЫे рджिрди рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╡े рджूрд╕рд░ों рдХे рдмुрд░े рджिрдиों рдХो рдЕрджृрд╢्рдп рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░рдг рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХрддे।

рдоेрд░ी рдЖрд╕्рдеा рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рджूрд╕рд░ों рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी।

рдоेрд░ी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдиिрд╖्рдаा рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рд╕рдд्рдп, рддрде्рдп рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рд╕े рдКрдкрд░ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी।

рдФрд░ рдоेрд░ा рд╕ीрдоिрдд рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдЪाрд╣े рдЬिрддрдиा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рджिрдЦाрдИ рджे, рд╡рд╣ рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдХा рд╕्рд╡ाрдоी рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХрддा।

рдЕंрддिрдо рдк्рд░рд╢्рди

рдпрджि рдкрд░рдоाрдд्рдоा рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै, рддो рдХ्рдпा рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЙрд╕ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдПрдХाрдзिрдХाрд░ рдЬрддा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рдпрджि рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрдд्рдоा рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрднिрди्рди рд╣ै, рддो рдХ्рдпा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдорд╣ाрди рдШोрд╖िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै—рдпा рдЙрд╕рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиा?

рдФрд░ рдпрджि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдЬрдирддा рдХे рд▓िрдП рд╣ै, рддो рдЕрдЪ्рдЫे рджिрдиों рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдХрд╕ौрдЯी рдХ्рдпा рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП—рд╕рдд्рддा рдХी рд╕рдлрд▓рддा, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпाँ, рдпा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдЖрдпा рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди?

рдЖрдкрдХे рд╡िрдЪाрд░ рдЖрдоंрдд्рд░िрдд рд╣ैं।

рдпрд╣ рд▓ेрдЦ рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдкрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд╕ुрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрд╕्рдеा, рд╕рдд्рддा, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрдоंрдд्рд░рдг рд╣ै।

Sunday, October 25, 2026

рд░ाрдо рд╕ेрддु рдФрд░ рд╕рдорджृрд╖्рдЯि

 

рд░ाрдо рд╕ेрддु рдФрд░ рд╕рдорджृрд╖्рдЯि

рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕ рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ंрджेрд╢: рднेрдж рд╕े рдЕрднेрдж рдХी рдУрд░, рдж्рд╡ैрдд рд╕े рдЕрдж्рд╡ैрдд рдХी рдУрд░

https://youtu.be/B7xDJq7y24o?si=r5NuMq6oPDhR0mlD

рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХेрд╡рд▓ рд╕рдоुрдж्рд░ рдкрд░ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдкुрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдордиुрд╖्рдп рдХी рдж्рд╡ैрдд рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдХे рдмीрдЪ рдиिрд░्рдоिрдд рд╡рд╣ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ेрддु рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдЖрдзाрд░ рд╣ैं—рд░ाрдо рдиाрдо, рдк्рд░ेрдо, рднрдХ्рддि, рдз्рдпाрди, рдЧाрдпрди рдФрд░ рд╕ाрдзрдиा।

рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХे рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕ рдХो рдпрджि рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдордХрдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрдв़ा рдЬाрдП, рддो рдЗрд╕рдХे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджрд░्рд╢рди рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдХ्рд╖ рдЫूрдЯ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдоाрдирд╕ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоें рдЙрддрд░рдиे рдкрд░ рдПрдХ рдРрд╕ा рджрд░्рд╢рди рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рдЬो рдордиुрд╖्рдп рдХो рдмाрд╣рд░ी рднेрджों рд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдардХрд░ рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рдж्рд╡ैрдд рдФрд░ рдЕрдж्рд╡ैрдд, рд╕рдЧुрдг рдФрд░ рдиिрд░्рдЧुрдг, рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдФрд░ рд╢ूрдж्рд░, рд╕्рдд्рд░ी рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖, рд╕рдЬ्рдЬрди рдФрд░ рджुрд░्рдЬрди, рдордиुрд╖्рдп рдФрд░ рд░ाрдХ्рд╖рд╕—рдЗрди рд╕рднी рдХे рдмीрдЪ рд╡िрдж्рдпрдоाрди рднेрджों рдХो рд╕рдордЭрддे рд╣ुрдП рднी рдЙрд╕ рдкрд░рдо рддрдд्рдд्рд╡ рдХी рдПрдХрддा рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиा рд╣ी рдЗрд╕ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдпाрдд्рд░ा рдХा рд╕ाрд░ рд╣ै।

рдЗрд╕ी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें।

1. рднрд╡рд╕ाрдЧрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?

рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдоें рднрд╡рд╕ाрдЧрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЬрди्рдо-рдорд░рдг рдХे рдЪрдХ्рд░ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ рдордиुрд╖्рдп рдХी рдЙрд╕ рдЪिрдд्рддाрд╡рд╕्рдеा рдХा рднी рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╡рд╣ рдЕрдЬ्рдЮाрди, рдоोрд╣, рдЕрд╣ंрдХाрд░, рднрдп, рд╕ंрд╢рдп рдФрд░ рднेрджрднाрд╡ рд╕े рдШिрд░ा рд░рд╣рддा рд╣ै।

рд╣рдо рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдЕрдиेрдХ рд╡िрд░ोрдзी рдЦाँрдЪों рдоें рдмाँрдЯ рджेрддे рд╣ैं।

рдпрд╣ рдЕрдкрдиा рд╣ै, рд╡рд╣ рдкрд░ाрдпा рд╣ै।

рдпрд╣ рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╣ै, рд╡рд╣ рдиिрдХृрд╖्рдЯ рд╣ै।

рдпрд╣ рдЬ्рдЮाрдиी рд╣ै, рд╡рд╣ рдоूрд░्рдЦ рд╣ै।

рдпрд╣ рдкрд╡िрдд्рд░ рд╣ै, рд╡рд╣ рдЕрдкрд╡िрдд्рд░ рд╣ै।

рдпрд╣ рд╕рдЧुрдг рд╣ै, рд╡рд╣ рдиिрд░्рдЧुрдг рд╣ै।

рдпрд╣ рдж्рд╡ैрдд рд╣ै, рд╡рд╣ рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╣ै।

рдЬрдм рдпे рднेрдж рд╣рдоाрд░ी рдмुрдж्рдзि рдХो рд╕рдд्рдп рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рджेрдЦрдиे рд╕े рд░ोрдХрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं, рддрдм рд╣рдоाрд░ी рдЪेрддрдиा рдж्рд╡िрд╡िрдзा рдоें рдлँрд╕ рдЬाрддी рд╣ै।

рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХी рднрдХ्рддि рдЗрд╕ рдоाрдирд╕िрдХ рдмंрдзрди рд╕े рдоुрдХ्рддि рдХा рдоाрд░्рдЧ рджिрдЦाрддी рд╣ै।

рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕ुрдоिрд░рди рдХेрд╡рд▓ рд╢рдм्рджों рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЪिрдд्рдд рдХो рдиिрд░्рдорд▓ рдХрд░рдиे, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рд╢ांрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕рдд्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдЕंрддрд░्рдоुрдЦी рд╣ोрдиे рдХी рд╕ाрдзрдиा рд╣ै।

рдЗрд╕ी рднाрд╡ рдХो рдЗрд╕ рдкंрдХ्рддि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै—

рднрд╡рд╕ाрдЧрд░ рдЪрд╣ рдкाрд░ рдЬो рдкाрд╡ा,
рд░ाрдо рдиाрдо рддाрдХрд░ рджृрдв़ рдиाрд╡ा।

рдпрд╣ाँ рд░ाрдо рдиाрдо рдХो рднрд╡рд╕ाрдЧрд░ рдкाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рджृрдв़ рдиौрдХा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЬрдм рдордиुрд╖्рдп рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдбрдЧрдордЧाрддा рдирд╣ीं, рдЬрдм рдЙрд╕рдХी рд╕ाрдзрдиा рдХेрд╡рд▓ рджिрдЦाрд╡ा рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЬाрддी рдФрд░ рдЬрдм рдЙрд╕рдХा рдЪिрдд्рдд рдмाрд╣рд░ी рднेрджों рдХे рдкाрд░ рджेрдЦрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рддрдм рдЙрд╕рдХी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдпाрдд्рд░ा рдХो рджिрд╢ा рдоिрд▓рддी рд╣ै।

рднाрд╡ाрд░्рде: рдж्рд╡िрд╡िрдзा рдХे рд╕ाрдЧрд░ рдХो рдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд░ाрдо рдиाрдо рдоें рджृрдв़ рдиिрд╖्рдаा рд╣ी рд╕ाрдзрдХ рдХी рдиौрдХा рд╣ै।

2. рд░ाрдо рд╕ेрддु: рднेрджрднाрд╡ рдХे рдкाрд░ рдЬाрдиे рдХा рдоाрд░्рдЧ

рд░ाрдоाрдпрдг рдоें рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдХी рд╕ेрдиा рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдоुрдж्рд░ рдкрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХो рдЙрд╕рдХे рдХрдеाрдд्рдордХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоें рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╣рдо рдЙрд╕рдХा рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд░्рде рднी рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕рдоुрдж्рд░ рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдХी рдж्рд╡ैрдд рдмुрдж्рдзि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЙрд╕рдХे рдПрдХ рдУрд░ рд╣ै рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдоोрд╣ рдФрд░ рднेрджрднाрд╡ рд╕े рдмँрдзा рд╣ुрдЖ рдордиुрд╖्рдп; рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рд╣ै рдЖрдд्рдордмोрдз, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдЕрдиुрднूрддि।

рдЗрди рджोрдиों рдХे рдмीрдЪ рд╕ेрддु рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╕ाрдзрдиा рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ोрддा рд╣ै।

рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕ुрдоिрд░рди, рдз्рдпाрди, рднрдЬрди, рдХीрд░्рддрди рдФрд░ рд╕ंрдЧीрдд рд╕ाрдзрдХ рдХे рдЪिрдд्рдд рдХो рдПрдХाрдЧ्рд░ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЬрдм рдЗрди рд╕ाрдзрдиाрдУं рдХे рд╕ाрде рд╡िрд╡ेрдХ, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рд╕рдорднाрд╡ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рддрдм рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рд╡िрднाрдЬрди рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕्рдеाрди рд╕े рджूрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЬाрддा। рд╡рд╣ рдПрдХ рдРрд╕ी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдпाрдд्рд░ा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдордиुрд╖्рдп рд╕्рд╡рдпं рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рдЕрдЬ्рдЮाрди рдХो рдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै।

рдкрдд्рдерд░ों рдХा рд╕ेрддु рд╕рдоुрдж्рд░ рдкाрд░ рдХрд░ा рд╕рдХрддा рд╣ै; рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕ेрддु рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдЭाँрдХрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рдФрд░ рдЬрдм рднीрддрд░ рдХा рдЕंрдзрдХाрд░ рдХрдо рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рддрдм рдмाрд╣рд░ी рдЖрдбंрдмрд░ों рдХे рдкीрдЫे рдЫिрдкे рд╕рдд्рдп рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиा рднी рд╕ंрднрд╡ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

3. рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХी рд╕рдорджृрд╖्рдЯि: рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЙрд╕рдХे рдЧुрдгों рд╕े рдкрд╣рдЪाрдирдиा

рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рд▓िрдЦрддे рд╣ैं—

рд▓ोрдХрд╣ुँ рдмेрдж рд╕ुрд╕ाрд╣िрдм рд░ीрддीं।
рдмिрдирдп рд╕ुрдирдд рдкрд╣िрдЪाрдирдд рдк्рд░ीрддी।।

рдЗрди рдкंрдХ्рддिрдпों рдХो рдЙрдирдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдоें рд╕рдордЭрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдЗрдирдХा рднाрд╡ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╡िрдирдп, рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЕंрддःрдХрд░рдг рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдордиुрд╖्рдп рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХे рдкрдж, рдк्рд░рддिрд╖्рдаा, рдЬाрддि, рд╡ेрд╢рднूрд╖ा рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддी।

рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╡िрдж्рд╡ाрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рд╕рдд्рдпрдиिрд╖्рдаा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиिрд░्рдзрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХा рдЕंрддःрдХрд░рдг рдЙрджाрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдФрд░ рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрдбंрдмрд░ों рдоें рд▓िрдк्рдд рд╣ोрдХрд░ рднी рдЕрдкрдиे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдЫрд▓-рдХрдкрдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдордиुрд╖्рдп рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХे рдмाрд╣рд░ी рдкрд░िрдЪрдп рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд░рд╣рдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЙрд╕рдХे рдЖрдЪрд░рдг, рд╡िрдирдп, рдк्рд░ेрдо, рд╕рдд्рдпрдиिрд╖्рдаा рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдордиुрд╖्рдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рднी рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрд╣ी рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдХा рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдкрдХ्рд╖ рд╣ै।

рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рд╕рдЬ्рдЬрди рдФрд░ рджुрд░्рдЬрди рдХे рдЖрдЪрд░рдг рдоें рдХोрдИ рдЕंрддрд░ рд╣ी рди рдоाрдиा рдЬाрдП। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдЬрди्рдо, рдЬाрддि рдпा рдмाрд╣рд░ी рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЧुрдгों рдФрд░ рдХрд░्рдоों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХिрдпा рдЬाрдП।

4. рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдФрд░ рд╢ूрдж्рд░: рдЬрди्рдо рдирд╣ीं, рдЖрдЪрд░рдг рднी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг

рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬрди्рдо рдФрд░ рдЬाрддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдиे рдордиुрд╖्рдпों рдХे рдмीрдЪ рдЕрдиेрдХ рд╡िрднाрдЬрди рдкैрджा рдХिрдП рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ाрдзрдиा рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рд╣ै—

рдХ्рдпा рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдЬाрддि рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХी рдоोрд╣рддाрдЬ рд╣ै?

рднрдХ्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдРрд╕े рдЕрдиेрдХ рд╕ंрдд рд╣ुрдП, рдЬिрдирдХी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдЙрдирдХे рдЬрди्рдо рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХी рд╕ाрдзрдиा, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдЕрдиुрднूрддि рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ुрдИ।

рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХे рдоाрдирд╕ рдоें рднी рдиिрд╖ाрджрд░ाрдЬ рдЧुрд╣, рдХेрд╡рдЯ рдФрд░ рд╢рдмрд░ी рдЬैрд╕े рдкाрдд्рд░ рд░ाрдордХрдеा рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕंрдЧ рд╣ैं।

рдЗрди рдк्рд░рд╕ंрдЧों рдХो рдкрдв़рддे рд╣ुрдП рд╣рдо рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рдк्рд░рднु рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рд╕े рдХैрд╕े рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╢рдмрд░ी рдХी рднрдХ्рддि рдФрд░ рдиिрд╖ाрджрд░ाрдЬ рдХे рдк्рд░рддि рд░ाрдо рдХा рд╕्рдиेрд╣ рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддे рд╣ैं рдХि рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрдмंрдзों рдоें рдк्рд░ेрдо, рдиिрд╖्рдаा рдФрд░ рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдХा рдХ्рдпा рд╕्рдеाрди рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕ рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоाрдирддा рдХी рдкूрд░्рдг рдШोрд╖рдгा рдоाрди рд▓िрдпा рдЬाрдП। рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдХि рдЙрд╕рдХे рднрдХ्рддिрдкрд░рдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рд╣рдоें рдЬрди्рдордЧрдд рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдпोрдЧ्рдпрддा рдХे рд╕ंрдмंрдз рдкрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕рдЪ्рдЪी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдмाрд╣рд░ी рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕंрддःрдХрд░рдг рдХी рдиिрд░्рдорд▓рддा рдФрд░ рдЖрдЪрд░рдг рдХी рд╕рдд्рдпрдиिрд╖्рдаा рд╕े рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

5. рд╕рдЧुрдг рдФрд░ рдиिрд░्рдЧुрдг: рд╡िрд░ोрдз рдпा рдПрдХ рд╣ी рд╕рдд्рдп рдХे рджो рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг?

рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдоें рд╕рдЧुрдг рдФрд░ рдиिрд░्рдЧुрдг рдХे рдк्рд░рд╢्рди рдкрд░ рд╕рджिрдпों рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рд╣ोрддा рд░рд╣ा рд╣ै।

рд╕рдЧुрдг рдЙрдкाрд╕рдиा рдоें рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдиाрдо, рд░ूрдк рдФрд░ рдЧुрдгों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдиुрднрд╡ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдиिрд░्рдЧुрдг рдЪिंрддрди рдоें рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдХो рдХिрд╕ी рд╕ीрдоिрдд рдиाрдо, рд░ूрдк рдпा рдЧुрдг рдоें рдмाँрдзрдХрд░ рдирд╣ीं рджेрдЦा рдЬाрддा।

рднрдХ्рддि рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдХा рдиाрдо рдФрд░ рд░ूрдк рд╕ाрдзрдХ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрдо рддрдеा рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╡рд╣ीं рд╡ेрджाрди्рдд рдХा рдЪिंрддрди рд╕ाрдзрдХ рдХो рдЙрд╕ рдкрд░рдо рддрдд्рдд्рд╡ рдХे рд╕्рд╡рд░ूрдк рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬिрд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░ूрдк рдоें рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмाँрдзा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा।

рдЗрди рджोрдиों рджृрд╖्рдЯिрдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдз рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рддे рд╕рдордп рдпрд╣ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╡िрднिрди्рди рд╡ेрджाрди्рдд рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ рдЗрдирдХे рд╕ंрдмंрдз рдХी рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдлिрд░ рднी рд╕ाрдзрдХ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдмрдиा рд░рд╣рддा рд╣ै—

рдХ्рдпा рдЙрдкाрд╕рдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиे рдЖрд░ाрдз्рдп рдХे рдмाрд╣рд░ी рд╕्рд╡рд░ूрдк рдкрд░ рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХрд░рдиा рд╣ै, рдЕрдерд╡ा рдЙрд╕ рдЙрдкाрд╕рдиा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдк्рд░ेрдо, рд╡िрд╡ेрдХ, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рдЖрдд्рдордмोрдз рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рднी рд╣ै?

рдпрджि рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕ुрдоिрд░рди рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдШृрдгा рдФрд░ рдж्рд╡ेрд╖ рдХो рдХрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддा, рддो рд╣рдоें рдЕрдкрдиी рд╕ाрдзрдиा рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкрд░ рдкुрдирд░्рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдиाрдо рд╕ाрдзрдиा рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै; рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕ рд╕ाрдзрдиा рдХी рд╕ाрд░्рдердХрддा рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░ेрдо, рд╡िрд╡ेрдХ рдФрд░ рд╕рдорднाрд╡ рд╕े рднी рдкрд╣рдЪाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।

6. рд░ाрдо рдиाрдо рдФрд░ рдЕрдирди्рдп рднрдХ्рддि

рднрдХ्рддि рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдЕрдирди्рдп рднрдХ्рддि рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рд╣ै।

рдЕрдирди्рдп рднрдХ्рддि рдХा рдПрдХ рдЕрд░्рде рд╣ै—рдЕрдкрдиे рдЖрд░ाрдз्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдЯूрдЯ рдиिрд╖्рдаा, рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рдк्рд░ेрдо।

рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдХो рдЕрдкрдиा рд╕рд░्рд╡рд╕्рд╡ рдоाрдирдиे рд╡ाрд▓ा рднрдХ्рдд рд░ाрдо рдиाрдо рдоें рдЕрдкрдиा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рд░ाрдо рдиाрдо рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рдХो рджिрд╢ा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдЖंрддрд░िрдХ рдЖрдзाрд░ рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ाँ рдПрдХ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЕंрддрд░ рд╕рдордЭрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдЕрдкрдиे рдЖрд░ाрдз्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдирди्рдп рд╣ोрдиा рдФрд░ рджूрд╕рд░े рд╕ाрдзрдХों рдХे рдЖрд░ाрдз्рдп рдХा рдЕрдкрдоाрди рдХрд░рдиा рджो рдЕрд▓рдЧ рдмाрддें рд╣ैं।

рднрдХ्рдд рдХी рдиिрд╖्рдаा рдЙрд╕рдХे рдЕрдкрдиे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдоाрд░्рдЧ рдХो рджृрдв़ рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै; рдХिंрддु рдЙрд╕ी рдиिрд╖्рдаा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рджूрд╕рд░े рдордиुрд╖्рдпों рдХो рддुрдЪ्рдЫ рд╕рдордЭрдиा рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдХी рднाрд╡рдиा рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╣ोрдЧा।

рдпрджि рд╣рдо рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рджूрд╕рд░े рдордиुрд╖्рдпों рдХे рдк्рд░рддि рдШृрдгा, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рднेрджрднाрд╡ рдмрдв़ाрддे рд╣ैं, рддो рд╣рдоें рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рд╣ोрдЧा рдХि рд╣рдоाрд░ी рд╕ाрдзрдиा рд╣рдоें рднीрддрд░ рд╕े рдХिрд╕ рджिрд╢ा рдоें рд▓े рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।

рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдк्рд░рднाрд╡ рд╕ाрдзрдХ рдХो рдЕрдзिрдХ рд╡िрдирдо्рд░, рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╡ेрдХрд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдХрд░ुрдгाрдордп рдмрдиाрдиे рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП।

7. рдкंрдбिрдд, рдоूрд░्рдЦ, рдиिрд░्рдзрди рдФрд░ рд░ाрдЬा: рд╕рдмрдХे рд▓िрдП рд╕ाрдзрдиा рдХा рдоाрд░्рдЧ

рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХी рднрдХ्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рдЕрдд्рдпंрдд рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै।

рдордиुрд╖्рдп рд╡िрдж्рд╡ाрди рд╣ो рдпा рдЕрд▓्рдкрдЬ्рдЮ, рдзрдиी рд╣ो рдпा рдиिрд░्рдзрди, рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╣ो рдпा рд╕ाрдзाрд░рдг—рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ाрдзрдиा рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХे рд╕ाрдордиे рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдпрд╣ाँ рдХिрд╕ी рдХी рдмौрдж्рдзिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рдХो рдирдХाрд░рдиा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рд╣ै рдХि рдЬ्рдЮाрди, рдзрди рдФрд░ рдкрдж рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдЖрдд्рдордмोрдз рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рдирд╣ीं рд╣ैं।

рдкांрдбिрдд्рдп рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдоूрд▓्рдп рддрдм рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрдм рдЬ्рдЮाрди рд╡िрд╡ेрдХ рдФрд░ рд╡िрдирдп рдоें рдмрджрд▓рддा рд╣ै।

рдзрди рдХा рдоूрд▓्рдп рддрдм рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрдм рдЙрд╕рдоें рдЙрджाрд░рддा рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдЬुрдб़рддे рд╣ैं।

рднрдХ्рддि рдХा рдоूрд▓्рдп рддрдм рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрдм рдЙрд╕рдоें рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рдФрд░ рд╕ाрдзрдиा рдХा рдоूрд▓्рдп рддрдм рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрдм рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рджोрд╖ों рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдФрд░ рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рдЬुрдЯाрддा рд╣ै।

рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рдЖрдд्рдордиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдкрд░ंрддु рдпрд╣ рджाрд╡ा рдХрд░рдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा рдХि рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рдоंрдд्рд░ рдХा рдЬрдк рдХрд░рдиे рд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рджूрд╕рд░ों рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЪрд░िрдд्рд░ рдХी рдЕрдЪूрдХ рдкрд╣рдЪाрди рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рдЖрдд्рдордиिрд╖्рдаा рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиे рдЕंрддःрдХрд░рдг рдХो рдкрд░рдЦрдиा, рдлिрд░ рд╡िрд╡ेрдХрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рд╕рдордЭрдиा।

рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕्рд╡рдпं рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ рдФрд░ рдоोрд╣ рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ों рдХे рдЖрдЪрд░рдг рдХो рд╕рдордЭрдиा рдЕрдзिрдХ рд╕рд╣рдЬ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

8. рджुрд░्рдЬрди рдФрд░ рд╕рдЬ्рдЬрди: рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдХा рдЕрд░्рде рд╡िрд╡ेрдХ рдХा рдд्рдпाрдЧ рдирд╣ीं

рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдПрдХ рдФрд░ рдн्рд░рдо рджूрд░ рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдпрджि рд╣рдо рд╕рдмрдоें рдПрдХ рд╣ी рдкрд░рдо рддрдд्рдд्рд╡ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдпा рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдХ्рдпा рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╣рдоें рд╕рдЬ्рдЬрди рдФрд░ рджुрд░्рдЬрди рдоें рдЕंрддрд░ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдирд╣ीं।

рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдХा рдЕрд░्рде рдЕрди्рдпाрдп рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा, рдЫрд▓ рдХो рдХ्рд╖рдоा рдХрд░рдХे рдЕрдирджेрдЦा рдХрд░рдиा рдпा рджुрд╖्рдХрд░्рдоों рдХो рдЙрдЪिрдд рдард╣рд░ाрдиा рдирд╣ीं рд╣ै।

рдордиुрд╖्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдоूрд▓рднूрдд рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрдЪрд░рдг рдХा рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдпांрдХрди рджो рдЕрд▓рдЧ рдмाрддें рд╣ैं।

рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╕ाрде рдЕрди्рдпाрдп рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рдЕрди्рдпाрдпрдкूрд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиा рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХिрд╕ी рдХे рдк्рд░рддि рдШृрдгा рд╕े рдоुрдХ्рдд рд░рд╣рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рдЙрд╕рдХे рджुрд╖्рдХрд░्рдоों рд╕े рджूрд╕рд░ों рдХो рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЫोрдб़ рджिрдпा рдЬाрдП।

рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдХी рдХрдеा рдоें рдХрд░ुрдгा рдХे рд╕ाрде рдзрд░्рдо, рдк्рд░ेрдо рдХे рд╕ाрде рдХрд░्рддрд╡्рдп рдФрд░ рд╡िрдирдп рдХे рд╕ाрде рджृрдв़рддा рднी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै—рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдХрд░ рджेрдЦрдиा, рд╕рдд्рдп рдФрд░ рдЕрд╕рдд्рдп рдХे рдмीрдЪ рд╡िрд╡ेрдХ рдХрд░рдиा рддрдеा рди्рдпाрдп рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा।

рд╕рдорднाрд╡ рдХा рдЕрд░्рде рд╕рдмрдХे рдк्рд░рддि рд╕рдоाрди рдШृрдгा рдпा рд╕рдоाрди рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдмрдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рдЖрдЪрд░рдг рдХे рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдоें рд╡िрд╡ेрдХ рд╣ै।

9. рд╕ंрдЧीрдд, рд░ाрдо рдиाрдо рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд╖्рдаा

рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕ुрдоिрд░рди рдХेрд╡рд▓ рдоौрди рдЬрдк рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

рднाрд░рддीрдп рднрдХ्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдиाрдо-рд╕ंрдХीрд░्рддрди, рднрдЬрди рдФрд░ рд╕ंрдЧीрдд рдХो рднी рд╕ाрдзрдиा рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдз्рдпрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЬрдм рдХोрдИ рд╕ाрдзрдХ рдк्рд░ेрдордкूрд░्рд╡рдХ рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рдЧाрдпрди рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рд╕ंрдЧीрдд рдЙрд╕рдХे рдорди рдХो рдПрдХाрдЧ्рд░ рдХрд░рдиे рдФрд░ рднाрд╡ों рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рд╕ंрдЧीрдд рдХी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ाрд░्рдердХрддा рдХेрд╡рд▓ рд╕ुрд░, рддाрд▓ рдпा рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдХी рд╕ुंрджрд░рддा рдоें рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЙрд╕рдХी рд╕ाрд░्рдердХрддा рдЗрд╕ рдмाрдд рдоें рднी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕ाрдзрдХ рдФрд░ рд╢्рд░ोрддा рдХे рднीрддрд░ рдХैрд╕ी рдЕрдиुрднूрддि рдЬрдЧाрддा рд╣ै।

рдпрджि рднрдЬрди рд╕ुрдирдХрд░ рдордиुрд╖्рдп рдЕрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓, рдЕрдзिрдХ рд╢ांрдд рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдХрд░ुрдгाрдордп рдмрдирддा рд╣ै, рддो рд╕ंрдЧीрдд рдЙрд╕рдХी рдЖंрддрд░िрдХ рдпाрдд्рд░ा рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдпрджि рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рдЧाрдпрди рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдордиोрд░ंрдЬрди рдирд╣ीं рд░рд╣рддा; рд╡рд╣ рдЖрдд्рдордиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХा рдоाрдз्рдпрдо рднी рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рдЧाрдпрди, рдз्рдпाрди рдФрд░ рд╕ाрдзрдиा—рдпे рд╕рднी рдЙрд╕ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ेрддु рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬो рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдкрдиे рд╕ीрдоिрдд рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдардиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

10. рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрджेрд╢

рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХी рдХрдеा рд╣рдоें рдПрдХ рднौрддिрдХ рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░ाрддी рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд░्рде рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рднी рдХुрдЫ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдХ्рдпा рд╣рдо рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рдж्рд╡ेрд╖ рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рдКрдкрд░ рд╕ेрддु рдмрдиा рд░рд╣े рд╣ैं?

рдХ्рдпा рд╣рдо рдЬाрддि, рд╡рд░्рдЧ рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдордиुрд╖्рдпों рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░рдиे рдХी рдЖрджрдд рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं?

рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ी рднрдХ्рддि рд╣рдоें рд╡िрдирдо्рд░ рдмрдиा рд░рд╣ी рд╣ै?

рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ा рдЬ्рдЮाрди рд╣рдоें рджूрд╕рд░ों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рджे рд░рд╣ा рд╣ै?

рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ा рд░ाрдо рдиाрдо рдХा рд╕्рдорд░рдг рд╣рдоाрд░े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рд╕рдд्рдп, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै?

рдпрджि рдЗрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рдЦोрдЬрдиे рдХी рдИрдоाрдирджाрд░ рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЬाрдП, рддो рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХी рдХрдеा рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рдХा рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдпрд╣ाँ рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХो рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд░ूрдкрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрдиा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै—рдРрд╕ा рд░ूрдкрдХ, рдЬो рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рд╡िрднाрдЬрди рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдФрд░ рдЙрд╕े рдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।


рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░: рд░ाрдо рдиाрдо рдХी рдиौрдХा рдФрд░ рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдХा рд╕ेрддु

рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдХрдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрдв़рдиा рдПрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╣ै; рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдиिрд╣िрдд рднрдХ्рддि, рдиीрддि рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЪिंрддрди рдкрд░ рдордирди рдХрд░рдиा рджूрд╕рд░ा।

рд░ाрдо рдиाрдо рдХी рд╕ाрдзрдиा рд╕ाрдзрдХ рдХो рдЕрдкрдиे рдЖрд░ाрдз्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдоें рджृрдв़ рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╕рдорджृрд╖्рдЯि рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ों рдХी рдЬाँрдЪ рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджे рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╡िрд╡ेрдХ рдЙрд╕े рд╕рдЬ्рдЬрдирддा рдФрд░ рджुрд╖्рдЯрддा, рди्рдпाрдп рдФрд░ рдЕрди्рдпाрдп рдХे рдмीрдЪ рдЕंрддрд░ рд╕рдордЭрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрди рддीрдиों рдХा рд╕ंрддुрд▓рди рд╣ी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдХो рдЕрдзिрдХ рд╕ाрд░्рдердХ рдмрдиा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд░ाрдо рдиाрдо рдХी рджृрдв़ рдиौрдХा, рд╡िрд╡ेрдХ рдХी рдкрддрд╡ाрд░ рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХा рд╕ेрддु—рдЗрдирдХे рд╕рд╣ाрд░े рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рднрд╡рд╕ाрдЧрд░ рдХो рдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд░ाрдо рдХो рдоाрдирдиा рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдо рдХा рдиाрдо рд▓ेрдиा рдирд╣ीं; рд░ाрдо рдХे рдиाрдо рд╕े рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХ्рдпा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрддा рд╣ै, рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рднी рд╣ै।

рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рднेрджрднाрд╡ рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдХрд░, рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рд╕ंрдпрдоिрдд рдХрд░рдХे рдФрд░ рд╕рдд्рдп рддрдеा рдк्рд░ेрдо рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рддे рд╣ुрдП рдЙрд╕ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЪेрддрдиा рдХी рдУрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рд╣ो, рдЬो рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдФрд░ рдкрд░ाрдП рдХे рд╕ंрдХीрд░्рдг рд╡िрднाрдЬрди рд╕े рдЖрдЧे рджेрдЦрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддी рд╣ै।

рдЬрдп рд╕िрдпाрд░ाрдо।

рд╡ीрдбिрдпो рд╕ंрджрд░्рдн

рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें:

https://youtu.be/B7xDJq7y24o?si=aefpZcml2-RYdWwG

рдпрд╣ рд▓ेрдЦ рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕ рдХे рдк्рд░рд╕ंрдЧों рдХी рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдПрд╡ं рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд░ाрдо рд╕ेрддु рдХो рдЖंрддрд░िрдХ рд╕ाрдзрдиा рдХे рд░ूрдкрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрдиा рд▓ेрдЦрдХ рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯि рд╣ै।

рд░ाрдо рдХाрдЬ рд▓рдЧि рдордо рдЕрд╡рддाрд░ा। рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╣рдиुрдоाрди рдХी рд╡्рдпрдеा-рдХрдеा

 WE WON’T IMPROVE, BUT WE’LL SURELY IMPROVE YOU!

рд╣рдо рдирд╣ीं рд╕ुрдзрд░ेंрдЧे, рдкрд░ рд╕ुрдзाрд░ рдЬрд░ूрд░ рджेंрдЧे ! Guarantteed 

A Satirical Poem on the Noble Art of Reforming Others

100% GUARANTEED! No Refunds! No Self-Improvement Required!

We won’t improve, that’s understood,
We’re perfect already, exceptionally good!
Our knowledge is vast, our wisdom profound,
Though facts are missing, our opinions abound!

We’ll teach you ethics, we’ll preach you the truth,
We’ll question your wisdom, your age, and your youth.
We’ll fix your behaviour, your thinking, your style,
While our own imperfections pile up by the mile!

We won’t improve, but we’ll surely improve you!
Our services are free, our arrogance too!
No need for credentials, no need for a clue,
Just bring us a problem—we’ll blame it on YOU!

You point out a gap? How dare you, my friend!
Our flawless procedures must never see an end.
You highlight a risk? You’re a negative soul!
We prefer a green dashboard to actual control!

You offer your expertise, without any fee,
For the nation, the company, the public to see.
We’ll take your suggestions, your checklist, your time,
Then claim the whole exercise was perfectly fine!

A certificate, perhaps, for your charitable deed,
But please don't expect us to acknowledge our need.
We'll accept your advice, let your recommendations flow,
But who gets the credit? Well, that's OUR show!

And should you persist in exposing the flaw,
We'll lecture you gently on protocol and law.
"You're mad! You won't change!"—our final decree,
For pointing out problems is worse than the problem, you see!

You ask us to change? What a terrible notion!
We have mastered the art of professional stagnation.
We'd rather defend a mistake till we die,
Than admit that a wiser man might be right!

So here's our commitment, our corporate debut,
A revolutionary service, especially for you:

WE WON'T IMPROVE—BUT WE'LL IMPROVE YOU!
100% GUARANTEED! OUR HYPOCRISY IS TRUE!

Terms and conditions apply:
The customer must change.
The management need not.
All complaints will be classified as attitude problems.
And the certificate? Well, that's still under review!

---

THE MORAL OF THE STORY

Don't waste your breath reforming the wise,
Who've mastered the art of self-serving disguise.
Do your duty, speak truth, let your conscience be free—
You can't fix the world, but you can refuse to be part of its comedy!

And remember, dear friend, when the next sermon is due:

"WE WON'T IMPROVE, BUT WE'LL SURELY IMPROVE YOU!"

GUARANTEED!™

Self-correction not included in the package.

рд░ाрдо рдХाрдЬ рд▓рдЧि рдордо рдЕрд╡рддाрд░ा।

рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╣рдиुрдоाрди рдХी рд╡्рдпрдеा-рдХрдеा

рд░ाрдо рдХाрдЬ рд▓рдЧि рдордо рдЕрд╡рддाрд░ा,
рдиिрдЬ рд╕्рд╡ाрд░्рде рдирд╣ीं, рдз्рдпेрдп рд╣рдоाрд░ा।

рджेрд╢рд╣िрдд рдоें рд╣ाрде рдмрдв़ाрдпा,
рдмिрди рдоाँрдЧे рдЕрдкрдиा рд╢्рд░рдо рд▓рдЧाрдпा।
рди рдкрдж рдХी рдЗрдЪ्рдЫा, рди рдзрди рдХी рдзाрд░ा,
рд░ाрдо рдХाрдЬ рд▓рдЧि рдордо рдЕрд╡рддाрд░ा॥

рд▓ाрдЦों рдХी рдкाрдЗрдкрд▓ाрдЗрди рд╕ोрдИ,
рдЦрддрд░े рдХी рдЖрд╣рдЯ рдХिрд╕рдиे рдЦोрдИ?
рд╡िрдж्рдпुрдд-рддрд░ंрдЧों рдХा рд╡िрд╖рдзाрд░ा,
рдХिрд╕рдиे рд╕рдордЭा рд╕ंрдХрдЯ рд╕ाрд░ा?

рдХाрдЧрдЬ़ рдкрд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рд╣ो рдЖрдпा,
рдХिрд╕рдиे рдХ्рдпा рд╕рдордЭा, рдХिрд╕рдиे рдХрд░ाрдпा?
рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЦुрд▓ा рдЬрдм рдж्рд╡ाрд░ा,
рддрдм рд╕рдордЭे рд╕ंрдХрдЯ рдХा рдкिрдЯाрд░ा।

рдоैंрдиे рдХрд╣ा—рд▓ो, рд░ाрд╣ рджिрдЦाрддा,
рдк्рд░ोрдлॉрд░्рдоा рдФрд░ рдЪेрдХрд▓िрд╕्рдЯ рдмрдиाрддा।
рддुрдо рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдмрдиाрдиा,
рдЬो рдЫूрдЯा, рд╡рд╣ рдоुрдЭрд╕े рдЬाрдирдиा।

рдЧैрдк рдмрддाрдКँ, рддрде्рдп рд╕рдЬाрдКँ,
рдЬोрдЦिрдо рдХे рдЕрд╡рд░ोрдз рд╕ुрдЭाрдКँ।
рддुрдо рдЕंрддिрдо рдк्рд░рддिрд╡ेрджрди рджेрдиा,
рджेрд╢рд╣िрдд рдоें рдЕрдкрдиा рдпोрдЧрджाрди рджेрдиा।

рди рдХोрдИ рдлीрд╕, рди рд╕ौрджा рднाрд░ी,
рд╕ेрд╡ा рд╣ै рдпрд╣ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी।
рдоाрддृрднूрдоि рдХा рдЛрдг рд╣ै рдк्рдпाрд░ा,
рд░ाрдо рдХाрдЬ рд▓рдЧि рдордо рдЕрд╡рддाрд░ा॥

рдмोрд▓े—рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рджेंрдЧे рднाрдИ,
рдоैंрдиे рдорди рд╣ी рдорди рдоुрд╕्рдХुрд░ाрдИ।
рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рд╕े рдХ्рдпा рд╣ोрдиा рд╣ै?
рдХрд░्рдо рдХा рдЕрдкрдиा рд╣ी рд╕ोрдиा рд╣ै।

рд▓ाрдЬ рддुрдо्рд╣ाрд░ी, рдоाрди рддुрдо्рд╣ाрд░ा,
рдоैंрдиे рдХрдм рдоाँрдЧा рд╣рдХ़ рд╣рдоाрд░ा?
рдЕрдкрдиी рдХुрд░्рд╕ी рд╕्рд╡рдпं рд╕ँрднाрд▓ो,
рд╕рдд्рдп рд╕े рдЖँрдЦें рдордд рдЪुрд░ाрдУ।

рдЧोрдмрд░ рдлैрд▓ाрдХрд░ рдЙрд╕ी рдкрд░ рд▓ोрдЯें,
рдлिрд░ рд╕ुрдЧंрдз рдХे рджाрд╡े рдаोрдХें!
рджोрд╖ рдЫिрдкाрдиे рдХी рддैрдпाрд░ी,
рдХैрд╕े рд╣ोрдЧी рджूрд░ рдмीрдоाрд░ी?

рд╕рдЪ рдХो рдХрдм рддрдХ рд░ोрдХ рд╕рдХोрдЧे?
рдХाрдЧрдЬ़ рд╕े рдХ्рдпा рдврдХ рд╕рдХोрдЧे?
рдЬोрдЦिрдо рдЬрдм рджрд╕्рддрдХ рджे рдЬाрдПрдЧा,
рдХौрди рдЬрд╡ाрдм рджेрдиे рдЖрдПрдЧा?

рдордз्рдпрдо рдЬोрдЦिрдо рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдоाँрдЧे,
рдЧंрднीрд░ рдЦрддрд░े рдаोрд╕ рдЙрдкाрдп рдоाँрдЧें।
рд╣ाрдИ рд░िрд╕्рдХ рдХो рдордд рдаुрдХрд░ाрдиा,
рдХेрд╡рд▓ рд░ैंрдХिंрдЧ рд╕े рдордд рдмрд╣рд▓ाрдиा।

рдк्рд░ोрд╕ेрд╕ рд╕ेрдл्рдЯी рдХा рднी рдз्рдпाрди рд░рд╣े,
рд╣рд░ рдмैрд░िрдпрд░ рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд░рд╣े।
рдЬोрдЦिрдо рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ो рди्рдпाрд░ी,
рддрднी рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрдЧी рд╕рд╡ाрд░ी।

рдЙрдзрд░ рдоिрдд्рд░ рдиे рддाрдиा рдоाрд░ा,
"рддुрдо рдкрдЧрд▓ैрдд рд╣ो, рдирд╣ीं рд╕ुрдзрд░ोрдЧे!"
рдоैंрдиे рд╣ँрд╕рдХрд░ рдЗрддрдиा рдмोрд▓ा,
"рддुрдо рднी рдХрдм рддрдХ рдоुрдЭे рдЯोрдХेंрдЧे?"

рдоुрдЭे рд╕ुрдзाрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЦुрдж рд╕ुрдзрд░ рдЧрдП,
рдХिрддрдиे рд╣ी рдЙрдкрджेрд╢рдХ рд░ाрд╣ рдмрджрд▓ рдЧрдП।
рдоैंрдиे рддो рдмрд╕ рдХрд░्рдо рдкुрдХाрд░ा,
рд░ाрдо рдХाрдЬ рд▓рдЧि рдордо рдЕрд╡рддाрд░ा॥

рдХिрд╕ी рдиे рд╕рдд्рддा, рдХिрд╕ी рдиे рдкрдж рдЪाрд╣ा,
рдХिрд╕ी рдиे рд╢्рд░ेрдп рдХा рджीрдк рдЬрд▓ाрдпा।
рдоैंрдиे рдХेрд╡рд▓ рдзрд░्рдо рдиिрднाрдпा,
рд╕рдд्рдп рдХा рдЫोрдЯा рджीрдк рдЬрд▓ाрдпा।

рди рдоैं рд░ाрд╡рдг, рди рдХोрдИ рд░ाрдЬा,
рди рдоेрд░े рдорди рдоें рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдХा рдЦ्рд╡ाрдЬा।
рдоैं рддो рдмрд╕ рдПрдХ рдХрд░्рдо рдХा рдоाрд░ा,
рдЬрдирд╣िрдд рд╣ी рдЬीрд╡рди рдХा рд╕рд╣ाрд░ा।

рд╣рдиुрдордд рдиे рднी рдпрд╣ी рд╕िрдЦाрдпा,
рд░ाрдо-рдХाрдЬ рдоें рддрди-рдорди рд▓рдЧाрдпा।
рдлрд▓ рдХी рдЪिंрддा рдд्рдпाрдЧ рдХे рд╕ाрд░ा,
рд╕ेрд╡ा-рдкрде рд╣ी рдзрд░्рдо рд╣рдоाрд░ा।

рдХрд░्рдо рд╣рдоाрд░ा, рд╕рдд्рдп рд╣рдоाрд░ा,
рджेрд╢рд╣िрдд рд╣ी рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣рдоाрд░ा।
рдХोрдИ рд╕рдордЭे рдкाрдЧрд▓рдкрди рдк्рдпाрд░ा,
рд░ाрдо рдХाрдЬ рд▓рдЧि рдордо рдЕрд╡рддाрд░ा॥

рдФрд░ рдЬो рдкूрдЫे—рдХ्рдпों рдХрд░рддे рд╣ो,
рдмिрди рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдХ्рдпों рдЖрдЧे рдмрдв़рддे рд╣ो?
рдЙрд╕рд╕े рдХрд╣рдиा, рдмाрдд рд╣ै рд╕ीрдзी,
рд╕ेрд╡ा рдоें рд╣ी рдЪेрддрдиा рд╣ै рдЬीрддी।

рдЬрдм рддрдХ рд╕ाँрд╕, рд╕рдд्рдп рдХी рд╡ाрдгी,
рдЬрдм рддрдХ рдХрд░्рдо, рджेрд╢ рдХी рдХрд╣ाрдиी।
рди рдкрдж рдХा рд▓ोрдн, рди рдпрд╢ рдХा рд╕рд╣ाрд░ा,
рд░ाрдо рдХाрдЬ рд▓рдЧि рдордо рдЕрд╡рддाрд░ा॥

॥ рдЬрдп рд╢्рд░ीрд░ाрдо ॥

॥ рдХрд░्рдо рд╣ी рдкूрдЬा, рд╕рдд्рдп рд╣ी рдзрд░्рдо ॥

рд╕рдд्рдп рдмрдиाрдо рддрде्рдп рд╣िрдордЦंрдб рдХे рдиीрдЪे рдЫिрдкा 95%

 

рд╕рдд्рдп рдмрдиाрдо рддрде्рдп

рд╣िрдордЦंрдб рдХे рдиीрдЪे рдЫिрдкा 95%

рддрде्рдп рддो рдмрд╕ рддрде्рдп рд╣ैं, рд╕рдд्рдп рдХी рдкूрд░ी рдХрд╣ाрдиी рдирд╣ीं; рдЬो рдЖँрдЦों рдиे рджेрдЦ рд▓िрдпा, рдмрд╕ рдЙрддрдиी рд╣ी рдиिрд╢ाрдиी рдирд╣ीं!

рд╕рдд्рдп рддो рдкрд░िрднाрд╖ा рд╕े рд╕рдд्рдп рд╣ै, рдЙрд╕рдоें рдЕрд╕рдд्рдп рдХा рдЕंрд╢ рдирд╣ीं; рддрде्рдпों рдХी рдЕрдзूрд░ी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдоें, рдкрд░ рд╕рдд्рдп рдХा рдкूрд░्рдг рджрд░्рд╢рди рдирд╣ीं।

рд╣िрдордЦंрдб рдХा рдЬो рд╕िрд░ा рджिрдЦрддा рд╣ै, рдЙрд╕े рд╣ी рд╕ाрдЧрд░ рдоाрди рд▓िрдпा; рдкाँрдЪ рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЬो рд╕рддрд╣ рдкрд░ рдеा, рдЙрд╕े рд╣ी рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЬ्рдЮाрди рд▓िрдпा!

рдиिрди्рдпाрдирд╡े рдирд╣ीं, рдкрдЪाрдирд╡े рдк्рд░рддिрд╢рдд, рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоें рдЫिрдкा рдкрдб़ा рд╣ै; рджिрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдЙрд╕ рдЫोрдЯे рдЕंрд╢ рдкрд░, рдХिрддрдиा рдмрдб़ा рд╕ंрд╕ाрд░ рдЦрдб़ा рд╣ै!

рдХिрд╕ी рдиे рдПрдХ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦा, рдХिрд╕ी рдиे рд╕ुрд░्рдЦ़ी рдкрдв़ рдбाрд▓ी; рдХिрд╕ी рдиे рд╕ुрдиी рдХिрд╕ी рдХी рдмाрддें, рдХिрд╕ी рдиे рдЕрдкрдиी рд░ाрдп рдЙрдЫाрд▓ी।

рдлिрд░ рддрде्рдп рдмрдиे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХिрд╕ी рдХे, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдиा рдЕंрддिрдо рдл़ैрд╕рд▓ा; рдмिрдиा рдЬрдб़ें рдЬाрдиे рд╡ृрдХ्рд╖ рдкрд░, рд▓िрдЦ рджिрдпा рдХिрд╕ी рдиे рдЕрдкрдиा рдл़рд▓рд╕рдл़ा।

рдЕрдзूрд░ा рддрде्рдп рдЬрдм рд╕рдд्рдп рдмрдиे, рд╡िрд╡ेрдХ рд╡рд╣ीं рджрдо рддोрдб़рддा рд╣ै; рдЭूрда рд╣рдоेрд╢ा рдЭूрда рдирд╣ीं рджिрдЦрддा, рдХрднी рдЖрдзा рд╕рдЪ рднी рдЫрд▓рддा рд╣ै।

рдХिрд╕ी рдиे рдХрд╣ा—рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрди рд╣ै, рдХिрд╕ी рдиे рдХрд╣ा—рд╡рд╣ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░; рдХिрд╕ी рдиे рдЧिрди рджीं рддрдХрдиीрдХें рд╕ाрд░ी, рдХिрд╕ी рдиे рдХрд╣ा—рдЕрдм рд╕ंрдХрдЯ рдмाрд╣рд░!

рдкрд░ рдЬ़рд░ा рдард╣рд░рдХрд░ рдк्рд░рд╢्рди рддो рдкूрдЫो, рдЗрд╕ рдЧौрд░рд╡ рдХी рдХीрдордд рдХ्рдпा рд╣ै? рдХिрд╕рдХे рд╣ाрде рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХी рдбोрд░ी, рдХिрд╕рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдиिрд░्рднрд░рддा рд╣ै?

рдХिрддрдиे рддрде्рдп рд╣ैं, рдХिрддрдиी рдзाрд░рдгाрдПँ, рдХिрддрдиी рдХрд▓्рдкрдиाрдУं рдХा рдЬाрд▓? рдХिрддрдиा рдк्рд░рдоाрдг, рдХिрддрдиी рд╕ंрднाрд╡рдиा, рдХिрддрдиा рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рдоाрдпाрдЬाрд▓?

рд╕िрд░्рдл़ рдЪрдордХрддी рд╕рддрд╣ рджेрдЦрдХрд░, рд╕ाрдЧрд░ рдХी рдеाрд╣ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी; рд╕िрд░्рдл़ рдЖँрдХрдб़ों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░, рд╣рд░ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдирд╣ीं рдЦिрд▓рддी।

рди рддрдХрдиीрдХ рд╕्рд╡рдпं рдоें рд░ाрдХ्рд╖рд╕ рд╣ै, рди рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХोрдИ рднрдЧрд╡ाрди; рдкрд░ рд╡िрд╡ेрдХрд╣ीрди рд╕рдд्рддा рдХे рд╣ाрдеों, рд╡िрдиाрд╢ рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै рд╡िрдЬ्рдЮाрди।

AI рдХрднी рдЬ्рдЮाрди рдХा рджीрдкрдХ рд╣ै, рдХрднी рдн्рд░рдоों рдХा рд╡्рдпाрдкाрд░; рд╡рд╣ी рд╡िрд╡ेрдХ рдЬрдЧाрдиे рд╡ाрд▓ा, рд╡рд╣ी рдн्рд░рдоों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░।

рд╡рд╣ी рдХिрд╕ी рдХो рд╡िрд╢्рд╡-рд╡िрдЬेрддा, рдмрдирдиे рдХे рд╕рдкрдиे рджिрдЦाрддा рд╣ै; рд╡рд╣ी рдХिрд╕ी рдХ्рд╖рдг рд╕ंрддों рдХी рд╡ाрдгी, рдХा рдорд░्рдо рд╕рдордЭाрддा рд╣ै।

рдФрдЬ़ाрд░ рдирд╣ीं рдЕрдкрд░ाрдзी рд╣ोрддे, рдиीрдпрдд рдЙрдирдХा рдЕрд░्рде рдмрдиाрддी рд╣ै; рдмुрдж्рдзि рдЕрдЧрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рджाрд╕ी, рддो рдк्рд░рдЧрддि рднी рдЖрдЧ рд▓рдЧाрддी рд╣ै।

рдоैंрдиे рдХрд╣ा—рд╣े рдк्рд░рднु! рдпрд╣ рдХैрд╕ी рд▓ीрд▓ा, рдХैрд╕ा рд╕ंрд╕ाрд░? рдПрдХ рд╣ी рдмुрдж्рдзि рд░рдЪрддी рдЕрдоृрдд, рдПрдХ рд╣ी рдмुрдж्рдзि рдХрд░рддी рд╕ंрд╣ाрд░!

рдк्рд░рднु рдмोрд▓े—рд╡рдд्рд╕, рдард╣рд░рдХрд░ рджेрдЦो, рд╣рд░ рджृрд╢्рдп рдХा рд╕ंрджрд░्рдн рднी рдЬाрдиो; рддрде्рдп рдкрд░рдЦो, рдк्рд░рдоाрдг рднी рдЦोрдЬो, рдЕрдкрдиे рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ों рдХो рднी рдоाрдиो।

рдЕрдкрдиे рдорди рдХो рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдмрдиाрдХрд░, рд╣рд░ рджूрд╕рд░े рдХो рджोрд╖ी рдордд рдард╣рд░ाрдУ; рдЬो рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाрди्рдпрддा рд╕े рдЯрдХрд░ाрдП, рдЙрд╕े рдмिрдиा рд╕ुрдиे рдЭूрдаा рдордд рдмрддाрдУ।

рддुрдо рдХрд╣рддे рд╣ो, рддुрдордиे рд╕рдд्рдп рджेрдЦा, рддो рд╕рдд्рдп рдХा рдк्рд░рдоाрдг рднी рджो; рдЬो рджूрд╕рд░ों рд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░े, рдЕрдкрдиे рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдЙрдд्рддрд░ рднी рджो।

рд╕рдд्рдп рдХो рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоुрд╣рд░ рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП, рди рдЕрд╕рдд्рдп рдХो рддुрдо्рд╣ाрд░ा рд╡िрд░ोрдз; рд╕рдд्рдп рдХी рдЦोрдЬ рдоें рдЬो рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЬाँрдЪे, рдЙрд╕ी рдоें рдЬाрдЧे рд╕рдЪ्рдЪा рдмोрдз।

рддрде्рдп рдХрд╣рддे рд╣ैं—рдЬो рдШрдЯा, рд╡рд╣ рджेрдЦो; рд╕ंрджрд░्рдн рдХрд╣рддा рд╣ै—рдХ्рдпों рдФрд░ рдХैрд╕े? рд╡िрд╡ेрдХ рдХрд╣рддा рд╣ै—рдкрд░рдЦो рд╕рднी рдкрдХ्рд╖, рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдиिрдХाрд▓ो рдк्рд░рдоाрдг рдХे рдЖрдзाрд░ рд╕े।

рдФрд░ рд╕рдд्рдп?

рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рдПрдХ рдкрдХ्рд╖ рдХा рдмंрдзрдХ рдирд╣ीं, рдХिрд╕ी рджрд▓ рдХा рдиिрдЬी рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं; рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рдиाрдо, рдХिрд╕ी рдкрдж, рдХिрд╕ी рд╕рдд्рддा, рдпा рдХिрд╕ी рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рд╡्рдпाрдкाрд░ рдирд╣ीं।

рд╡рд╣ рди рднीрдб़ рдХी рдЬрдп-рдЬрдпрдХाрд░ рдоें, рди рд╢ोрд░ рдордЪाрддे рдиाрд░ों рдоें; рд╡рд╣ рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै рдоौрди рддрдкрд╕्рдпा рдоें, рдпा рдк्рд░рдоाрдгों рдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдоें।

рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдоाрди рд▓ेрдиे рд╕े рдоिрд▓рддा рдирд╣ीं, рди рдХेрд╡рд▓ рдирдХाрд░рдиे рд╕े рдоिрд▓рддा рд╣ै; рд╡рд╣ рддрдм рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдЬрдм рдорди рдЕрдкрдиे рдн्рд░рдоों рд╕े рд╣िрд▓рддा рд╣ै।

рддрде्рдп рдпрджि рдкाँрдЪ рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ैं, рддो рд╢ेрд╖ рдкрдЪाрдирд╡े рднी рдЦोрдЬो; рдкрд░ рдХрд▓्рдкрдиा рдХो рд╕рдд्рдп рди рдХрд╣ो, рд╣рд░ рджाрд╡े рдХो рдк्рд░рдоाрдг рд╕े рддोрд▓ो।

рд╣िрдордЦंрдб рдХे рдиीрдЪे рдЕँрдзेрд░ा рд╣ै, рдкрд░ рдЕँрдзेрд░ा рдк्рд░рдоाрдг рдирд╣ीं; рдЬो рдЕрднी рд╣рдоाрд░ी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдмाрд╣рд░ рд╣ै, рд╡рд╣ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддः рдЭूрдаा рднी рдирд╣ीं।

рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдХो рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╣ी рд░рд╣рдиे рджो, рдЬрдм рддрдХ рдк्рд░рдоाрдг рди рдоिрд▓ рдЬाрдП; рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХो рдЬीрд╡िрдд рд░рдЦो, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдмीрдЪ рдоें рди рдЖрдП।

рдФрд░ рдлिрд░ рдЬрдм рдорди рд╢ांрдд рд╣ो рдЬाрдП, рдЬрдм рддрд░्рдХ рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा рдХा рдоेрд▓ рд╣ो; рдЬрдм рд╕рдд्рдп рдХी рдЪाрд╣ рд╕्рд╡рдпं рд╕े рдмрдб़ी рд╣ो, рддрдм рдЬ्рдЮाрди рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдЙрджрдп рд╣ो।

рдЧाрдпрдд्рд░ी рдХा рдк्рд░рдХाрд╢ рдЬрдЧाрдУ, рдмुрдж्рдзि рдХो рдиिрд░्рдорд▓ рд╣ोрдиे рджो; рд╣рдиुрдоाрди-рд╕ा рд╕ेрд╡ाрднाрд╡ рдЬрдЧाрдХрд░, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдЦोрдиे рджो।

рд░ाрдо рдХा рдиाрдо рд╣ृрджрдп рдоें рд░рдЦрдХрд░, рд╡िрд╡ेрдХ рдХा рдзрдиुрд╖ рдЙрдаाрдУ; рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдмैрдаे рдмाрд▓ी рдХो, рдкрд╣рд▓े рдкрд╣рдЪाрдиो, рдлिрд░ рд╕рдордЭाрдУ।

рд╡рд╣ рдмाрд▓ी рдХोрдИ рджूрд╕рд░ा рдирд╣ीं, рд╡рд╣ 'рдоैं' рдЬो рд╕рдм рдХुрдЫ рдЬाрдирддा рд╣ै; рдЬो рдЖрдзे рддрде्рдп рдХो рдкूрд░्рдг рд╕рдд्рдп рдХрд╣рдХрд░, рдЕрдкрдиे рдиिрд░्рдгрдп рдкрд░ рдЗрддрд░ाрддा рд╣ै।

рдоैं рд╡ैрд░ी, рд╕ुрдЧ्рд░ीрд╡ рдк्рдпाрд░ा— рдпрд╣ рдХैрд╕ी рд▓ीрд▓ा, рдиाрде рддुрдо्рд╣ाрд░ी? рдХ्рдпों рдПрдХ рд╣ी рдЬрдЧ рдоें рд╕рдд्рдп рдХे рдиाрдо рдкрд░, рдЪрд▓рддी рд░рд╣рддी рдЬंрдЧ рд╣рдоाрд░ी?

рдк्рд░рднु рдмोрд▓े—рд╡рдд्рд╕, рд╕ुрдиो рдз्рдпाрди рд╕े, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣ी рдЕрд╕рд▓ी рдЕрдЬ्рдЮाрди; рдЬो рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рд╕рдордЭे, рдЙрд╕рд╕े рджूрд░ рд░рд╣े рд╡िрдЬ्рдЮाрди।

рдмाрд▓ी рдХे рд╡рдЪрди рднी рд╕рдд्рдп рдеे, рдкрд░ рджृрд╖्рдЯि рдЙрд╕рдХी рд╕ीрдоिрдд рдеी; рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рджрд░्рдкрдг рдоें, рдЙрд╕рдХी рджुрдиिрдпा рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдеी।

рддрде्рдп рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рднी рд╣ोंрдЧे, рддрд░्рдХ рднी рд╣ोंрдЧे, рдмрд▓ рднी рд╣ोрдЧा; рдкрд░ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХी рд╕ीрдоा рдХे рдЖрдЧे, рд╕рдд्рдп рдХा рдХोрдИ рдФрд░ рддрд▓ рднी рд╣ोрдЧा।

рд╡рдз рдХрд░рдиा рд╣ो рддो рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा, рдж्рд╡ेрд╖ рдХा рдирд╣ीं рд╡िрд╕्рддाрд░; рдЬीрддрдиा рд╣ो рддो рдЕрдкрдиे рдн्рд░рдо рдХो, рди рдХि рд╣рд░ рдЕрд╕рд╣рдордд рд╡िрдЪाрд░।

рдпрд╣ी рд╡िрд╡ेрдХ, рдпрд╣ी рд╕ाрдзрдиा, рдпрд╣ी рдЬ्рдЮाрди рдХा рд╕ाрд░; рд╕рдд्рдп рдХी рдЦोрдЬ рдоें рд╕्рд╡рдпं рдХो рдкрд░рдЦрдиा, рдпрд╣ी рдордиुрд╖्рдп рдХा рд╕ंрд╕्рдХाрд░।

рддो рдЖрдЬ рдХी рдХрдеा рдпрд╣ीं рд╡िрд░ाрдо, рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рд░рд╣े рдорди рдоें рдЬीрд╡िрдд— рдЬो рджिрдЦрддा рд╣ै, рдХ्рдпा рд╡рд╣ी рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╣ै? рдЬो рдЫिрдкा рд╣ै, рдХ्рдпा рд╡рд╣ рд╕рдд्рдп рд╕े рд░рд╣िрдд?

рддрде्рдп рд╕े рдЖрд░ंрдн рдХрд░ो рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा, рдк्рд░рдоाрдг рд╕े рд░ाрд╣ рд╕рдЬाрдУ; рд╡िрд╡ेрдХ рдХो рдЕрдкрдиा рджीрдк рдмрдиाрдХрд░, рд╕рдд्рдп рдХे рдиिрдХрдЯ рдкрд╣ुँрдЪрддे рдЬाрдУ।

рдХ्рдпोंрдХि рд╕рдд्рдп рдХिрд╕ी рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдирд╣ीं, рди рддрде्рдп рдЙрд╕рдХा рд╕ंрдкूрд░्рдг рд░ूрдк; рд╣िрдордЦंрдб рдХे рдКрдкрд░ рджृрд╖्рдЯि рдЯिрдХे рддो рдн्рд░рдо, рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоें рдЙрддрд░ो—рддрднी рдЦुрд▓े рд╕्рд╡рд░ूрдк।

реР рдирдоो рднрдЧрд╡рддे рд╡ाрд╕ुрджेрд╡ाрдп। ЁЯЩП

рдоूрдХ рд╣ोрдЗ рдмाрдЪाрд▓ рдкंрдЧु рдЪрдврдЗ рдЧिрд░िрдмрд░ рдЧрд╣рди। рдЬाрд╕ु рдХृрдкाँ рд╕ो рджрдпाрд▓ рдж्рд░рд╡рдЙ рд╕рдХрд▓ рдХрд▓ि рдорд▓ рджрд╣рди।

 

рдЕрдм рдЕрд╕рд▓ी рджрд╢рд╣рд░ा рдордиाрдиे рдХा рд╕рдордп рд╣ै!

рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдкाрдЦंрдб, рдЬुрдорд▓ेрдмाрдЬी рдФрд░ рд╕рдд्рддा рдХे рдордж рдХा рджрд╣рди рд╣ी рд╕рдЪ्рдЪा рд╡िрдЬрдпाрджрд╢рдоी рд╣ै।

рдк्рд░ेрдо рд╕े рдмोрд▓ो—рдПрдХ рдУंрдХाрд░ рд╕рддрдиाрдо!
рд╡ाрд╣े рдЧुрд░ु рдЬी рдХा рдЦाрд▓рд╕ा, рд╡ाрд╣े рдЧुрд░ु рдЬी рдХी рдл़рддेрд╣!

рджрд╢рд╣рд░ा рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдЖрддा рд╣ै। рд░ाрд╡рдг рдХे рдкुрддрд▓े рдЬрд▓ाрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рдЖрддिрд╢рдмाрдЬी рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬрдпрдХाрд░े рдЧूँрдЬрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдЧрд▓े рджिрди рдЬीрд╡рди рдлिрд░ рдЙрд╕ी рдврд░्рд░े рдкрд░ рд▓ौрдЯ рдЖрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै—

рдХ्рдпा рд░ाрд╡рдг рдХेрд╡рд▓ рдоैрджाрди рдоें рдЦрдб़ा рдХोрдИ рдкुрддрд▓ा рд╣ै, рдпा рд╡рд╣ рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕рдд्рддा-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдоें рднी рдЬीрд╡िрдд рд╣ै?

рдпрджि рд░ाрд╡рдг рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдХ्рдпा, рдЬो рд╕्рд╡рдпं рдХो рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рдЕрд╡рддाрд░ рд╕рдордЭрдиे рд▓рдЧे?

рдпрджि рд░ाрд╡рдг рдЫрд▓ рдФрд░ рдХрдкрдЯ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХा рдХ्рдпा, рдЬिрд╕рдоें рд╢рдм्рджों рдХे рдорд╣рд▓ рдЦрдб़े рдХिрдП рдЬाрдПँ, рд▓ेрдХिрди рдЬрдирддा рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдд्рдп рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХा рдЕрднाрд╡ рдмрдиा рд░рд╣े?

рдпрджि рд░ाрд╡рдг рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдХ्рдпा, рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рд╢рдд्рд░ु рдФрд░ рдЕрд╕рд╣рдорддि рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рджेрд╢рдж्рд░ोрд╣ी рд╕рдордЭा рдЬाрдиे рд▓рдЧे?

рдЕрд╕рд▓ी рджрд╢рд╣рд░ा рддрднी рд╣ोрдЧा, рдЬрдм рд╣рдо рдкुрддрд▓ों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рд╕рдордп рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдкाрдЦंрдб рдФрд░ рдЕрди्рдпाрдп рдХो рднी рдЪुрдиौрддी рджेंрдЧे।

1. рддрдкрд╕्рдпा рдХी рд╣ै, рднрдЧрд╡ाрди рд╕े рд╡рд░рджाрди рдоिрд▓ा рд╣ै—рддो рдХ्рдпा?

рд╕рдд्рддा рдХा рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЕрдЬेрдп рд╕рдордЭрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рдХрднी рдЙрд╕े рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдИрд╢्рд╡рд░ीрдп рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╣ै। рдХрднी рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╕рдорд░्рдердХों рдХी рднीрдб़ рдХो рдЕрдкрдиी рдЕрдорд░рддा рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдоाрди рдмैрдарддा рд╣ै। рдХрднी рдЙрд╕े рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХे рд╢рдм्рдж рд╣ी рд╕рдд्рдп рд╣ैं рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрд╕рдд्рдп рдХा рдкрдХ्рд╖рдзрд░ рд╣ै।

рддрдм рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдарддा рд╣ै—

рддрдкрд╕्рдпा рдХी рд╣ै, рднрдЧрд╡ाрди рд╕े рд╡рд░рджाрди рдоिрд▓ा рд╣ै, рддो рдХ्рдпा?

рдХ्рдпा рд╡рд░рджाрди рдЕрди्рдпाрдп рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░-рдкрдд्рд░ рд╣ै?

рдХ्рдпा рдзाрд░्рдоिрдХ рдк्рд░рддीрдХों рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдиे рд╕े рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдХрд░्рдоों рдХे рдкрд░िрдгाрдоों рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै?

рдХ्рдпा рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рдиाрдо рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕рдд्рдп, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХी рдХрд╕ौрдЯी рд╕े рдКрдкрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै?

рднाрд░рддीрдп рдорд╣ाрдХाрд╡्рдпों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╣ै। рд░ाрд╡рдг рд╡िрдж्рд╡ाрди рдеा, рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдеा рдФрд░ рддрдкрд╕्рд╡ी рднी рдеा। рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХा рдЬ्рдЮाрди рдЙрд╕рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХा।

рдЙрд╕рдХी рдд्рд░ाрд╕рджी рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рдеी рдХि рд╡рд╣ рдкрд░ाрдЬिрдд рд╣ुрдЖ; рдЙрд╕рдХी рдд्рд░ाрд╕рджी рдпрд╣ рдеी рдХि рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдкрд╣рдЪाрди рдирд╣ीं рд╕рдХा।

рдЬ्рдЮाрди рдпрджि рд╡िрдирдо्рд░рддा рди рджे, рд╢рдХ्рддि рдпрджि рд▓ोрдХрдХрд▓्рдпाрдг рди рдХрд░े рдФрд░ рднрдХ्рддि рдпрджि рдордиुрд╖्рдп рдоें рдХрд░ुрдгा рди рдЬрдЧाрдП, рддो рдЙрдирдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоूрд▓्рдп рдХ्рдпा рд░рд╣ рдЬाрддा рд╣ै?

рдпрд╣ी рдк्рд░рд╢्рди рдЖрдЬ рднी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ै।

2. рд╣рдиुрдоाрди рдХा рдоुрдХ्рдХा рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рд╣ाрд░

рд╣рдиुрдоाрди рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдХрдоाрдирд╕ рдоें рдХेрд╡рд▓ рдмрд▓ рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдирд╣ीं рд╣ैं। рд╡े рд╕ेрд╡ा, рд╕рдорд░्рдкрдг, рд╡िрд╡ेрдХ рдФрд░ рдиिрд░्рднीрдХрддा рдХे рднी рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं।

рдЙрдирдХी рд╢рдХ्рддि рдХा рдЖрдзाрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдорд╣िрдоा рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдиिрд╖्рдаा рд╣ै।

рд╡े рдЕрдкрдиी рд╢рдХ्рддि рдХा рдвिंрдвोрд░ा рдирд╣ीं рдкीрдЯрддे। рд╡े рдЕрдкрдиे рдЖрд░ाрдз्рдп рдХे рдХाрд░्рдп рдоें рдЙрд╕े рд▓рдЧाрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдЬ рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕े рднрд░े рд╣ुрдП рдЪрд░िрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рд╣рдиुрдоाрди рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдПрдХ рдЧрд╣рд░ा рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।

рд╡рд░рджाрдиों рдХी рдХрдеाрдПँ рд╕ुрдиाрдХрд░ рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЕрдЬेрдп рдмрддाрдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рдпाрдж рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рдкрд░ाрдЬрдп рдХे рд▓िрдП рд╣рдоेрд╢ा рдХिрд╕ी рджिрд╡्рдп рдЕрд╕्рдд्рд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдХрднी-рдХрднी рд╕рдд्рдп рдХा рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди, рдЬрдирддा рдХा рдПрдХрдЬुрдЯ рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдХी рдПрдХ рдЪोрдЯ рд╣ी рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рдпрд╣ाँ рд╣рдиुрдоाрди рдХा рдоुрдХ्рдХा рдХिрд╕ी рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╣िंрд╕ा рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдкрд░ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╣ाрд░ рд╣ै рдЬो рд╕्рд╡рдпं рдХो рдХाрдиूрди, рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рдЬрдирддा рд╕े рдКрдкрд░ рд╕рдордЭрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рд░ाрд╡рдг рдХा рджрд╣рди рддрднी рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ै, рдЬрдм рд╣рдо рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдмैрдаे рдЙрд╕ рд░ाрд╡рдг рдХो рдкрд╣рдЪाрдиें рдЬो рдЕрдкрдиी рд╢рдХ्рддि рдХे рдордж рдоें рджूрд╕рд░ों рдХी рдЧрд░िрдоा рднूрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।

3. рдоूрдХ рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдЬुрдорд▓ेрдмाрдЬ рд╕рдд्рддा рддрдХ

рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХी рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕ рдоें рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЪौрдкाрдИ рд╣ै—

рдЬाрд╕ु рдХृрдкाँ рд╕рдХрд▓ рдХрд▓ि рдорд▓ рджрд╣рди।

рдпрд╣ाँ рдЙрд╕ рдХृрдкा рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдЬो рдХрд▓िрдпुрдЧ рдХे рд╕рдорд╕्рдд рдорд▓—рдЕрд░्рдеाрдд् рдЕрдЬ्рдЮाрди, рд╡िрдХाрд░ рдФрд░ рдЕрдзрд░्рдо—рдХो рдирд╖्рдЯ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╣рдо рдЗрд╕ рдХृрдкा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рдЪрдордд्рдХाрд░ рдХी рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдоें рдЦोрдЬेंрдЧे, рдпा рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдд्рдп, рд╡िрд╡ेрдХ рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдкрд╣рдЪाрдиेंрдЧे?

рдЬрдм рд╕рдоाрдЬ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрдиा рдЫोрдб़ рджेрддा рд╣ै, рддрдм рдЬुрдорд▓े рд╕рдд्рдп рдХा рд╕्рдеाрди рд▓ेрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं।

рдЬрдм рдиाрдЧрд░िрдХ рд╡िрд╡ेрдХ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдЫोрдб़ рджेрддे рд╣ैं, рддрдм рдк्рд░рдЪाрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХा рд╕्рдеाрди рд▓े рд▓ेрддा рд╣ै।

рдЬрдм рдзрд░्рдо рдХा рдЕрд░्рде рдиैрддिрдХ рдЖрдЪрд░рдг рдХे рдмрдЬाрдп рдХेрд╡рд▓ рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдмрди рдЬाрддा рд╣ै, рддрдм рдзाрд░्рдоिрдХ рднाрд╖ा рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдЕрдзрд░्рдо рдХो рдврдХрдиे рдХे рд▓िрдП рднी рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдФрд░ рдЬрдм рд╕рдд्рддा рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╕े рдкрд░े рдоाрдирдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै, рддрдм рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЖрдд्рдоा рдХрдордЬोрд░ рдкрдб़рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै।

рдпрд╣ीं рд╣рдоें рдЙрд╕ рд╕्рдеिрддि рдкрд░ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдЬिрд╕рдоें рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рд░्рд╡рдЬ्рдЮ, рд╕рд░्рд╡рд╢рдХ्рддिрдоाрди рдФрд░ рдЕрдкрд░िрд╣ाрд░्рдп рдмрддाрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЙрд╕рдХे рджाрд╡ों рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдЧрд╣рд░ी рдЦाрдИ рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै।

рдоूрдХ рд╕рдоाрдЬ, рдЬाрд╣िрд▓ाрдиा рджंрдн, рдкрд░рдЬीрд╡ी рд╕рдд्рддा-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рдФрд░ рдЬुрдорд▓ेрдмाрдЬी—рдпे рд╕рдм рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдиाрдо рд╕े рдмрдб़े рдк्рд░рд╢्рди рд╣ैं। рдпे рдЙрд╕ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ैं рдЬिрд╕рдоें рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХी рдЬрдЧрд╣ рд╡्рдпрдХ्рддिрдкूрдЬा рд▓े рд▓ेрддी рд╣ै।

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдХिрд╕ी рдиेрддा рдХो рджेрд╡рддा рдмрдиाрдиा рдЬрдирддा рдХी рд╢рдХ्рддि рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдиेрддा рдЬрдирддा рдХा рд╕ेрд╡рдХ рд╣ै, рд╕्рд╡ाрдоी рдирд╣ीं।

рдЙрд╕рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдЙрд╕рдХे рджाрд╡ों рд╕े рдирд╣ीं, рдЙрд╕рдХे рдХाрд░्рдпों рд╕े рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЙрд╕рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рд╡ेрд╢рднूрд╖ा рд╕े рдирд╣ीं, рдЙрд╕рдХे рдиैрддिрдХ рдЖрдЪрд░рдг рд╕े рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा рд╕े рдирд╣ीं, рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╕рдоाрдЬ рдоें рди्рдпाрдп, рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрд░िрдоा рдХिрддрдиी рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ैं।

4. рдПрдХ рдУंрдХाрд░ рд╕рддрдиाрдо—рд╕рдд्рдп рдХिрд╕ी рдХी рдиिрдЬी рд╕ंрдкрдд्рддि рдирд╣ीं

рд╕िрдЦ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдоूрд▓ рдЙрдж्рдШोрд╖ рд╣ै—

рй┤ рд╕рддрдиाрдо।

рдПрдХ рдУंрдХाрд░—рдПрдХ рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп।

рдпрд╣ рдЙрдж्рдШोрд╖ рд╣рдоें рдЙрд╕ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯि рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдкрд░рдо рд╕рдд्рддा рдХो рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдХिрд╕ी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдХे рдк्рд░рдЪाрд░ рдпा рдХिрд╕ी рд╕рдд्рддा-рдХेंрдж्рд░ рдХी рдиिрдЬी рд╕ंрдкрдд्рддि рдирд╣ीं рдмрдиाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा।

рдЧुрд░ु рдиाрдирдХ рдХी рд╡ाрдгी рдордиुрд╖्рдп рдХो рдмाрд╣рд░ी рдЖрдбंрдмрд░ рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़рдХрд░ рд╕рдд्рдп, рдиाрдо, рдИрдоाрдирджाрд░ рд╢्рд░рдо рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХी рдУрд░ рдмुрд▓ाрддी рд╣ै।

рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рдоें рдзрд░्рдо рдХा рдЕрд░्рде рджूрд╕рд░ों рдкрд░ рдЕрдкрдиी рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдеोрдкрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрдкрдиे рдЖрдЪрд░рдг рдХो рд╕рдд्рдп рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдмрдиाрдиा рд╣ै।

рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХैрд╕ा?

рднрдХ्рддि рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдШृрдгा рдХैрд╕ी?

рдзрд░्рдо рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЕрди्рдпाрдп рдХैрд╕ा?

рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╡्рдпрдХ्рддि-рдкूрдЬा рдХैрд╕ी?

рдпрджि рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдПрдХ рд╣ै, рддो рдордиुрд╖्рдп-рдиिрд░्рдоिрдд рд╡िрднाрдЬрдиों рдФрд░ рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдХे рджाрд╡ों рдХो рднी рд╡िрд╡ेрдХ рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░ рдкрд░рдЦрдиा рд╣ोрдЧा।

рд╡ाрд╣े рдЧुрд░ु рдЬी рдХा рдЦाрд▓рд╕ा, рд╡ाрд╣े рдЧुрд░ु рдЬी рдХी рдл़рддेрд╣!

рдЗрд╕ рдЙрдж्рдШोрд╖ рдХी рдЖрдд्рдоा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рдоाрд░ोрд╣ों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рдЗрд╕рдХी рдиैрддिрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рд╣рдоें рдЕрди्рдпाрдп рдХे рд╕ाрдордиे рдиिрд░्рднीрдХ рдФрд░ рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рд╡िрдирдо्рд░ рдмрдирдиे рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрддी рд╣ै।

рд╕рдд्рдп рдХी рд╡िрдЬрдп рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि-рд╡िрд╢ेрд╖ рдХी рдиिрдЬी рдЬीрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

рд╕рдд्рдп рдХी рд╡िрдЬрдп рддрдм рд╣ै, рдЬрдм рднрдп рдкрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдХी, рдЕрди्рдпाрдп рдкрд░ рди्рдпाрдп рдХी рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдкрд░ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдХी рд╡िрдЬрдп рд╣ो।

5. рдЕрд╕рд▓ी рджрд╢рд╣рд░ा: рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдирд╣ीं, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдЕंрдд

рджрд╢рд╣рд░ा рдордиाрдиे рдХा рдЕрд░्рде рдХिрд╕ी рд╕рдоुрджाрдп рд╕े рдШृрдгा рдХрд░рдиा рдпा рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╡िрдиाрд╢ рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рд╣ै।

рд░ाрдо рдФрд░ рд░ाрд╡рдг рдХी рдХрдеा рдХो рдпрджि рд╣рдо рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиे рд╡िрд░ोрдзिрдпों рдХो рд░ाрд╡рдг рдШोрд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░ेंрдЧे, рддो рд╣рдо рд╕्рд╡рдпं рдЙрд╕ी рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рд╢िрдХाрд░ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдХी рдиिंрджा рдХрд░рдиे рдиिрдХрд▓े рд╣ैं।

рдЕрд╕рд▓ी рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╣рдоाрд░े рд╡िрд░ोрдзी рдоें рдХिрддрдиा рд░ाрд╡рдг рд╣ै।

рдЕрд╕рд▓ी рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╣рдоाрд░ी рд░ाрдЬрдиीрддि, рд╣рдоाрд░ा рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рд╣рдоाрд░ा рдЕрдкрдиा рдЖрдЪрд░рдг рдХिрд╕ рд╣рдж рддрдХ рд╕рдд्рдп рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХे рд╕ाрде рдЦрдб़ा рд╣ै।

рд╣рдоें рдЪाрд╣िрдП—

  • рдЬुрдорд▓ेрдмाрдЬी рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी।
  • рд╡्рдпрдХ्рддिрдкूрдЬा рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╡िрд╡ेрдХ।
  • рдзाрд░्рдоिрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдиैрддिрдХ рдЖрдЪрд░рдг।
  • рднрдп рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдиिрд░्рднीрдХ рдк्рд░рд╢्рди।
  • рдШृрдгा рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрд░िрдоा।
  • рд╕рдд्рддा рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд▓ोрдХрд╕ेрд╡ा।

рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдмрдв़рдХрд░, рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рд╣ोрдЧा рдХि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдХिрд╕ी рднी рд╢ाрд╕рдХ рдХी рд╢рдХ्рддि рдЬрдирддा рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рдЖрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕्рдеाрдпी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдХрд░्рдоों рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рд╕े рдЕрд░्рдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЬो рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЕрдЬेрдп рд╕рдордЭрддा рд╣ै, рдЙрд╕े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдХोрдИ рднी рд╕рдд्рддा рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी।

рдЬो рд╕्рд╡рдпं рдХो рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдмрддाрдХрд░ рдк्рд░рд╢्рдиों рд╕े рдмрдЪрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рдЙрд╕े рдордиुрд╖्рдп рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдмुрдж्рдзि рдЪुрдиौрддी рджेрддी рд╣ै।

рдФрд░ рдЬो рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рд╣ी рдЕрдкрдиी рд╢рдХ्рддि рд╕рдордЭ рдмैрдарддा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рдкрддрди рдХे рдмीрдЬ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрд╕ी рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдоें рдЫिрдкे рд╣ोрддे рд╣ैं।

6. рдЗрд╕ рджрд╢рд╣рд░े рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк

рдЖрдЗрдП, рдЗрд╕ рдмाрд░ рдХेрд╡рд▓ рд░ाрд╡рдг рдХा рдкुрддрд▓ा рди рдЬрд▓ाрдПँ।

рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдЬрд▓ाрдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ें।

рдЕंрдзрднрдХ्рддि рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдЬрдЧाрдПँ।

рдзрд░्рдо рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдкाрдЦंрдб рдХो рдкрд╣рдЪाрдиें।

рд╕рдд्рддा рд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрдиे рдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░ें।

рдФрд░ рдХिрд╕ी рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд╕рдд्рдп, рди्рдпाрдп рддрдеा рдХाрдиूрди рд╕े рдКрдкрд░ рди рдоाрдиें।

рдХ्рдпोंрдХि рд░ाрдо рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдЬрдп рдХा рдирд╣ीं, рдорд░्рдпाрджा рдХा рднी рд╣ै।

рд╣рдиुрдоाрди рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рдХेрд╡рд▓ рдмрд▓ рдХा рдирд╣ीं, рд╕ेрд╡ा рдХा рднी рд╣ै।

рдЧुрд░ु рдиाрдирдХ рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдХेрд╡рд▓ рдЙрдж्рдШोрд╖ рдХा рдирд╣ीं, рд╕рдд्рдпрдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рдХा рднी рд╣ै।

рдФрд░ рджрд╢рд╣рд░े рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдХेрд╡рд▓ рд░ाрд╡рдг рдХे рдЕंрдд рдХा рдирд╣ीं, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рдЕंрдд рдХा рднी рд╣ै।

рдЬрдм рддрдХ рдЕрди्рдпाрдп рдЬीрд╡िрдд рд╣ै, рддрдм рддрдХ рджрд╢рд╣рд░े рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдЕрдзूрд░ा рд╣ै।

рдЬрдм рддрдХ рдЕंрдзрднрдХ्рддि рд╡िрд╡ेрдХ рдХो рджрдмाрддी рд╣ै, рддрдм рддрдХ рд╡िрдЬрдпाрджрд╢рдоी рдХा рдЕрд░्рде рдЕрдзूрд░ा рд╣ै।

рдФрд░ рдЬрдм рддрдХ рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдзрд░्рдо, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдпा рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рдиाрдо рджेрдХрд░ рдЙрдЪिрдд рдард╣рд░ाрддा рд░рд╣ेрдЧा, рддрдм рддрдХ рд░ाрд╡рдг рдХे рдкुрддрд▓े рдЬрд▓рддे рд░рд╣ेंрдЧे—рд▓ेрдХिрди рд░ाрд╡рдг рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ेрдЧा।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдаिрдП, рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫिрдП, рд╕рдд्рдп рдХा рд╕ाрде рджीрдЬिрдП рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╡िрд╡ेрдХ рдХो рдХिрд╕ी рдХे рдЪрд░рдгों рдоें рдЧिрд░рд╡ी рдордд рд░рдЦिрдП।

рдпрд╣ी рдЕрд╕рд▓ी рджрд╢рд╣рд░ा рд╣ै।

рдпрд╣ी рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рд░ाрд╡рдг рдХा рджрд╣рди рд╣ै।

рдФрд░ рдпрд╣ी рд╕рдд्рдп рдХी рд╡िрдЬрдп рдХा рдоाрд░्рдЧ рд╣ै।


рдЕंрддिрдо рдЙрдж्рдШोрд╖

рдк्рд░ेрдо рд╕े рдмोрд▓ो—рдПрдХ рдУंрдХाрд░ рд╕рддрдиाрдо!

рд╡ाрд╣े рдЧुрд░ु рдЬी рдХा рдЦाрд▓рд╕ा, рд╡ाрд╣े рдЧुрд░ु рдЬी рдХी рдл़рддेрд╣!

рд╕рдд्рдп рдХी рд╡िрдЬрдп рд╣ो।
рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдЕंрдд рд╣ो।
рдЕрди्рдпाрдп рдХा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рд╣ो।
рдоाрдирд╡рддा рдХा рд╕рдо्рдоाрди рд╣ो।

рдЬрдп рд╕рдд्рдп। рдЬрдп рд╡िрд╡ेрдХ। рдЬрдп рдоाрдирд╡рддा।

 

 

рдорди рд░े, рддू рдХाрд╣े рди рдзीрд░ рдзрд░े!

— рдоाрдпा, рдоोрд╣ рдФрд░ рдоृрдд्рдпु рдкрд░ рд╕ंрдд-рд╡ाрдгी

рдорди рд░े, рддू рдХाрд╣े рди рдзीрд░ рдзрд░े, рдХाрд╣े рдоाрдпा рдХे рдкीрдЫे рднाрдЧे, рдХाрд╣े рдЭूрдаे рд╕्рд╡рдк्рди рдЧрдв़े?

рд╡ो рдиिрд░्рдоोрд╣ी, рдоोрд╣ рди рдЬाрдиे, рдЬिрдирдХे рдкीрдЫे рдЬрдЧрдд рджीрд╡ाрдиा, рдзрди-рджौрд▓рдд рдХे рдЭूрдаे рдмंрдзрди, рдХाрд╣े рдЗрдирдХो рдоाрдиे рдЦрдЬाрдиा?

рдорди рд░े, рддू рдХाрд╣े рди рдзीрд░ рдзрд░े, рдХाрд╣े рдоाрдпा рдХे рдкीрдЫे рднाрдЧे, рдХाрд╣े рдЭूрдаे рд╕्рд╡рдк्рди рдЧрдв़े?

рдЕрдбाрдиी, рдЕंрдмाрдиी, рдорд╕्рдХ, рдмिрд▓ рдЧेрдЯ्рд╕, рдзрди рдХे рдКँрдЪे рдорд╣рд▓ рдЦрдб़े, рдХाрд▓ рдЦрдб़ा рд╣ै рдж्рд╡ाрд░ рдЙрди्рд╣ीं рдХे, рдХिрд╕рдХे рдЖрдЧे рдкाँрд╡ рдкрдб़े?

рд╕ोрдиे-рдЪाँрджी, рд╣ीрд░े-рдоोрддी, рд╕рдм рдпрд╣ीं рдкрд░ рдЫूрдЯेंрдЧे, рдЬिрдирдХे рдиाрдо рд╕े рдЬрдЧ рдерд░्рд░ाрдП, рд╡े рднी рдоिрдЯ्рдЯी рдоें рдоिрд▓ेंрдЧे।

рдЖрдЬ рдорд╣рд▓ों рдоें рд░ाрдЬ рддुрдо्рд╣ाрд░ा, рдХрд▓ рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рд╕ेрдЬ рдмрдиे, рдКрдкрд░ рдЬाрдоी рдШाрд╕ рд╣рд░ी-рд╣рд░ी, рдХौрди рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдиाрдо рдХрд╣े?

рд░ाрдЬा, рд░ंрдХ, рдЕрдоीрд░, рднिрдЦाрд░ी, рдХाрд▓ рди рдХिрд╕ी рдХो рдХ्рд╖рдоा рдХрд░े, рдЬिрд╕рдиे рдЬрдЧ рдХो рдЬीрдд рд▓िрдпा рд╣ो, рдоुрдЯ्рдаी рдмाँрдзे рдХौрди рдорд░े?

рдзрди рдХी рдЧрдард░ी, рдоाрди рдХी рдкрдЧрдб़ी, рдпрд╣ीं рдзрд░ी рд░рд╣ рдЬाрдПрдЧी, рджेрд╣ рдЧिрд░ेрдЧी рдзूрд▓ рдоें рдЬाрдХрд░, рд╕ाँрд╕ рдХрд╣ाँ рдлिрд░ рдЖрдПрдЧी?

рдорди рд░े, рддू рдХाрд╣े рди рдзीрд░ рдзрд░े, рдХाрд╣े рдоाрдпा рдХे рдкीрдЫे рднाрдЧे, рдХाрд╣े рдЭूрдаे рд╕्рд╡рдк्рди рдЧрдв़े?

рдЬिрд╕ рдзрди рдкрд░ рддू рдЧрд░्рд╡ рдЬрддाрдП, рд╡рд╣ рдзрди рддेрд░ा рдХрдм рд╣ोрдЧा? рдЬिрд╕ рддрди рдкрд░ рддू рдиाрдЬ़ рдХрд░े рд╣ै, рдоाрдЯी рдоें рдоिрд▓рдХрд░ рдЦोрдПрдЧा।

рдоाрдпा рддेрд░ी, рдоाрдпा рдоेрд░ी, рдоाрдпा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдмрдб़ा, рдкрд░ рдЬрдм рдХाрд▓ рд╣िрд╕ाрдм рдоाँрдЧेрдЧा, рдХौрди рдХрд╣ेрдЧा—рдоैं рд╣ूँ рдЦрдб़ा?

рднूрдЦे рдХी рд░ोрдЯी рдмрди рдЬा рддू, рдк्рдпाрд╕े рдХा рдЬрд▓рдзाрд░ рдмрди, рдЧिрд░рддे рдХो рджे рд╣ाрде рд╕рд╣ाрд░ा, рджुрдЦिрдпों рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрди।

рдХिрд╕рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдХिрддрдиा рдЖрдпा, рдЗрд╕рдХा рд▓ेрдЦा рдЫोрдб़ рд░े рдорди, рдк्рд░ेрдо рдмाँрдЯрдХрд░ рджेрдЦ рдЬ़рд░ा рддू, рдпрд╣ी рдХрдоाрдИ, рдпрд╣ी рдзрди।

рдорди рд░े, рддू рдХाрд╣े рди рдзीрд░ рдзрд░े, рд╕ाँрд╕-рд╕ाँрд╕ рдоें рдиाрдо рд╕ुрдоिрд░ рд▓े, рдЭूрдаे рдЬрдЧ рд╕े рдоोрд╣ рдкрд░े।

рдХाрдпा рдоाрдЯी, рд╕ाँрд╕ рдЙрдзाрд░ी, рдХिрд╕ рдмाрдд рдХा рдЕрднिрдоाрди? рдЬिрд╕ рдШрдЯ рдоें рддू рджेрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै, рдЙрд╕ी рдШрдЯ рдоें рднрдЧрд╡ाрди।

рди рдКँрдЪा рдХोрдИ, рди рдиीрдЪा рдХोрдИ, рдПрдХ рдЬ्рдпोрддि рд╕рдмрдоें рдмрд╕े, рдЕрд╣рдо्-рднाрд╡ рдХी рджीрд╡ाрд░ें рддोрдб़, рдк्рд░ेрдо рд╕ुрдзा рдорди рдоें рдмрд░рд╕े।

рдзрдирд╡ाрдиों рдХी рдзाрдХ рди рджेрдЦ, рдиिрд░्рдзрди рдХी рд▓ाрдЪाрд░ी рджेрдЦ, рдоंрджिрд░-рдорд╕्рдЬिрдж рдЫोрдб़ рдХрднी рддू, рдорди рдХी рднी рдмीрдоाрд░ी рджेрдЦ।

рд╕ंрдд рдХрд╣ें, рд╕ुрди рдмाрд╡рд░े рдк्рд░ाрдгी, рдоाрдпा рдХा рдордж рдд्рдпाрдЧ рд░े, рдЬрдЧ рдоें рдЖрдпा рдк्рд░ेрдо рд▓ुрдЯाрдиे, рд╕рдд्рдп рдХी рд░ाрд╣ рдкрд░ рднाрдЧ рд░े।

рдорди рд░े, рддू рдХाрд╣े рди рдзीрд░ рдзрд░े, рдЬो рдЖрдпा рд╣ै, рд╕ो рдЬाрдПрдЧा, рдиाрдо рд░рд╣ेрдЧा рдпा рдХрд░्рдо рддेрд░े!

Saturday, October 24, 2026

Adhyatma Ramayana: Who Is Truly Qualified to Understand Rama Katha?

 

Adhyatma Ramayana: Who Is Truly Qualified to Understand Rama Katha?

From Faith and Doubt to Self-Realisation — The Inner Journey from Sati to Shivatva

What is the true purpose of listening to the Ram Katha?


рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рд░ाрдоाрдпрдг -

рдПрдХ рдмाрд░ рд╢ंрдХрд░ рдФрд░ рд╕рддी (рд╢िрд╡ рдкाрд░्рд╡рддी рдмрдирдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े) , рдЕрдЧрд╕्рдд्рдп рдоुрдиि рдХे рдпрд╣ां рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд░ाрдо рдХрдеा рд╕ुрдирдиे рдЧрдП, рдЬिрд╕рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдЙрди्рд╣ें рд░ाрдо рд▓рдХ्рд╖्рдордг рдЬी рдХे рджрд░्рд╢рди рд╣ुрдП, рдЬो рд╕ीрддा рдХी рдЦोрдЬ рдоें рдиिрдХрд▓े рдеे (рдпे рд╢ंрдХрд░ рдЬी рдХे рд╣ृрджрдп рдХी рдЖंрддрд░िрдХ рд╕्рдеिрддि рдеी।)

рд╕рддी рдЬी рдХрдеा рд╕ुрдиी рдирд╣ीं, рдКंрдШ рд░рд╣ीं рдеी рдмैрдаी рдмैрдаी। рддो рдЙрдирдХे рдорди рдоें рд╕ंрджेрд╣, рдн्рд░рдо рдЙрдаा।

рдЕрдм рд░ाрдо рдХрдеा рдкूрд░ी рд╣ो рдЧрдИ, рдкрд░ рд╕рддी рдЬी рдХा рдорди рдЕрднी рднी рд╡िрдЪрд▓िрдд рдеा (рд╡िрд╖्рдгु рдЬी рдХी рд╕ुंрджрд░рддा рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдоें рд░рдоा рд╣ुрдЖ !!)

(рд╕рддी рдЬी рдЕрднिрдоाрдиी рджрдХ्рд╖ (рдЬुрдорд▓ाрд╕ुрд░, рдкрд╣рдЪाрди - рдмрдХрд░ा рдоुрдЦी) рдк्рд░рдЬाрдкрддि рдХी рдкुрдд्рд░ी рдеीं।
рдк्рд░рдЬा рдпाрдиी рднेрдб़ рдмрдХрд░ी - рдЬुрдорд▓ाрд╕ुрд░ рдЕंрдзे рдЕрднिрдоाрдиी рд░ाрдЬा рдХी рднрдХ्рддि рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ।

рд╢ंрдХрд░ - рдЖрджि рдпोрдЧी , рдУंрдХाрд░ рд╕्рд╡рд░ूрдк, рд╕ाрдзрдХ। рдУंрдХाрд░ (рд╕ंрдЧीрдд) рдХी рд╕ाрдзрдиा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े।)

рд░ाрдо рд▓рдХ्рд╖्рдордг рдХो рд╕ीрддा рдЬी рдХे рд╡िрд░рд╣ рдоें рд╡िрд▓ाрдк рдХрд░рддे рд╣ुрдП рджेрдЦ рдХрд░ рдЙрдирдХे рд╡िрдЪрд▓िрдд рдорди рдоें рдн्рд░рдо, рд╡िрдХाрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрдиा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдеा। рдХ्рдпोंрдХि рдЬिрд╕рдХा рдз्рдпाрди рдХрд░ो рд╡ो рдк्рд░рдЧрдЯ рд╣ो рдЬाрдП рддो рдЙрд╕े рднрдЧрд╡ाрди рд╕рдордЭ рд▓ेрддा рд╣ै, рдкрд░ рдЬो рдз्рдпाрди рди рдХрд░े рдлिрд░ рдЕрдЧрд░ рднрдЧрд╡ाрди рдк्рд░рдЧрдЯ рд╣ो рдЬाрдП рддो рдЙрд╕े рдкрд╣рдЪाрдиे рдХैрд╕े !!

рдЕрдм рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдИрд╢्рд╡рд░ рднрдХ्рдд , рдорд╣ाрдпोрдЧी рд╢ंрдХрд░ рднрдЧрд╡ाрди рдкे рд╣ी рд╕ंрджेрд╣ рд╣ो рдЧрдпा, рдХि рдЗрди рд╕ाрдзाрд░рдг рд╡рдирд╡ाрд╕िрдпों рдХो рджेрдЦ рдХрд░ рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕िрд░ рдирд╡ा рджिрдпा, рддो рдлिрд░ рд╣рдоाрд░ी рдЗрдЬ्рдЬрдд рд╣ी рдХ्рдпा рд░рд╣ рдЧрдИ !!

рдПрдХ рдмाрд░ рд╕्рдд्рд░ी рдХे рдорди рдоें рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХे рдКрдкрд░ рдЕрд╢्рд░рдж्рдзा, рдЕрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдкैрджा рд╣ो рдЬाрдП рддो рдЙрд╕े рджूрд░ рдХрд░рдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, рдФрд░ рдзीрд░े рдзीрд░े рд╡ो рд╡ैрдордирд╕्рдп, рд╡िрд░ोрдз рдХा рд░ूрдк рд▓ेрдХрд░ рд╕ंрдзि рд╡िрдХ्рд╖ेрдж , separation рдпा divorce рдХрд░рд╡ा рджेрддा рд╣ै।

рдмाрдж рдоें рдЬрдм рд╕рддी рдХी рдЖंрдЦ рдЦुрд▓ी, рдЕрдкрдиे рдкिрддा рджрдХ्рд╖ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдмрдХрд░ा рд╕्рд╡рд░ूрдк рджेрдЦ рдХрд░, рддрдм рдЙрди्рд╣ें рдмрд╣ुрдд рдкрдЫрддाрд╡ा рд╣ुрдЖ, рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЙрдирдХा heart рдЕрдЯैрдХ рд╣ो рдЧрдпा।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдорд░рддे рд╕рдордп рдк्рд░рдг рдХрд░ рд▓िрдпा рдХि рдЕрдЧрд▓े рдЬрдирдо рдоें рд╡ो рд╢рдХрд░ рднрдЧрд╡ाрди рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рдИрд╢्рд╡рд░ рдЖрд░ाрдзрдиा, рддрдк рдХрд░рдХे рдлिрд░ рд╕े рд╢ंрдХрд░ рдЬी рдХो рдкрддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдкाрдпेंрдЧी।

рдЗрдзрд░ рд╕рддी рдХे рд╡िрдпोрдЧ (рдЕрдзूрд░ेрдкрди) рдоें рд╢ंрдХрд░ рдЬी рдмрд╣ुрдд рд╕рдордп рддрдХ рдоाрд░े рдоाрд░े рдлिрд░े , рдлिрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рдХृрдкा рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдЕंрддрддः рд╢िрд╡рдд्рд╡ рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ुрдИ।

рд╢िрд╡рдд्рд╡ рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдХा рдорддрд▓рдм (рд▓िंрдЧ рднेрдж, рд╕्рдд्рд░ी рдкुрд░ुрд╖ рднेрдж рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдиा।) - рдпрд╣ी рдЖрдд्рдоाрдиंрдж рдХी рдЕंрддिрдо рдкрд░рдгिрддि рд╣ै।

https://youtu.be/Nz2HPCForQo?si=RXzankiqKUVtu-7N

рд░ाрдо рдХрдеा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХौрди?

рдПрдХ рдмाрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд░ाрдо рдХे рдмुрд▓ाрдиे рд╕े рд╕ाрд░े рдкुрд░рд╡ाрд╕ी рдЗрдХрдЯ्рдаा рд╣ुрдП !!

рдкुрд░рд╡ाрд╕ी рдХौрди? рдЬिрдирдХे рд╣ृрджрдп рджेрд╢ (рдкुрд░) рдоें рд░ाрдЬा рд░ाрдо рд╡िрдж्рдпрдоाрди рд╣ैं। рдЬुрдорд▓ाрд╕ुрд░ рдпा рдХोрдИ рдФрд░ рд░ाрдЬा рд▓рд▓्рд▓ू рд░ाрдо, рдиेрддा, рдЧुрд░ु рдШंрдЯाрд▓, рдмाрдмा рдЬी рдирд╣ीं!

рдЬो рд╣рд░ рд╢्рд╡ाрд╕ рдоें рд░ाрдо рдиाрдо рд╕ुрдоिрд░рди рдХрд░рддा рд╣ै।

рдРрд╕े рдирд░ рдиाрд░िрдпों (рд╕ाрдзाрд░рдг рдордиुрд╖्рдп рдирд╣ीं) рдХा рдпोрдЧ рдХ्рд╖ेрдо рднрдЧрд╡ाрди рд╕्рд╡рдпं рд╡рд╣рди рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЕрд░्рдеाрдд рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрдд (рд╢िрд╡) рдорд╣िрдоा рд╕рдордЭाрддे рд╣ैं।

рд╢िрд╡ рдкрдж - рди рдоंрдд्рд░рдо рдиो рдпंрдд्рд░ं (рд╕рдм рдмाрд╣рд░ी рд╕рд╣ाрд░े, рд╡िрдзि, рдЖрд░ाрдзрдиा рдЦрдд्рдо), рдХोрдИ рдкिрддु рдоाрдд рдмंрдзु рд╕рдЦा рдирд╣ीं।

 

From Faith and Doubt to Self-Realisation — The Inner Journey from Sati to Shivatva

What is the true purpose of listening to the Ram Katha?

Is it merely to hear a sacred story, worship a divine personality, and repeat familiar religious rituals? Or is it to awaken the Rama who resides within our own consciousness?

The Adhyatma Ramayana invites us to look beyond the external narrative and explore the inner spiritual transformation that the story represents.

The following is an interpretative reading of the Shiva–Sati episode and the deeper significance of Rama Katha.

Watch the related video:
https://youtu.be/Nz2HPCForQo?si=RXzankiqKUVtu-7N


Part I: Shiva, Sati, and the Mystery of Rama Katha

1. When Shiva and Sati Went to Hear the Ramayana

According to the traditional narrative, Shiva and Sati once visited the hermitage of Sage Agastya, where they listened to the divine story of Rama.

The story had an extraordinary effect upon Shiva, whose consciousness was already absorbed in Rama.

Subsequently, Shiva and Sati encountered Rama and Lakshmana wandering through the forest in search of Sita.

Here lies a profound spiritual question.

How can the Supreme Consciousness appear to be suffering the pain of separation?

For a consciousness absorbed in Rama, the divine presence is not something external. Rama is the very essence of Shiva's inner awareness.

Shiva recognises Rama because his consciousness is attuned to the divine.

Sati, however, does not share the same depth of spiritual absorption at that moment.

She sees two princes wandering through the forest, apparently overcome by grief. Her intellect begins to question what her husband recognises through spiritual insight.

The same encounter produces different responses because the inner states of the two observers are different.

This is the difference between merely seeing and truly understanding.

2. Listening to a Sacred Story Is Not the Same as Realising Its Truth

Sati had been physically present during the narration of Rama Katha, but physical presence alone did not bring about inner realisation.

In our own lives, we may attend religious discourses, read scriptures, repeat mantras, and participate in ceremonies without allowing their meaning to transform our consciousness.

We may hear the words without absorbing their wisdom.

We may memorise the scriptures without understanding their essence.

We may speak about God while remaining trapped in ego, prejudice, and attachment.

The question is not simply whether we have listened to Rama Katha, but whether Rama Katha has awakened something within us.

Spiritual knowledge begins with listening, but it matures through reflection, discernment, and direct inner understanding.

Sati's story reminds us that even proximity to a great spiritual being does not automatically confer spiritual wisdom.

3. Why Did Sati Doubt Shiva?

Shiva recognised Rama and offered him reverence.

Sati could not reconcile her husband's behaviour with her own understanding of divinity.

How could her husband, whom she regarded as a great yogi, bow before two apparently ordinary human beings?

Her doubt arose because she judged the encounter through outward appearances.

She could see Rama's apparent grief, but she could not perceive the spiritual reality that Shiva recognised.

This raises an important question:

Do we recognise truth through inner understanding, or do we judge everything according to appearances, status, and social expectations?

The human intellect often assumes that the divine must appear powerful, triumphant, wealthy, or invulnerable.

But the spiritual traditions of India repeatedly challenge these assumptions.

Rama's apparent suffering does not diminish his divinity. Rather, the narrative invites us to contemplate the mystery of the divine appearing within the limitations and experiences of human life.

Shiva's reverence expresses recognition beyond appearances.

Sati's doubt reveals the limitations of a consciousness that has not yet reached that understanding.

4. The Spiritual Danger of Ego and Inherited Authority

The traditional story identifies Sati as the daughter of Daksha Prajapati, whose pride and conflict with Shiva become central to the larger narrative.

Daksha represents an important theme in spiritual interpretation: the danger of allowing status, authority, and social prestige to overshadow inner wisdom.

A person may possess social standing, institutional authority, inherited privilege, or religious influence and still remain distant from spiritual truth.

The same applies to followers.

People may surrender their independent discernment to a powerful ruler, political leader, religious teacher, or charismatic personality.

But popularity does not establish truth, and authority does not guarantee wisdom.

The spiritual seeker must learn to distinguish between the outward symbols of power and the inward qualities of humility, compassion, and self-knowledge.

No ruler, priest, guru, institution, or social group can substitute for the awakening of one's own consciousness.

The point is not to reject every external authority, but to refuse to mistake authority for realisation.

True spiritual discernment requires freedom from blind allegiance.

5. Faith, Doubt, and the Fragility of Relationships

The Shiva–Sati episode also invites reflection on trust within intimate relationships.

When Sati begins to doubt Shiva's understanding, the problem is no longer merely intellectual. Her doubt concerns the person whose spiritual vision she has previously respected.

In human relationships, trust is essential.

When suspicion replaces trust, misunderstandings can gradually become resentment, emotional distance, and conflict.

If doubts remain unexamined, a relationship may deteriorate until separation becomes a possibility.

This is true of marriages, friendships, and relationships between teachers and students.

However, doubt itself is not always destructive. Honest questioning can strengthen a relationship when it is accompanied by humility, communication, and a willingness to understand.

The deeper danger is ego-driven doubt that refuses to listen, investigate, or recognise the possibility that one's own understanding may be incomplete.

The lesson is not that a wife must never question her husband, or that a husband must always be right.

Rather, neither partner should allow pride, suspicion, or unquestioned assumptions to destroy mutual respect.

A spiritually mature relationship allows both people to seek truth without humiliating or controlling one another.

6. Sati's Realisation and the Transformation of Consciousness

In the traditional account, Sati's conflict with Daksha and her eventual self-immolation mark a profound turning point.

The episode is associated with the painful consequences of pride, estrangement, and the failure to recognise Shiva's spiritual stature.

In a symbolic reading, Sati's awakening represents the collapse of an earlier understanding of the world.

The assumptions through which she once interpreted authority, relationships, and divinity can no longer sustain themselves.

Her subsequent resolve to be reunited with Shiva through renewed spiritual discipline expresses a longing for transformation.

The familiar must be rediscovered through a deeper consciousness.

The story should not be read as an endorsement of self-harm. Its spiritual significance lies in the transformation of understanding and the rejection of ego, not in physical self-destruction.

Sati's journey, culminating in her rebirth as Parvati in the traditional narrative, points towards the possibility of renewal.

The seeker who recognises the limitations of an earlier state of consciousness can begin again.

7. What Does Attaining Shivatva Mean?

The separation of Shiva and Sati also raises a question about incompleteness, longing, and spiritual fulfilment.

In the traditional narrative, Shiva experiences profound grief following Sati's death. The story of their eventual reunion through Parvati belongs to the larger cycle of Hindu sacred literature.

Beyond the literal narrative, we may contemplate the symbolism of Shiva as pure consciousness and Shakti as its dynamic power.

Shiva and Shakti are not merely two unrelated principles. Their relationship expresses the inseparability of consciousness and its power of manifestation.

Shivatva means the realisation of Shiva-like consciousness.

In a non-dual spiritual interpretation, this points towards a state in which the rigid identification with the limited ego begins to dissolve.

The distinctions through which we ordinarily divide existence may lose their absolute hold upon the mind.

This includes the psychological tendency to define our entire identity through gender, social status, possessions, relationships, or external recognition.

It does not mean that biological differences between women and men cease to exist.

Rather, the deeper spiritual insight is that the essence of consciousness cannot be confined to these outward distinctions.

The realisation of Shivatva is therefore not merely the attainment of a particular religious identity.

It is the awakening to a deeper reality that transcends the limitations of the individual ego.

The culmination of spiritual practice is not the glorification of the ego, but the discovery of the peace and completeness that lie beyond it.


Part II: Who Is Truly Qualified to Hear and Understand Rama Katha?

8. Who Are the Puravasis?

The next question is even more fundamental.

Who are the people qualified to understand Rama Katha?

In the Ramayana tradition, the people of Ayodhya are associated with the presence and kingship of Rama.

We may also interpret the word puravasi symbolically.

The Sanskrit word pura can refer to a city or dwelling. In an inward spiritual reading, the body and heart may be contemplated as the dwelling in which the divine presence is sought.

A puravasi, in this interpretative sense, is one who allows Rama to dwell in the inner city of consciousness.

Such a person does not merely celebrate Rama as a figure of the past.

They seek to embody the qualities associated with Rama: truthfulness, compassion, responsibility, courage, self-restraint, and devotion to dharma.

The true question, therefore, is not simply whether someone lives in Ayodhya, belongs to a particular community, or participates in religious ceremonies.

It is whether Rama's presence has transformed the way that person lives.

9. Who Rules the Inner Kingdom?

If Rama dwells in the heart, who governs our inner kingdom?

Is it governed by truth and discernment?

Or is it governed by fear, greed, pride, hatred, and attachment?

A person may outwardly profess devotion to Rama while allowing anger, prejudice, and the desire for power to determine their conduct.

Conversely, a person may seek truth quietly, without public declarations of religiosity, and demonstrate profound spiritual integrity through everyday actions.

The inward kingdom is revealed through our choices.

When ego becomes the ruler, the mind becomes a kingdom of competing desires.

When awareness, compassion, and discernment guide our actions, the inner kingdom moves towards harmony.

The spiritual significance of Rama Rajya begins here: in the transformation of the consciousness that governs our individual lives.

Its social implications follow when individuals and institutions begin to act with justice, responsibility, and respect for others.

10. Remembering Rama With Every Breath

The expression Rama Nama is often associated with the repetition of the divine name.

But remembrance can be understood more broadly than verbal repetition.

To remember Rama with every breath is to cultivate an awareness of truth throughout the activities of daily life.

It means bringing integrity into our professional responsibilities.

It means exercising compassion in relationships.

It means resisting dishonesty even when dishonesty offers an advantage.

It means recognising the dignity of others even when they disagree with us.

A person who repeats the divine name while deliberately harming others must still confront the contradiction between devotion and conduct.

The purpose of remembrance is not merely to accumulate religious merit or acquire a sense of superiority.

It is to bring the mind, speech, and actions into greater harmony with truth.

The true measure of devotion is not how frequently we speak the name of Rama, but how deeply the remembrance of Rama transforms our lives.

11. What Does Yoga-Kshema Vahamyaham Mean?

The Bhagavad Gita offers a well-known assurance in Chapter 9, Verse 22:

Ananyash chintayanto mam ye janah paryupasate,
Tesham nityabhiyuktanam yoga-kshemam vahamyaham.

In essence, Krishna declares that he takes care of the needs and preservation of those who remain devoted to him with undivided attention.

The expression yoga-kshema is traditionally understood in terms of acquiring what is needed and protecting what has been acquired.

This assurance invites us to contemplate a life grounded in trust rather than perpetual anxiety.

It does not necessarily mean that a devoted person will never experience hardship, illness, bereavement, or financial difficulty.

The spiritual insight is that devotion can transform our relationship with uncertainty, helping us act with courage and integrity rather than allowing fear to dominate our lives.

When the mind is no longer entirely occupied with insecurity and self-interest, greater energy becomes available for service, discernment, and meaningful action.

Devotion, in this sense, is not an escape from responsibility.

It is a source of strength for fulfilling responsibility.

12. The Glory of Shiva and the Meaning of Sant Mahima

In the Ramayana tradition, Shiva occupies a distinctive position as a great devotee of Rama and as a narrator of Rama's glory.

This relationship challenges simplistic assumptions about hierarchy in spiritual life.

Shiva's greatness is not diminished by his devotion to Rama. His devotion itself expresses the depth of his spiritual realisation.

Similarly, the glory of a saint does not arise merely from the number of followers, the magnificence of an institution, or the power to command obedience.

It arises from the depth of understanding and the ability to guide others towards truth.

A genuine spiritual teacher encourages discernment rather than dependency.

Such a teacher helps the seeker understand the difference between the external performance of religion and the inner transformation that religion is meant to facilitate.

The worth of spiritual guidance should therefore be assessed through wisdom, humility, conduct, and the freedom it cultivates in the seeker.

No title or public reputation can replace these qualities.

13. Shiva Pada: Beyond External Supports

A famous devotional expression attributed to the tradition of Shankaracharya begins:

Nah mantram no yantram tadapi cha na jane stutim aho...

The hymn commonly known as Shiva Aparadha Kshamapana Stotram includes a prayer acknowledging the limitations of one's ritual knowledge and devotional performance.

The broader tradition of Shiva devotion also contains expressions such as:

Na mantram no yantram, na tadapi cha jane stutim aho...

The significance of this devotional attitude is not that mantras, yantras, or rituals are inherently worthless.

Rather, it is that no external practice should be mistaken for the final realisation of the divine.

Rituals may prepare the mind.

Mantras may cultivate concentration.

Music may open the heart.

Scripture may illuminate the intellect.

Meditation may help quiet the restless mind.

But none of these should become an object of spiritual vanity.

A person can become attached to the very methods that were intended to free them from attachment.

One may take pride in the number of mantras memorised, the rituals performed, the scriptures quoted, or the religious titles acquired.

The ego can turn even spiritual practice into a means of self-glorification.

The deeper significance of Shiva Pada is the movement towards freedom from this dependence on outward validation.

When the seeker no longer relies upon external recognition to establish an identity, the search for truth becomes more intimate and direct.

14. Beyond the Identity of Father, Mother, Friend, or Companion

Devotional poetry sometimes expresses spiritual absorption through the declaration that there is no father, mother, relative, friend, or other worldly support apart from the divine.

Such expressions are best understood in their devotional and contemplative context.

They need not be interpreted as instructions to abandon one's family or neglect social responsibilities.

Rather, they express the discovery that worldly relationships, however precious, cannot permanently resolve every existential question.

Human relationships provide love, companionship, support, and meaning.

Yet each person must ultimately confront the fundamental questions of existence, mortality, identity, and consciousness.

No other person can perform that inner work on our behalf.

The spiritual seeker gradually discovers an inner source of stability that is not entirely dependent on the approval or presence of others.

This does not make human love insignificant.

On the contrary, freedom from possessiveness can make love more compassionate and less controlling.

When relationships are no longer burdened with the demand that another person complete our identity, they can become spaces for mutual growth and genuine understanding.


Part III: From Ritual Knowledge to Living Wisdom

15. Is Spirituality a Matter of Religious Scholarship?

India possesses an extraordinary heritage of philosophical inquiry, devotional poetry, music, and spiritual literature.

The Vedas, Upanishads, Bhagavad Gita, Ramayana, and numerous traditions of Bhakti and contemplative practice offer different approaches to understanding existence.

Yet scholarship alone does not guarantee wisdom.

A person may know the words of the scriptures while remaining unable to practise patience.

One may explain non-duality while treating other people with contempt.

One may lecture about detachment while being consumed by the desire for recognition.

One may sing devotional compositions without allowing their message to influence one's conduct.

The problem is not knowledge itself. Knowledge is valuable when it deepens understanding and informs action.

The problem arises when knowledge becomes an instrument of ego.

Spiritual wisdom begins when what we understand intellectually starts transforming how we live.

The purpose of scripture is not to provide the ego with a more sophisticated vocabulary.

It is to illuminate the limitations of ego and help the seeker move towards truth.

16. Can Music Become a Path to Spiritual Realisation?

Indian classical music has long been associated with devotion, contemplation, discipline, and the refinement of consciousness.

A raga is not merely a sequence of musical notes.

Its development requires attention to tonal relationships, melodic movement, rhythm, restraint, and the gradual unfolding of musical expression.

Similarly, spiritual development requires sensitivity, discipline, patience, and the ability to listen deeply.

The practice of music can cultivate a quality of attention that extends beyond performance.

Through sustained listening and disciplined practice, the musician may become more sensitive to subtle relationships, silence, resonance, and the movement of sound.

In devotional traditions, music can also become a vehicle for expressing longing, surrender, love, and contemplative absorption.

This provides a meaningful bridge between the practice of music and the inward journey described through Shiva and Rama.

Yet musical skill alone does not guarantee spiritual realisation.

The transformation depends upon the consciousness with which music is practised and experienced.

When music is approached with humility and depth, it can become a form of contemplation rather than merely a display of accomplishment.

In this sense, the spiritual significance of music lies not only in the notes produced, but also in the quality of awareness cultivated through them.


Conclusion: Become a Dweller of Rama Within

The stories of Shiva, Sati, Daksha, and Rama invite us to examine the relationship between faith, doubt, ego, discernment, and spiritual awakening.

Sati's initial confusion reminds us that physical proximity to wisdom does not automatically produce understanding.

Daksha's pride warns us against confusing social authority with spiritual stature.

Shiva's recognition of Rama points towards the possibility of seeing beyond outward appearances.

The reunion of Shiva and Shakti invites contemplation of the inseparability of consciousness and its power.

And the idea of the puravasi directs our attention towards the inner kingdom in which truth must ultimately be realised.

The journey is not complete merely because we have heard the Ramayana, memorised a scripture, repeated a mantra, or acquired the title of a spiritual practitioner.

The journey deepens when we begin to question our assumptions, recognise our ego, cultivate discernment, and bring our actions into harmony with truth.

Who, then, is truly qualified to hear Rama Katha?

Anyone who approaches it with sincerity, humility, and a willingness to be transformed.

Who is a true puravasi?

One who seeks to make the heart a dwelling place for the values embodied by Rama.

And what is the ultimate significance of attaining Shivatva?

It is the movement towards a consciousness no longer imprisoned by the narrowness of ego, possessiveness, and rigid identification.

Let Rama Katha become more than a story we hear. Let it become a truth we live.

Let Shiva's wisdom become more than an object of worship. Let it awaken discernment within us.

Let music become more than sound. Let it become a path of listening, contemplation, and inner freedom.

And let spirituality lead us away from the arrogance of merely knowing towards the humility of truly realising.

Jai Shri Rama. Har Har Mahadev.


Further Reading and Listening

Watch the related discourse on the Adhyatma Ramayana:

https://youtu.be/Nz2HPCForQo?si=RXzankiqKUVtu-7N

Suggested themes for further contemplation:

  • Shiva and Rama: The relationship between devotion and divine consciousness.
  • Sati and Daksha: Ego, authority, doubt, and spiritual discernment.
  • Shiva and Shakti: Consciousness and its dynamic power.
  • Rama Nama: From verbal repetition to continuous awareness.
  • Shiva Pada: Moving beyond attachment to external forms and spiritual status.
  • Nada and Bhakti: Music as a possible path to contemplation and inner freedom.

A final question for the reader:

Are we merely listening to the story of Rama, or are we allowing Rama to transform the kingdom of our own hearts?